قیچک: تفاوت میان نسخه‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
قیچک، از خانواده زه صدا<sup>*</sup>های آرشه‌ای است. این ساز در متون قدیمی فارسی با نام‌های مختلفی چون قیچک، غژک، غزک، غچک (قیچک)، غژ و ... مشاهده می‌شود. در بلوچستان به آن سرود یا سروز و در سیسیتان به آن قیچک گفته می‌شود. این ساز در محدوده‌های جغرافیایی ایران امروزه فقط در بلوچستان و سیستان مورد استفاده قرار می‌گیرد. | [[پرونده:N81560331-6369226.jpg|بندانگشتی|تصویر قیچک، قابل بازیابی از https://www.irna.ir/news/81560331/%D9%82%DB%8C%DA%86%D9%83-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%AD%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86]] | ||
قیچک، از [[سازهای زه صدا|خانواده زه صدا]]<sup>*</sup>های آرشه‌ای است. این ساز در متون قدیمی فارسی با نام‌های مختلفی چون قیچک، غژک، غزک، غچک (قیچک)، غژ و ... مشاهده می‌شود. در [[استان سیستان و بلوچستان|بلوچستان]] به آن سرود یا سروز و در سیسیتان به آن قیچک گفته می‌شود. این ساز در محدوده‌های جغرافیایی ایران امروزه فقط در [[استان سیستان و بلوچستان|بلوچستان و سیستان]] مورد استفاده قرار می‌گیرد. | |||
در عین حال این ساز توانسته است تا مناطقی از هرمزگان و کرمان نیز مهاجرت نماید. خصوصیات ظاهری قیچک سیستانی باریک‌تر و بلندتر از قیچک بلوچی است و تعداد وترهای آن نیز کمتر و تکنیک‌های اجرایی ساده‌تری دارد. قیچک متشکل از یک کاسه‌ی طنینی دوقسمتی است که دهانه‌ی قسمت پائینی کاسه با پوست پوشانده شده و دهانه‌ی بالایی کاسه باز می‌باشد. دسته‌ی قیچک کوتاه است و به لانه‌ی کوک و سرپنجه منتهی می‌شود. این ساز دارای دو گروه وتر است. گروه اول، وترهای اصلی است به تعداد 4 عدد در قیچک بلوچی و 3 عدد در قیچک سیستانی که روی آنها آرشه کشیده می‌شود. گروه دوم، وترهای فرعی یا اخوان به تعداد حدود 7 عدد در قیچک بلوچی و سیستانی که روی آنها آرشه کشیده نمی‌شود و از طریق ارتعاش وترهای اصلی به صدا درمی‌آیند. قیچک از مهم‌ترین سازهای متداول در بلوچستان و سیستان می‌باشد. قیچک بلوچی در بیشتر انواع موسیقی بلوچستان استفاده می‌شود. قیچک سیستانی فقط در مراسم عروسی و شادمانی مورد استفاده می‌گیرد<ref>اطلاعات این مدخل از طریق کار میدانی به دست آمده است.</ref><ref>شروح این اطلاعات در جلد اول '''''دایره‌المعارف سازهای ایران'''''. محمدرضا درویشی منعکس است. </ref>. | در عین حال این ساز توانسته است تا مناطقی از [[استان هرمزگان|هرمزگان]] و [[کرمان]] نیز مهاجرت نماید. خصوصیات ظاهری قیچک سیستانی باریک‌تر و بلندتر از قیچک بلوچی است و تعداد وترهای آن نیز کمتر و تکنیک‌های اجرایی ساده‌تری دارد. | ||
قیچک متشکل از یک کاسه‌ی طنینی دوقسمتی است که دهانه‌ی قسمت پائینی کاسه با پوست پوشانده شده و دهانه‌ی بالایی کاسه باز می‌باشد. دسته‌ی قیچک کوتاه است و به لانه‌ی کوک و سرپنجه منتهی می‌شود. | |||
این ساز دارای دو گروه وتر است. گروه اول، وترهای اصلی است به تعداد 4 عدد در قیچک بلوچی و 3 عدد در قیچک سیستانی که روی آنها آرشه کشیده می‌شود. گروه دوم، وترهای فرعی یا اخوان به تعداد حدود 7 عدد در قیچک بلوچی و سیستانی که روی آنها آرشه کشیده نمی‌شود و از طریق ارتعاش وترهای اصلی به صدا درمی‌آیند. | |||
قیچک از مهم‌ترین سازهای متداول در [[استان سیستان و بلوچستان|بلوچستان و سیستان]] می‌باشد. قیچک بلوچی در بیشتر انواع موسیقی بلوچستان استفاده می‌شود. قیچک سیستانی فقط در مراسم عروسی و شادمانی مورد استفاده می‌گیرد<ref>اطلاعات این مدخل از طریق کار میدانی به دست آمده است.</ref><ref>شروح این اطلاعات در جلد اول '''''دایره‌المعارف سازهای ایران'''''. محمدرضا درویشی منعکس است. </ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[سازهای زه صدا]] | |||
* [[استان سیستان و بلوچستان]] | |||
== ''مآخذ'' == | == ''مآخذ'' == | ||
<references /> | <references /> | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
محمدرضا درویشی | محمدرضا درویشی | ||
[[رده:هنر]] | |||
[[رده:موسیقی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۲
قیچک، از خانواده زه صدا*های آرشه‌ای است. این ساز در متون قدیمی فارسی با نام‌های مختلفی چون قیچک، غژک، غزک، غچک (قیچک)، غژ و ... مشاهده می‌شود. در بلوچستان به آن سرود یا سروز و در سیسیتان به آن قیچک گفته می‌شود. این ساز در محدوده‌های جغرافیایی ایران امروزه فقط در بلوچستان و سیستان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در عین حال این ساز توانسته است تا مناطقی از هرمزگان و کرمان نیز مهاجرت نماید. خصوصیات ظاهری قیچک سیستانی باریک‌تر و بلندتر از قیچک بلوچی است و تعداد وترهای آن نیز کمتر و تکنیک‌های اجرایی ساده‌تری دارد.
قیچک متشکل از یک کاسه‌ی طنینی دوقسمتی است که دهانه‌ی قسمت پائینی کاسه با پوست پوشانده شده و دهانه‌ی بالایی کاسه باز می‌باشد. دسته‌ی قیچک کوتاه است و به لانه‌ی کوک و سرپنجه منتهی می‌شود.
این ساز دارای دو گروه وتر است. گروه اول، وترهای اصلی است به تعداد 4 عدد در قیچک بلوچی و 3 عدد در قیچک سیستانی که روی آنها آرشه کشیده می‌شود. گروه دوم، وترهای فرعی یا اخوان به تعداد حدود 7 عدد در قیچک بلوچی و سیستانی که روی آنها آرشه کشیده نمی‌شود و از طریق ارتعاش وترهای اصلی به صدا درمی‌آیند.
قیچک از مهم‌ترین سازهای متداول در بلوچستان و سیستان می‌باشد. قیچک بلوچی در بیشتر انواع موسیقی بلوچستان استفاده می‌شود. قیچک سیستانی فقط در مراسم عروسی و شادمانی مورد استفاده می‌گیرد[۱][۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا درویشی