موسیقی تالش: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''تالش، موسيقي'''، نوعي موسيقي محلي در آميخه با گيلاني، آذربايجاني و كردي. منطقهي تالش در غرب استان گيلان واقع است. تالشيها ساكن در اين منطقه از قومهاي قديم ايراناند كه نياكان آنها پيش از ورود آرياييها به فلات ايران، در كوهستانهاي حا...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
نوعی موسیقی محلی در آمیخه با گیلانی، آذربایجانی و کردی. | |||
منطقهی تالش در غرب [[استان گیلان]] واقع است. تالشیها ساکن در این منطقه از قومهای قدیم ایراناند که نیاکان آنها پیش از ورود آریاییها به فلات ایران، در کوهستانهای حاشیهی غربی دریای خزر میزیستند. موسیقی تالش با وجود کهن و بکر بودن، امروز با عناصری از موسیقی اقوام دگیر را در خود جذب کرده است. این موسیقی را به طور کلی میتوان به سه دسته زیر تقسیم کرد: | |||
1. | === 1. دستون (= دستان: آواز) === | ||
دستونها مقامها و آوازهای تالشی هستند که اساس موسیقی این منطقه را تشکیل میدهند. دستونهای نقاط مختلف تالش هر کدام حال و هوای فرهنگ منطقه خاص خود را دارد و با سبکهای مختلفی اجرا میشود. شاخصترین دستونها، دستور شاندرمنی، ماسالی، تالشدولایی، اسالمی و کُرگانرودی است. در این میان دو سبک اَسالمی و تالشدولایی به ترتیب اصالت بیشتری دارند. | |||
2. | === 2. هوا (پردَه). بخش گستردهای از موسیقی تالش === | ||
نغمههای سازی بدون کلام هستند که به هوا یا پرده معروفاند و به لحاظ ساختار، برداشتی از دستونها هستند. این بخش بنابر موضوع و مضمون به گونههای وصفی، رزمی، بزمی و جز آنها تقسیم میشوند. گیجه پردَه، ریه پردَه، دوشه هوا، گیشتیه هوا، شتره زنگ، ورزاجنگ، کُشتی هوا، گیله پهلوی و مانند آنها نمونهای از این نغمههای سازی هستند. ساز اصلی برای اجرای نغمههای این بخش از موسیقی نی (لله) است. | |||
3. | === 3. ترانهها و ریز مقامهای آوازی و سازی === | ||
این بخش از موسیقی تالش تنوعی چشمگیر دارند و هر یک از آنها به مناسبت ویژهای در سرتاسر تالش اجرا میشود. این بخش از موسیقی را از لحاظ مضمون و لحن میتوان به گونههای عاشقانه، حماسی، عارفانه و مذهبی، بزمی، کار و جز آن تقسیم کرده در این بخش تعدادی منظومه نیز هستند که برخی از آنها مانند لد و بِه (محمود بِه) و گنزون گره شهرت دارند. منظومههای صوفیانه و عارفانه- مذهبی مانند ساقینامهها، مولودنامهها و زیارتنامهها به صوفیان و درویشان نقشبندی و قادری تعلق دارند. آیین نوروزخوانی که از دیرباز در این ناحیه رواج داشته و لالاییها نیز بخش دیگری از موسیقی تالش را شکل میدهند. | |||
سازهای رایج در این ناحیه عبارتند از [[نی(نای)|نی]]<sup>*</sup> (لله)، نیلبک<sup>*</sup> (لبک)، [[دایره]]<sup>*</sup> (دیاره، دپ)، [[سُرنا|سرنا]]<sup>*</sup> و تمبوره<sup>*</sup><ref>'''''دایرهالمعارف سازهای ایران'''''. جلد اول. محمدرضا درویشی، ماهور .</ref><ref>کار میدانی</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[موسیقی آذربایجان شرقی]] | |||
* [[موسیقی آذربایجان غربی]] | |||
* [[موسیقی بختیاری]] | |||
* [[موسیقی بوشهر]] | |||
== ''''' '''مآخذ'' == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
محمدرضا درویشی | محمدرضا درویشی | ||
[[رده:هنر]] | |||
[[رده:موسیقی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۲
نوعی موسیقی محلی در آمیخه با گیلانی، آذربایجانی و کردی.
منطقهی تالش در غرب استان گیلان واقع است. تالشیها ساکن در این منطقه از قومهای قدیم ایراناند که نیاکان آنها پیش از ورود آریاییها به فلات ایران، در کوهستانهای حاشیهی غربی دریای خزر میزیستند. موسیقی تالش با وجود کهن و بکر بودن، امروز با عناصری از موسیقی اقوام دگیر را در خود جذب کرده است. این موسیقی را به طور کلی میتوان به سه دسته زیر تقسیم کرد:
1. دستون (= دستان: آواز)
دستونها مقامها و آوازهای تالشی هستند که اساس موسیقی این منطقه را تشکیل میدهند. دستونهای نقاط مختلف تالش هر کدام حال و هوای فرهنگ منطقه خاص خود را دارد و با سبکهای مختلفی اجرا میشود. شاخصترین دستونها، دستور شاندرمنی، ماسالی، تالشدولایی، اسالمی و کُرگانرودی است. در این میان دو سبک اَسالمی و تالشدولایی به ترتیب اصالت بیشتری دارند.
2. هوا (پردَه). بخش گستردهای از موسیقی تالش
نغمههای سازی بدون کلام هستند که به هوا یا پرده معروفاند و به لحاظ ساختار، برداشتی از دستونها هستند. این بخش بنابر موضوع و مضمون به گونههای وصفی، رزمی، بزمی و جز آنها تقسیم میشوند. گیجه پردَه، ریه پردَه، دوشه هوا، گیشتیه هوا، شتره زنگ، ورزاجنگ، کُشتی هوا، گیله پهلوی و مانند آنها نمونهای از این نغمههای سازی هستند. ساز اصلی برای اجرای نغمههای این بخش از موسیقی نی (لله) است.
3. ترانهها و ریز مقامهای آوازی و سازی
این بخش از موسیقی تالش تنوعی چشمگیر دارند و هر یک از آنها به مناسبت ویژهای در سرتاسر تالش اجرا میشود. این بخش از موسیقی را از لحاظ مضمون و لحن میتوان به گونههای عاشقانه، حماسی، عارفانه و مذهبی، بزمی، کار و جز آن تقسیم کرده در این بخش تعدادی منظومه نیز هستند که برخی از آنها مانند لد و بِه (محمود بِه) و گنزون گره شهرت دارند. منظومههای صوفیانه و عارفانه- مذهبی مانند ساقینامهها، مولودنامهها و زیارتنامهها به صوفیان و درویشان نقشبندی و قادری تعلق دارند. آیین نوروزخوانی که از دیرباز در این ناحیه رواج داشته و لالاییها نیز بخش دیگری از موسیقی تالش را شکل میدهند.
سازهای رایج در این ناحیه عبارتند از نی* (لله)، نیلبک* (لبک)، دایره* (دیاره، دپ)، سرنا* و تمبوره*[۱][۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا درویشی