جاحظ: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۸

جاحظ برگرفته از وبسایت راسخون قابل بازیابی ازhttps://rasekhoon.net/article/show/1275545

جاحظ، ابوعثمان عمر و بن بحر، متكلم و ادیب معتزلی و نویسنده بر تألیف قرن سوم از اهالی بصره. وی در جوانی در بغداد و مدتی نیز در سامرا اقامت كرد و سپس به بصره بازگشت^[۱]. جاحظ چهره‌ای زشت با چشمانی برآمده داشت و به همین مناسبت، جاحظ (چشم برآمده) و حدقی لقب گرفت^[۲].

ابوعبیده، اصمعی و ابوزید انصاری در لغت و ادبیات از استادان او بودند. نحو را از اخفش و كلام را از نظّام آموخت.^[۳] وی از طریق علمای كلام و همنشینی با حنین بن اسحاق و سلمویه با فرهنگ یونانی آشنا شد و با مطالعه كتاب‌های ابن‌مقفع در فرهنگ و ادب ایران مهارت یافت^[۴].

جاحظ عالمی متخصص به معنای امروزی نبود، بلكه دایره المعارف نویسی بود كه به تمام علوم زمانش نظر داشت. موضوعات تألیفات او بسیار متنوع است، ادبیات، ادبیات عامه، كلام، سیاست و بعضی شاخه‌های علوم طبیعی. اما آن‌چه كتاب‌های او را ممتاز می‌سازد، شیوه ادبی بارز وی در نگارش، اطلاع او از زندگی اجتماعی و شناخت سرشت و اخلاق مردم است^[۵]. البیان و التبیین از مهم‌ترین كتاب‌های اوست. ابن‌خلدون آن را یكی از چهار كتاب اصول فن ادب و از اركانان معرفی كرده است^[۶]. الحیوان نیز دیگر كتاب با ارزش اوست. فرقه‌ای به نام جاحظیه (از فِرَق معتزله)، از پیروان خاص اویند.

نیز نگاه کنید به

ابو عبیده

ابن خلدون

جامی

مآخذ

↑ امین، احمد. ضحی‌الاسلام. بیروت: دارالكتاب العربی، 1/388.
↑ ابن‌كثیر. البدایه و النهایه فی التاریخ. بیروت: دارالفكر العربی، 11/9.
↑ یاقوت حموی. معجم الادباء. بیروت: 1400هـ، 16/74- 75.
↑ امین، احمد. همان. 1/387.
↑ ابن‌مرتضی. كتاب المنیه و الأمل فی شرح الملل و النحل. چاپ محمدجواد مشكور، 162.
↑ سركیس. معجم المطبوعات العربیه و المعربه. قاهره: 1346، چاپ افست، قم: ج1، ستون 666.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

امیرحسین ساکت اف

[1] امین، احمد. ضحی‌الاسلام. بیروت: دارالكتاب العربی، 1/388.

[2] ابن‌كثیر. البدایه و النهایه فی التاریخ. بیروت: دارالفكر العربی، 11/9.

[3] یاقوت حموی. معجم الادباء. بیروت: 1400هـ، 16/74- 75.

[4] امین، احمد. همان. 1/387.

[5] ابن‌مرتضی. كتاب المنیه و الأمل فی شرح الملل و النحل. چاپ محمدجواد مشكور، 162.

[6] سركیس. معجم المطبوعات العربیه و المعربه. قاهره: 1346، چاپ افست، قم: ج1، ستون 666.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''جاحظ،''' ابوعثمان عمر و بن بحر، متكلم و اديب معتزلي و نويسنده بر تأليف قرن سوم از اهالي بصره. وي در جواني در بغداد و مدتي نيز در سامرا اقامت كرد و سپس به بصره بازگشت.<sup>1</sup> جاحظ چهره‌اي زشت با چشماني برآمده داشت و به همين مناسبت، جاحظ (چشم برآمده) و حدقي لقب گرفت<sup>2</sup> ابوعبيده، اصمعي و ابوزيد انصاري در لغت و ادبيات از استادان او بودند. نحو را از اخفش و كلام را از نظّام آموخت.<sup>3</sup> وي از طريق علماي كلام و همنشيني با حنين بن اسحاق و سلمويه با فرهنگ يوناني آشنا شد و با مطالعة كتاب‌هاي ابن‌مقفع در فرهنگ و ادب ايران مهارت يافت.<sup>4</sup> جاحظ عالمي متخصص به معناي امروزي نبود، بلكه دايرة‌المعارف نويسي بود كه به تمام علوم زمانش نظر داشت. موضوعات تأليفات او بسيار متنوع است، ادبيات، ادبيات عامه، كلام، سياست و بعضي شاخه‌هاي علوم طبيعي. اما آن‌چه كتاب‌هاي او را ممتاز مي‌سازد، شيوة ادبي بارز وي در نگارش، اطلاع او از زندگي اجتماعي و شناخت سرشت و اخلاق مردم است.<sup>5</sup> البيان و التبيين از مهم‌ترين كتاب‌هاي اوست. ابن‌خلدون آن را يكي از چهار كتاب اصول فن ادب و از اركان آن معرفي كرده است.<sup>6</sup> الحيوان نيز ديگر كتاب با ارزش اوست. فرقه‌اي به نام جاحظيه (از فِرَق معتزله)، از پيروان خاص اويند.
+[[پرونده:Jahez.jpg|بندانگشتی|جاحظ برگرفته از وبسایت راسخون قابل بازیابی از<nowiki/>https://rasekhoon.net/article/show/1275545]]
+'''[[جاحظ]]،''' ابوعثمان عمر و بن بحر، متكلم و ادیب معتزلی و نویسنده بر تألیف قرن سوم از اهالی بصره. وی در جوانی در بغداد و مدتی نیز در سامرا اقامت كرد و سپس به بصره بازگشت<ref>امین، احمد. '''''ضحی‌الاسلام'''''. بیروت: دارالكتاب العربی، 1/388.</ref>. جاحظ چهره‌ای زشت با چشمانی برآمده داشت و به همین مناسبت، جاحظ (چشم برآمده) و حدقی لقب گرفت<ref>ابن‌كثیر. '''''البدایه''''' '''''و''''' '''''النهایه''''' '''''فی''''' '''''التاریخ'''''. بیروت: دارالفكر العربی، 11/9.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+ابوعبیده، اصمعی و ابوزید انصاری در لغت و ادبیات از استادان او بودند. نحو را از اخفش و كلام را از نظّام آموخت.<ref>یاقوت حموی. '''''معجم''''' '''''الادباء'''''. بیروت: 1400هـ، 16/74- 75.</ref> وی از طریق علمای كلام و همنشینی با حنین بن اسحاق و سلمویه با فرهنگ یونانی آشنا شد و با مطالعه كتاب‌های ابن‌مقفع در فرهنگ و ادب ایران مهارت یافت<ref>  امین، احمد. '''''همان'''''. 1/387.</ref>.
-.     امين، احمد. '''''ضحي‌الاسلام'''''. بيروت: دارالكتاب العربي، 1/388.
+جاحظ عالمی متخصص به معنای امروزی نبود، بلكه دایره المعارف نویسی بود كه به تمام علوم زمانش نظر داشت. موضوعات تألیفات او بسیار متنوع است، ادبیات، ادبیات عامه، كلام، سیاست و بعضی شاخه‌های علوم طبیعی. اما آن‌چه كتاب‌های او را ممتاز می‌سازد، شیوه ادبی بارز وی در نگارش، اطلاع او از زندگی اجتماعی و شناخت سرشت و اخلاق مردم است<ref>ابن‌مرتضی. '''''كتاب''''' '''''المنیه''''' '''''و''''' '''''الأمل''''' '''''فی''''' '''''شرح''''' '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. چاپ محمدجواد مشكور، 162.</ref>. البیان و التبیین از مهم‌ترین كتاب‌های اوست. ابن‌خلدون آن را یكی از چهار كتاب اصول فن ادب و از اركانان معرفی كرده است<ref>سركیس. '''''معجم''''' '''''المطبوعات''''' '''''العربیه''''' '''''و''''' '''''المعربه'''''. قاهره: 1346، چاپ افست، قم: ج1، ستون 666.</ref>. الحیوان نیز دیگر كتاب با ارزش اوست. فرقه‌ای به نام جاحظیه (از فِرَق معتزله)، از پیروان خاص اویند.
-.    ابن‌كثير. '''''البدايه''''' '''''و''''' '''''النهايه''''' '''''في''''' '''''التاريخ'''''. بيروت: دارالفكر العربي، 11/9.
+== نیز نگاه کنید به ==
-.    ياقوت حموي. '''''معجم''''' '''''الادباء'''''. بيروت: 1400هـ، 16/74- 75.
+ابو عبیده
-.    امين، احمد. '''''همان'''''. 1/387.
+ابن خلدون
-.    ابن‌مرتضي. '''''كتاب''''' '''''المنية''''' '''''و''''' '''''الأمل''''' '''''في''''' '''''شرح''''' '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. چاپ محمدجواد مشكور، 162.
+[[جامی]]
+== مآخذ ==
-.    سركيس. '''''معجم''''' '''''المطبوعات''''' '''''العربيه''''' '''''و''''' '''''المعربه'''''. قاهره: 1346، چاپ افست، قم: ج1، ستون 666.
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 امیرحسین ساکت اف
+[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]