جاحظ
جاحظ، ابوعثمان عمر و بن بحر، متكلم و ادیب معتزلی و نویسنده بر تألیف قرن سوم از اهالی بصره. وی در جوانی در بغداد و مدتی نیز در سامرا اقامت كرد و سپس به بصره بازگشت[۱]. جاحظ چهرهای زشت با چشمانی برآمده داشت و به همین مناسبت، جاحظ (چشم برآمده) و حدقی لقب گرفت[۲].
ابوعبیده، اصمعی و ابوزید انصاری در لغت و ادبیات از استادان او بودند. نحو را از اخفش و كلام را از نظّام آموخت.[۳] وی از طریق علمای كلام و همنشینی با حنین بن اسحاق و سلمویه با فرهنگ یونانی آشنا شد و با مطالعه كتابهای ابنمقفع در فرهنگ و ادب ایران مهارت یافت[۴].
جاحظ عالمی متخصص به معنای امروزی نبود، بلكه دایره المعارف نویسی بود كه به تمام علوم زمانش نظر داشت. موضوعات تألیفات او بسیار متنوع است، ادبیات، ادبیات عامه، كلام، سیاست و بعضی شاخههای علوم طبیعی. اما آنچه كتابهای او را ممتاز میسازد، شیوه ادبی بارز وی در نگارش، اطلاع او از زندگی اجتماعی و شناخت سرشت و اخلاق مردم است[۵]. البیان و التبیین از مهمترین كتابهای اوست. ابنخلدون آن را یكی از چهار كتاب اصول فن ادب و از اركانان معرفی كرده است[۶]. الحیوان نیز دیگر كتاب با ارزش اوست. فرقهای به نام جاحظیه (از فِرَق معتزله)، از پیروان خاص اویند.
نیز نگاه کنید به
ابو عبیده
ابن خلدون
مآخذ
- ↑ امین، احمد. ضحیالاسلام. بیروت: دارالكتاب العربی، 1/388.
- ↑ ابنكثیر. البدایه و النهایه فی التاریخ. بیروت: دارالفكر العربی، 11/9.
- ↑ یاقوت حموی. معجم الادباء. بیروت: 1400هـ، 16/74- 75.
- ↑ امین، احمد. همان. 1/387.
- ↑ ابنمرتضی. كتاب المنیه و الأمل فی شرح الملل و النحل. چاپ محمدجواد مشكور، 162.
- ↑ سركیس. معجم المطبوعات العربیه و المعربه. قاهره: 1346، چاپ افست، قم: ج1، ستون 666.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
امیرحسین ساکت اف