خاطر: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۱

خاطر، در لغت به معنی ذهن، ضمیر، خاطر، دل و آن‌چه به دل وارد می‌شود و در اصطلاح عرفان، واردی است که بدون تفکر و سابقه در قلب (= دل)، پیدا شود^[۱] و بر حسب آن‌که از سوی حق باشد یا از سوی فرشته (= مَلَک)، نفس و شیطان به چهار قسم تقسیم می‌شود:

خاطر ربانی: از سوی خداست که انسان را به سوی حق می‌خواند و به هیچ روی به خطا نمی‌رود؛
خاطر مَلَکی: یا الهام که از سوی فرشته است و انسان را به انجام دادن فرایض برمی‌انگیزد؛
خاطر نفسانی یا هاجس، که منشأ آن نفس امّاره است و انسان را به لذت گرایی و حَظّ نفس می‌خواند؛
خاطر شیطانی: که از سوی شیطان است و آدمی را به مخالفت با حق دعوت می‌کند^[۲]^[۳].

خاطر، اصطلاحی است که در حوزه معرفت‌شناسی قرار می‌گیرد.

نیز نگاه کنید به

نفس
حق

مآخذ

↑ ابن‌عربی. اصطلاحات الصوفیه. پیوست تعریفات جرجانی، مصر: 1306ق، ص115.
↑ جرجانی. تعریفات. مصر: 1306ق، ص42- 43.
↑ قشیری. الرساله. ص119.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اصغر دادبه

[1] ابن‌عربی. اصطلاحات الصوفیه. پیوست تعریفات جرجانی، مصر: 1306ق، ص115.

[2] جرجانی. تعریفات. مصر: 1306ق، ص42- 43.

[3] قشیری. الرساله. ص119.

[۱]

[۲]

[۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''[[خاطر]]،  '''در لغت به معنی ذهن، ضمیر، خاطر، دل و ان‌چه به دل وارد می‌شود و در اصطلاح عرفان، واردی است که بدون تفکر و سابقه در قلب (= دل)، پیدا شود<ref>ابن‌عربی. '''''اصطلاحات''''' '''''الصوفیه'''''. پیوست تعریفات جرجانی، مصر: 1306ق، ص115.</ref> و بر حسب ان‌که از سوی حق باشد یا از سوی فرشته (= مَلَک)، نفس و شیطان به چهار قسم تقسیم می‌شود:
+'''[[خاطر]]،  '''در لغت به معنی ذهن، ضمیر، خاطر، دل و آن‌چه به دل وارد می‌شود و در اصطلاح عرفان، واردی است که بدون تفکر و سابقه در قلب (= دل)، پیدا شود<ref>ابن‌عربی. '''''اصطلاحات''''' '''''الصوفیه'''''. پیوست تعریفات جرجانی، مصر: 1306ق، ص115.</ref> و بر حسب آن‌که از سوی [[حق]] باشد یا از سوی فرشته (= مَلَک)، [[نفس]] و شیطان به چهار قسم تقسیم می‌شود:
-'''1) خاطر ربانی:''' از سوی خداست که انسان را به سوی حق می‌خواند و به هیچ روی به خطا نمی‌رود.
+# '''خاطر ربانی:''' از سوی خداست که انسان را به سوی [[حق]] می‌خواند و به هیچ روی به خطا نمی‌رود؛
+# '''خاطر مَلَکی:''' یا الهام که از سوی فرشته است و انسان را به انجام دادن فرایض برمی‌انگیزد؛
-'''2) خاطر مَلَکی:''' یا الهام که از سوی فرشته است و انسان را به انجام دادن فرایض برمی‌انگیزد.
+# '''خاطر نفسانی''' یا '''هاجس،''' که منشأ آن نفس امّاره است و انسان را به لذت گرایی و حَظّ نفس می‌خواند؛
+# '''خاطر شیطانی:''' که از سوی شیطان است و آدمی را به مخالفت با [[حق]] دعوت می‌کند<ref>   جرجانی. '''''تعریفات'''''. مصر: 1306ق، ص42- 43.</ref><ref>قشیری. '''''الرساله'''''. ص119.</ref>.
-'''3) خاطر نفسانی''' یا '''هاجس،''' که منشأ ان نفس امّاره است و انسان را به لذت گرایی و حَظّ نفس می‌خواند.
-'''4) خاطر شیطانی:''' که از سوی شیطان است و ادمی را به مخالفت با حق دعوت می‌کند<ref>   جرجانی. '''''تعریفات'''''. مصر: 1306ق، ص42- 43؛ قشیری. '''''الرساله'''''. ص119.</ref>.
 خاطر، اصطلاحی است که در حوزه معرفت‌شناسی قرار می‌گیرد.
@@ خط ۱۳: / خط ۱۰: @@
 == نیز نگاه کنید به ==
+* [[نفس]]
+* [[حق]]<br />
+== مآخذ ==
-== ماخذ ==
 <references />
 == منبع اصلی ==
-ذانشنامه ایران
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==
 اصغر دادبه
+[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]