خوف: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۳

خوف، در لغت به معنی ترس و بیم است و در اصطلاحِ تصوّف، حالِ خوف، عبارت است از ترسیدن سالک از خدا. این ترس، با معرفت حق نسبتِ مستقیم دارد. بدین معنی که هر چه سالک خدا را بیشتر بشناسد، خوف وی نیز افزون می‌گردد^[۱]. این معنی را قرآن و روایات نیز تأیید می‌کند. به عنوان نمونه:

الف) در قرآن آمده است که: «اِنَّما یَخْشَی اللهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَمْاءُ: از میانِ بندگان، تنها دانایان خدا ترس‌اند»^[۲].

ب) پیامبر(ص) فرموده است که: «رأسُ الْحِکْمَةِ مَخافَةُ اللهِ: اغاز حکمت و دانایی خدا ترسی است».

سالکِ خدا ترس، خوفِ آن دارد که مبادا در آینده:

امری مطلوب و پسندیده را از دست بدهد، امری که در نزدیکی‌اش به حق مفید و مؤثر است.
پیش آمدی بد و ناگوار برایش پیش آید، پیش آمدی که به تقّربش به حق لطمه زند.

اقسام خوف: خوف را دو گونه دانسته‌اند:

خوفِ عوام: و ان بیم کودکانة عوام است از خداوند، خوفی که معلولِ معرفت و شناخت درست نیست. این خوف، از دیدگاه تصوف مردود و ناپسندیده است.
خوفِ خواص: و آن خوف معتدلی است که از معرفتِ سالک نسبت به حق پدید می‌آید. این خوف، سالک را به طاعت برمی‌انگیزد و از معصیت باز می‌دارد و خوفی است پسندیده و مقبول^[۳]^[۴]

نیز نگاه کنید به

ماخذ

↑ نیشابوری، سراج. اللّمع فی التصوف. به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص60.
↑ الفاطر/ 35/ 28.
↑ نیشابوری، سراج. اللّمع.... . ص60- 61.
↑ لاهیجی، مفاتیح الاعجاز. چاپ زوّار، تهران: 1371، ص352- 353.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اصغر دادبه

[1] نیشابوری، سراج. اللّمع فی التصوف. به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص60.

[2] الفاطر/ 35/ 28.

[3] نیشابوری، سراج. اللّمع.... . ص60- 61.

[4] لاهیجی، مفاتیح الاعجاز. چاپ زوّار، تهران: 1371، ص352- 353.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''[[خوف]]،''' در لغت به معنی ترس و بیم است و در اصطلاحِ تصوّف، حالِ خوف، عبارت است از ترسیدن سالک از خدا. این ترس، با معرفت حق نسبتِ مستقیم دارد. بدین معنی که هر چه سالک خدا را بیشتر بشناسد، خوف وی نیز افزون می‌گردد<ref>   نیشابوری، سراج. '''''اللّمع فی التصوف'''''. به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص60.</ref>. این معنی را قران و روایات نیز تأیید می‌کند. به عنوان نمونه:
+'''[[خوف]]،''' در لغت به معنی ترس و بیم است و در اصطلاحِ [[تصوف|تصوّف]]، حالِ خوف، عبارت است از ترسیدن سالک از خدا. این ترس، با معرفت [[حق]] نسبتِ مستقیم دارد. بدین معنی که هر چه سالک خدا را بیشتر بشناسد، خوف وی نیز افزون می‌گردد<ref>   نیشابوری، سراج. '''''اللّمع فی التصوف'''''. به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص60.</ref>. این معنی را [[قرآن]] و روایات نیز تأیید می‌کند. به عنوان نمونه:
-الف) در قران امده است که: «اِنَّما یَخْشَی اللهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَمْاءُ: از میانِ بندگان، تنها دانایان خدا ترس‌اند»<ref>الفاطر/ 35/ 28.</ref>.
+الف) در [[قرآن]] آمده است که: «اِنَّما یَخْشَی اللهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَمْاءُ: از میانِ بندگان، تنها دانایان خدا ترس‌اند»<ref>الفاطر/ 35/ 28.</ref>.
-ب) پیامبر(ص) فرموده است که: «رأسُ الْحِکْمَةِ مَخافَةُ اللهِ: اغاز حکمت و دانایی خدا ترسی است»<ref>   </ref>.
+ب) پیامبر(ص) فرموده است که: «رأسُ الْحِکْمَةِ مَخافَةُ اللهِ: اغاز حکمت و دانایی خدا ترسی است».
-سالکِ خدا ترس، خوفِ ان دارد که مبادا در اینده:
+سالکِ خدا ترس، خوفِ آن دارد که مبادا در آینده:
-الف) امری مطلوب و پسندیده را از دست بدهد، امری که در نزدیکی‌اش به حق مفید و مؤثر است.
+# امری مطلوب و پسندیده را از دست بدهد، امری که در نزدیکی‌اش به [[حق]] مفید و مؤثر است.
+# پیش آمدی بد و ناگوار برایش پیش آید، پیش آمدی که به تقّربش به [[حق]] لطمه زند.
-ب) پیش امدی بد و ناگوار برایش پیش اید، پیش امدی که به تقّربش به حق لطمه زند.
 اقسام خوف: خوف را دو گونه دانسته‌اند:
-الف) خوفِ عوام: و ان بیم کودکانة عوام است از خداوند، خوفی که معلولِ معرفت و شناخت درست نیست. این خوف، از دیدگاه تصوف مردود و ناپسندیده است.
+# خوفِ عوام: و ان بیم کودکانة عوام است از خداوند، خوفی که معلولِ معرفت و شناخت درست نیست. این خوف، از دیدگاه [[تصوف]] مردود و ناپسندیده است.
+# خوفِ خواص: و آن خوف معتدلی است که از معرفتِ سالک نسبت به [[حق]] پدید می‌آید. این خوف، سالک را به طاعت برمی‌انگیزد و از معصیت باز می‌دارد و خوفی است پسندیده و مقبول<ref>  نیشابوری، سراج. '''''اللّمع....''''' . ص60- 61.</ref><ref>لاهیجی، '''''مفاتیح الاعجاز'''''. چاپ زوّار، تهران: 1371، ص352- 353.</ref>
-ب) خوفِ خواص: و ان خوف معتدلی است که از معرفتِ سالک نسبت به حق پدید می‌اید. این خوف، سالک را به طاعت برمی‌انگیزد و از معصیت باز می‌دارد و خوفی است پسندیده و مقبول<ref>  نیشابوری، سراج. '''''اللّمع....''''' . ص60- 61، نیزنک: لاهیجی، '''''مفاتیح الاعجاز'''''. چاپ زوّار، تهران: 1371، ص352- 353.</ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
+* [[تصوف]]
+* [[حق]]<br />
 == ماخذ ==
 <references />
 == منبع اصلی ==
-سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==
 اصغر دادبه
+[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]