یاسوج: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:تپه خسرو یاسوج.jpg|بندانگشتی|تپه خسرو در یاسوج، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]] | |||
یاسوج، مرکز [[استان کهگیلویه و بویراحمد]]، در جنوب غربی [[کشور ایران|ایران]] و مرکز شهرستان بویراحمد با 3 شهر، 3 بخش و 9 دهستان. این شهرستان از شرق و جنوب با شهرستانهای اقلید، اردکان و نورآباد (در [[استان فارس]])، از شمال شرقی با شهرستان سیسخت، از غرب و جنوب غرب با شهرستان دهدشت و از شمال با شهرستان لردکان (در [[استان چهارمحال و بختیاری]]) همسایه است<ref>دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.</ref><ref>'''''نقشه تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383.</ref>. دو کوه تنگ سرخ با ارتفاع 2720 و تنگری به ارتفاع 1830 متر در جنوب و شرق شهرستان قرار دارند. رودهای سپیدار در غرب و رود بشار از مرکز شهرستان (یاسوج) میگذرد<ref>'''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1383، ص 165 (نقشه طبیعی استان بویراحمد و کهگیلویه).</ref>. رود بشار که از ارتفاعات کوه سرخ (منطقه تنگ سرخ) سرچشمه میگیرد، با پیوند با چند رود دیگر نهایتاً پس از پیوند با [[رود کارون|کارون]] به [[خلیج فارس]] میریزد<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 2، ''رودها و رودنامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 205-207.</ref>. | |||
شهر یاسوج با مختصات جغرافیایی ً00 َ36 ْ51 طول شرقی و ً00 َ40 ْ30 عرض شمالی، با ارتفاع 1870 متر از سطح دریا، و میانگین بارندگی 738 میلیمتر با آب و هوایی معتدل مایل به سرد، نیمه خشک، کوهستانی و نیمه جنگلی<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 2، ''رودها و رودنامه ایران''،، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 205-207؛ ج 3، '''''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران'''''،تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 1348.</ref>، در 737 کیلومتری پایتخت قرار دارد<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 133 و 134.</ref>. | |||
''' | یاسوج که امروز به عنوان استان و نیز مرکز شهرستان مطرح است، در روزگاری نه چندان دور روستایی بیش نبود. پس از تشکیل فرمانداری کل [[استان کهگیلویه و بویراحمد|کهگیلویه و بویراحمد]]، در 1342ش یاسوج به عنوان مرکز این فرمانداری کل انتخاب شد و پس از تبدیل فرمانداری کل به استان، در 1355ش<ref>'''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری، وزارت کشور، 1383، بروشور 12 صفحهای.</ref>، این شهر تازه تأسیس بیش از پیش رو به توسعه نهاد و به عنوان شهری که قادر به ارائه خدمات گوناگون اداری، آموزشی و خدماتی به مناطق عشایری باشد، جمعیت نسبتاً زیادی را در خود جای داد و به دنبال آن برخی مراکز صنعتی و تولیدی و نیز سازمانهایی برای توسعه فعالیتهای دامداری و کشاورزی که شغل اصل ساکنان استان است، احداث گردید و برخی تأسیسات زیربنایی برای مهار آب، از جمله سد مخزنی شاه قاسم در 15 کیلومتری یاسوج برای افزایش سطح زراعت آبی و تبدیل اراضی دیم به آبی، مورد بهرهبرداری قرار گرفت<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان بویراحمد و کهگیلویه'''''. چ3، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص 31.</ref>. یاسوج به لحاظ طبیعی دارای مکانها و نقاط دیدنی است. آبشار زیبای شهر یاسوج و پارک جنگلی آن از مهمترین مراکز جلب گردشگر در سطح استان است. با توجه به آثار بر جای مانده در اطراف شهر از جمله تل خسروی (تپه خسروی)، متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد و سدههای نهم و دهم هجری در 5 کیلومتری شهر یاسوج و نیز«پایه یل» (تخت شاهنشین) که به صورت شش ضلعی بوده و قدیمیترین پایه پل از [[هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] بر روی روخانه بشار است، این منطقه همواره مسکونی و دارای مدنیت بوده است<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان بویراحمد و کهگیلویه'''''. چ3، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص 60-55.</ref>. | ||
از شهر یاسوج، نخستین بار در سرشماری 1355ش، با جمعیت 4524 نام برده شد، اما در سرشماری 1375ش، جمعیت آن ناگهان به 69133 تن<ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 135 و 195.</ref> یعنی به 15 برابر افزایش یافت. طبق برآوردها، جمعیت این شهر در 1384ش به 122647 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 186.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[استان کهگیلویه و بویراحمد]] | |||
* [[استان چهارمحال و بختیاری]] | |||
* [[استان فارس]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
غلامحسین تکمیل همایون | |||
[[رده:جغرافیا]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۰
یاسوج، مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد، در جنوب غربی ایران و مرکز شهرستان بویراحمد با 3 شهر، 3 بخش و 9 دهستان. این شهرستان از شرق و جنوب با شهرستانهای اقلید، اردکان و نورآباد (در استان فارس)، از شمال شرقی با شهرستان سیسخت، از غرب و جنوب غرب با شهرستان دهدشت و از شمال با شهرستان لردکان (در استان چهارمحال و بختیاری) همسایه است[۱][۲]. دو کوه تنگ سرخ با ارتفاع 2720 و تنگری به ارتفاع 1830 متر در جنوب و شرق شهرستان قرار دارند. رودهای سپیدار در غرب و رود بشار از مرکز شهرستان (یاسوج) میگذرد[۳]. رود بشار که از ارتفاعات کوه سرخ (منطقه تنگ سرخ) سرچشمه میگیرد، با پیوند با چند رود دیگر نهایتاً پس از پیوند با کارون به خلیج فارس میریزد[۴].
شهر یاسوج با مختصات جغرافیایی ً00 َ36 ْ51 طول شرقی و ً00 َ40 ْ30 عرض شمالی، با ارتفاع 1870 متر از سطح دریا، و میانگین بارندگی 738 میلیمتر با آب و هوایی معتدل مایل به سرد، نیمه خشک، کوهستانی و نیمه جنگلی[۵]، در 737 کیلومتری پایتخت قرار دارد[۶].
یاسوج که امروز به عنوان استان و نیز مرکز شهرستان مطرح است، در روزگاری نه چندان دور روستایی بیش نبود. پس از تشکیل فرمانداری کل کهگیلویه و بویراحمد، در 1342ش یاسوج به عنوان مرکز این فرمانداری کل انتخاب شد و پس از تبدیل فرمانداری کل به استان، در 1355ش[۷]، این شهر تازه تأسیس بیش از پیش رو به توسعه نهاد و به عنوان شهری که قادر به ارائه خدمات گوناگون اداری، آموزشی و خدماتی به مناطق عشایری باشد، جمعیت نسبتاً زیادی را در خود جای داد و به دنبال آن برخی مراکز صنعتی و تولیدی و نیز سازمانهایی برای توسعه فعالیتهای دامداری و کشاورزی که شغل اصل ساکنان استان است، احداث گردید و برخی تأسیسات زیربنایی برای مهار آب، از جمله سد مخزنی شاه قاسم در 15 کیلومتری یاسوج برای افزایش سطح زراعت آبی و تبدیل اراضی دیم به آبی، مورد بهرهبرداری قرار گرفت[۸]. یاسوج به لحاظ طبیعی دارای مکانها و نقاط دیدنی است. آبشار زیبای شهر یاسوج و پارک جنگلی آن از مهمترین مراکز جلب گردشگر در سطح استان است. با توجه به آثار بر جای مانده در اطراف شهر از جمله تل خسروی (تپه خسروی)، متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد و سدههای نهم و دهم هجری در 5 کیلومتری شهر یاسوج و نیز«پایه یل» (تخت شاهنشین) که به صورت شش ضلعی بوده و قدیمیترین پایه پل از دوره هخامنشیان بر روی روخانه بشار است، این منطقه همواره مسکونی و دارای مدنیت بوده است[۹].
از شهر یاسوج، نخستین بار در سرشماری 1355ش، با جمعیت 4524 نام برده شد، اما در سرشماری 1375ش، جمعیت آن ناگهان به 69133 تن[۱۰] یعنی به 15 برابر افزایش یافت. طبق برآوردها، جمعیت این شهر در 1384ش به 122647 تن رسیده است[۱۱].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ دفتر تقسیمات کشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.
- ↑ نقشه تقسیمات کشوری. تهران: وزارت کشور، 1383.
- ↑ اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1383، ص 165 (نقشه طبیعی استان بویراحمد و کهگیلویه).
- ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 2، رودها و رودنامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 205-207.
- ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 2، رودها و رودنامه ایران،، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 205-207؛ ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران،تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 1348.
- ↑ سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 133 و 134.
- ↑ نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران. تهران: دفتر تقسیمات کشوری، وزارت کشور، 1383، بروشور 12 صفحهای.
- ↑ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. جغرافیای استان بویراحمد و کهگیلویه. چ3، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص 31.
- ↑ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. جغرافیای استان بویراحمد و کهگیلویه. چ3، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص 60-55.
- ↑ نورالهی، طه. توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 135 و 195.
- ↑ مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 186.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
غلامحسین تکمیل همایون