میرزا فتحعلی آخوندزاده: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۶

میرزا فتحعلی آخوند زاده، برگرفته از پژوهشکده تاریخ معاصر، قابل بازیابی از https://www.iichs.ir/fa/news/8391/

آخوندزاده، میرزافتحعلی (1228،1812- 1295ق 1878م)^[۱]

ادیب، نویسنده و نخستین نمایشنامه‌نویس که به تقلید از اروپائیان نمایشنامه نوشته است^[۲]^[۳]. او فرزند میرزا محمدتقی بود و به سبب آخوند بودن پدرِ مادرش، او را آخوندزاده می‌نامیدند^[۴]. در نوخه از محال شکی در جمهوری آذربایجان به دنیا آمد^[۵]. پس از بازگشت پدرش به خامنه تبریز، میرزافتحعلی تحت سرپرستی عموی مادرش قرار گرفت.

در نوجوانی به گنجه و سپس به تفلیس رفت^[۶]. در 23 سالگی مترجم زبان‌های شرقی در دستگاه دولت شد. در همین ایام در تئاترهای گرجستان نمایش‌هایی اثر گوگول، مولیر و آستروفسکی را می‌بیند؛ و با الهام از آثار آنان به نگارش نمایشنامه می‌پردازد^[۷]. آخوندزاده به ترکی و فارسی می‌نوشت. او مجموعه‌ی تمثیلات خود را که در قلمرو ادبیات نمایشی و دارای شش نمایشنامه و یک داستان است به زبان ترکی نوشته و میرزاجعفر قرچه‌داغی آنها را در دو نوبت 1288ق و 1291ق – 1871و 1874م به فارسی ترجمه کرده است.

این شش نمایشنامه که در فاصله‌ی سال‌های 1267ق-1850م 1272ق 1855م نوشته شده، عبارت‌اند از: حکایت ملا ابراهیم خلیل کیمیاگر در چهار مجلس حکایت مسیوژوردان حکیم نباتات و درویش مستعلی شاه‌ جادوگر معروف، تمثیل گزارش عجیب در چهار مجلس.

حکایت خرس قولدور باسان (دزدافکن)، در سه مجلس؛ سرگذشت وزیر خان سراب (لنکران)، در چهار مجلس؛ سرگذشت مرد خسیس (حاجی قرا) در پنج مجلس؛ و حکایت وکلای مرافعه در شهر تبریز، در سه مجلس.

کمدی وکلای مرافعه آخرین نمایشنامه‌ی آخوندزاده است، که در آن از فساد در دستگاه قضایی، حقه‌بازی، حق‌شکنی وکلای دعاوی را انتقاد کرده و برای گریز از چشم مأموران سانسور حکومت تزاری روس صحنه‌ی وقوع حوادث را شهر تبریز قرار داده است^[۸].

نیز نگاه کنید به

هراند استپانیان

مآخذ

↑ آرین‌پور، یحیی (1350). از صبا تا نیما. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، جلد اول، ص 342 و 350.
↑ ناتل خانلری، پرویز (1333). نخستین کنگره نویسندگان ایران، به نقل از ابوالقاسم جنتی عطایی، بنیاد نمایش در ایران. تهران: ابن سینا، ص 61.
↑ ملک‌پور، جمشید (1363). ادبیات نمایشی در ایران. تهران: توس، جلد اول، ص 131.
↑ امجد، حمید (1378). تئاتر قرن سیزدهم. تهران: نشر نیلا، ص 30.
↑ امجد، حمید (1378). تئاتر قرن سیزدهم. تهران: نشر نیلا، ص 29.
↑ بزرگمهر، شیرین (1379). تأثیر ترجمه متون نمایشی. تهران: نشر تبیان، ص 81.
↑ خلج، منصور (1381). نمایشنامه‌نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)، تهران: نشر اختران، ص 16.
↑ آرین‌پور، یحیی (1350). از صبا تا نیما. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، جلد اول، ص 351-352.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمود عزیزی index.php?title=رده:هنر index.php?title=رده:تئاتر

[1] آرین‌پور، یحیی (1350). از صبا تا نیما. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، جلد اول، ص 342 و 350.

[2] ناتل خانلری، پرویز (1333). نخستین کنگره نویسندگان ایران، به نقل از ابوالقاسم جنتی عطایی، بنیاد نمایش در ایران. تهران: ابن سینا، ص 61.

[3] ملک‌پور، جمشید (1363). ادبیات نمایشی در ایران. تهران: توس، جلد اول، ص 131.

[4] امجد، حمید (1378). تئاتر قرن سیزدهم. تهران: نشر نیلا، ص 30.

[5] امجد، حمید (1378). تئاتر قرن سیزدهم. تهران: نشر نیلا، ص 29.

[6] بزرگمهر، شیرین (1379). تأثیر ترجمه متون نمایشی. تهران: نشر تبیان، ص 81.

[7] خلج، منصور (1381). نمایشنامه‌نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)، تهران: نشر اختران، ص 16.

[8] آرین‌پور، یحیی (1350). از صبا تا نیما. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، جلد اول، ص 351-352.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+[[پرونده:N00008391-b.jpg|بندانگشتی|میرزا فتحعلی آخوند زاده، برگرفته از پژوهشکده تاریخ معاصر، قابل بازیابی از [https://www.iichs.ir/fa/news/8391/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87 https://www.iichs.ir/fa/news/8391/]]]
+آخوندزاده، میرزافتحعلی (1228،1812- 1295ق 1878م)<ref>آرین‌پور، یحیی (1350). از '''''صبا تا نیما'''''. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، جلد اول، ص 342 و 350.</ref>
-'''آخوندزاده، ميرزافتحعلي''' (1228،1812- 1295ق 1878م)<sup>1</sup>
+ادیب، نویسنده و نخستین نمایشنامه‌نویس که به تقلید از اروپائیان نمایشنامه نوشته است<ref>ناتل خانلری، پرویز (1333). '''''نخستین کنگره نویسندگان ایران'''''، به نقل از ابوالقاسم جنتی عطایی، بنیاد نمایش در ایران. تهران: [https://www.pressebnesina.com/ ابن سینا]، ص 61.</ref><ref>ملک‌پور، جمشید (1363). '''''ادبیات نمایشی در ایران'''''. تهران: [https://toosbook.ir/ توس]، جلد اول، ص 131.</ref>. او فرزند میرزا محمدتقی بود و به سبب آخوند بودن پدرِ مادرش، او را آخوندزاده می‌نامیدند<ref>امجد، حمید (1378). '''''تئاتر قرن سیزدهم'''''. تهران: [https://nilabook.com/ نشر نیلا]، ص 30.</ref>. در نوخه از محال شکی در جمهوری آذربایجان به دنیا آمد<ref>امجد، حمید (1378). '''''تئاتر قرن سیزدهم'''''. تهران: [https://nilabook.com/ نشر نیلا]، ص 29.</ref>. پس از بازگشت پدرش به خامنه [[تبریز]]، میرزافتحعلی تحت سرپرستی عموی مادرش قرار گرفت.
-اديب، نويسنده و نخستين نمايشنامه‌نويس كه به تقليد از اروپائيان نمايشنامه نوشته است.<sup>2</sup>
+در نوجوانی به گنجه و سپس به تفلیس رفت<ref>بزرگمهر، شیرین (1379). '''''تأثیر ترجمه متون نمایشی'''''. تهران: نشر تبیان، ص 81.</ref>. در 23 سالگی مترجم زبان‌های شرقی در دستگاه دولت شد. در همین ایام در تئاترهای گرجستان نمایش‌هایی اثر گوگول، مولیر و آستروفسکی را می‌بیند؛ و با الهام  از آثار آنان به نگارش نمایشنامه می‌پردازد<ref>خلج، منصور (1381). '''''نمایشنامه‌نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)'''''، تهران: [https://akhtaranbook.ir/fa/ نشر اختران]، ص 16.</ref>. آخوندزاده به ترکی و فارسی می‌نوشت. او مجموعه‌ی تمثیلات خود را که در قلمرو ادبیات نمایشی و دارای شش نمایشنامه و یک داستان است به زبان ترکی نوشته و میرزاجعفر قرچه‌داغی آنها را در دو نوبت 1288ق و 1291ق – 1871و 1874م به فارسی ترجمه کرده است.
-او فرزند ميرزا محمدتقي بود و به سبب آخوند بودن پدرِ مادرش، او را آخوندزاده مي‌ناميدند.<sup>3</sup>
+این شش نمایشنامه که در فاصله‌ی سال‌های 1267ق-1850م 1272ق 1855م نوشته شده، عبارت‌اند از: حکایت ملا ابراهیم خلیل کیمیاگر در چهار مجلس حکایت مسیوژوردان حکیم نباتات و درویش مستعلی شاه‌ جادوگر معروف، تمثیل گزارش عجیب در چهار مجلس.
-در نوخه از محال شكي در جمهوري آذربايجان به دنيا آمد.<sup>4</sup> پس از بازگشت پدرش به خامنة تبريز، ميرزافتحعلي تحت سرپرستي عموي مادرش قرار گرفت.
+حکایت خرس قولدور باسان (دزدافکن)، در سه مجلس؛ سرگذشت وزیر خان سراب (لنکران)، در چهار مجلس؛ سرگذشت مرد خسیس (حاجی قرا) در پنج مجلس؛ و حکایت وکلای مرافعه در شهر [[تبریز]]، در سه مجلس.
-در نوجواني به گنجه و سپس به تفليس رفت.<sup>5</sup>  در 23 سالگي مترجم زبان‌هاي شرقي در دستگاه دولت شد. در همين ايام در تئاترهاي گرجستان نمايش‌هايي اثر گوگول، مولير و آستروفسكي را مي‌بيند؛ و با الهام  از آثار آنان به نگارش نمايشنامه مي‌پردازد.<sup>6</sup> آخوندزاده به تركي و فارسي مي‌نوشت. او مجموعه‌ي تمثيلات خود را كه در قلمرو ادبيات نمايشي و داراي شش نمايشنامه و يك داستان است به زبان تركي نوشته و ميرزاجعفر قرچه‌داغي آنها را در دو نوبت 1288ق و 1291ق – 1871و 1874م به فارسي ترجمه كرده است.
+کمدی وکلای مرافعه آخرین نمایشنامه‌ی آخوندزاده است، که در آن از فساد در دستگاه قضایی، حقه‌بازی، حق‌شکنی وکلای دعاوی را انتقاد کرده و برای گریز از چشم مأموران سانسور حکومت تزاری روس صحنه‌ی وقوع حوادث را [[تبریز|شهر تبریز]] قرار داده است<ref>آرین‌پور، یحیی (1350). '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، جلد اول، ص 351-352.</ref>.
-اين شش نمايشنامه كه در فاصله‌ي سال‌هاي 1267ق-1850م 1272ق 1855م نوشته شده، عبارت‌اند از: حكايت ملا ابراهيم خليل كيمياگر در چهار مجلس حكايت مسيوژوردان حكيم نباتات و درويش مستعلي شاه‌ جادوگر معروف، تمثيل گزارش عجيب در چهار مجلس.
+== نیز نگاه کنید به ==
-حكايت خرس قولدور باسان (دزدافكن)، در سه مجلس؛ سرگذشت وزير خان سراب (لنكران)، در چهار مجلس؛ سرگذشت مرد خسيس (حاجي قرا) در پنج مجلس؛ و حكايت وكلاي مرافعه در شهر تبريز، در سه مجلس.
+* [[هراند استپانیان]]
-كمدي وكلاي مرافعه آخرين نمايشنامه‌ي آخوندزاده است، كه در آن از فساد در دستگاه قضايي، حقه‌بازي، حق‌شكني وكلاي دعاوي را انتقاد كرده و براي گريز از چشم مأموران سانسور حكومت تزاري روس صحنه‌ي وقوع حوادث را شهر تبريز قرار داده است.<sup>7</sup>
+* [[محمدعلی افراشته]]
+* [[تبریز]]
-'''''مآخذ:'''''
+== مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-# آرين‌پور، يحيي، '''از صبا تا نيما'''، تهران، شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي، چاپ اول 1350، جلد اول، صص 342 و 350.
+== نویسنده مقاله ==
-# دكتر پرويز ناتل خانلري، '''نخستين كنگرة نويسندگان ايران'''، به نقل از جنتي عطايي، ابوالقاسم، '''بنياد نمايش در ايران'''، تهران: ابن سينا، 1333، 61؛ ملك‌پور جمشيد، '''ادبيات نمايشي در ايران'''، تهران، توس، 1363، جلد اول، ص 131.
+محمود عزیزی
-# امجد، حميد، '''تياتر قرن سيزدهم'''، تهران، نشر نيلا، چاپ اول 1378، ص 30.
+[[index.php?title=رده:هنر]]
-# همان جا، ص 29.
+[[index.php?title=رده:تئاتر]]
-# بزرگمهر، شيرين، '''تأثير ترجمه متون نمايشي'''، نشر تبيان، چاپ اول 1379، ص 81.
-# خلج، منصور، '''نمايشنامه‌نويسان ايران''' (از آخوندزاده تا  بيضايي)، تهران، نشر اختران، چاپ اول 1381، ص 16.
-# آرين‌پور، يحيي. از '''صبا تا نيما'''، همان، صص 351 تا 352.