موسیقی کافه ای: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۴

موسیقی کافه‌ای، نوعی موسیقی مردم پسند شهری که بر اثر تحول محیط مطربی در سال‌های 1330 به‌وجود آمد. با موسیقی کافه‌ای، برای نخستین بار در محیط مطربی شاهد تقسیم کار موسیقیایی، به تقلید از محیط رسمی، و ظهور آهنگساز (یا تنظیم‌کننده)، ترانه سرا و خواننده می‌شویم^[۱]. مهم‌ترین محل رشد این موسیقی کافه‌های پایین شهر، به ویژه کافه‌های لاله‌زار، بود که مهم‌ترین مشتریان دائمی آن‌ها را گردن‌کلفت‌ها (نسل جدید لوطی‌ها و داش مشدی‌های دوره قاجار)، تشکیل می‌دادند^[۲] .

کارگران (رپرتوار) این موسیقی که عوامل مختلفی را از موسیقی‌های دیگر به عاریت می‌گرفت، در ابتدا عموماً از ترانه‌های رادیویی تشکیل می‌شد که مطرب‌ها در آن‌ها تخصص داشتند. با این حال، تقلید از ترانه‌های رادیویی و استفاده از ترانه‌های اندرونی و عناصر موسیقی غزلخوانی، که مطرب‌ها همواره از آن‌ها، به خصوص از دومی، اجتناب می‌کردند، موسیقی کافه‌ای را از موسیقی مطربی دور می‌کرد.

نخستین خوانندگان این موسیقی زنان بودند. مهوش را، که توانسته بود بر روی صحنه کافه‌های بالای شهر نیز ظاهر شود و طیف وسیعی از شنوندگان را، تقریباً از هر قشر فرهنگی‌ای، به خود جلب کند، باید مهم‌ترین نماینده موسیقی کافه‌ای به حساب آورد^[۳]. آفت و پریوش از دنباله‌روان وی محسوب می‌شوند که، اما، هرگز نتوانستند از محیط کافه‌های لاله‌زاری فراتر روند.

خوانندگان مرد اساساً با ظهور موسیقی معروف به کوچه بازاری که از موسیقی عربی الهام می‌گرفت در این حوزه ظاهر شدند. این موسیقی، که مبدع آن را احتمالا باید قاسم جبلی دانست، سازهای عربی، یعنی قانون، عود و دربوکه، را به خدمت می‌گرفت و بر اساس ترانه‌های مردم‌پسند عربی ساخته می‌شد. همین ویژگی‌ها موجبات طرد این موسیقی را از رادیو و بعد تلویزیون فراهم آورد و موسیقی تازه بهترین محیط برای پرورش خود را در کافه‌های پایین شهر یافت. موسیقی کوچه بازاری به این ترتیب وارد کارگان موسیقی کافه‌ای شد و بخش جدی و مردانه این کارگان (در مقابل بخش فکاهی و زنانه) را تشکیل داد. از میان نمایندگان مهم این موسیقی (غیر از قاسم جبلی) می‌توان به داود مقامی، علی نظری، جواد یساری و روح‌پرور (از معدود زنان خواننده در این سبک) اشاره کرد. غیر از مهوش، دو خواننده دیگر از موسیقی کافه‌ای، سوسن و آغاسی، نیز توانستند مقبولیت عام پیدا کنند^[۴].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ فاطمی، ساسان.(1382). «نگاهی گذرا به پیدایش و رشد موسیقی مردم‌پسند در ایران از ابتدا تا سال 1357»، فصلنامه موسیقی ماهور، شماره 22، زمستان، ص 32.
↑ فاطمی، ساسان(1381). «لوطی‌ها و موسیقی»، فصلنامه موسیقی ماهور. شماره 16، تابستان، ص 95.
↑ فاطمی، ساسان.(1381). «شكل‌گیری روحوضی و تحول سنت مطربی»، فصلنامه موسیقی ماهور. شماره 18، زمستان، ص 131.
↑ اطلاعات اساساً از طریق کار میدانی و در جریان گفت‌وگو با مطرب‌های سالخورده کسب شده است.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدرضا درویشی

[1] فاطمی، ساسان.(1382). «نگاهی گذرا به پیدایش و رشد موسیقی مردم‌پسند در ایران از ابتدا تا سال 1357»، فصلنامه موسیقی ماهور، شماره 22، زمستان، ص 32.

[2] فاطمی، ساسان(1381). «لوطی‌ها و موسیقی»، فصلنامه موسیقی ماهور. شماره 16، تابستان، ص 95.

[3] فاطمی، ساسان.(1381). «شكل‌گیری روحوضی و تحول سنت مطربی»، فصلنامه موسیقی ماهور. شماره 18، زمستان، ص 131.

[4] اطلاعات اساساً از طریق کار میدانی و در جریان گفت‌وگو با مطرب‌های سالخورده کسب شده است.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''موسيقي كافه‌اي'''، نوعي موسيقي مردم پسند شهري كه بر اثر تحول محيط مطربي در سال‌هاي 1330 به‌وجود آمد. با موسيقي كافه‌اي، براي نخستين بار در محيط مطربي شاهد تقسيم كار موسيقيايي، به تقليد از محيط رسمي، و ظهور آهنگساز (يا تنظيم‌كننده)، ترانه سرا و خواننده مي‌شويم.<sup>(1)</sup> مهم‌ترين محل رشد اين موسيقي كافه‌هاي پايين شهر، به ويژه كافه‌هاي لاله‌زار، بود كه مهم‌ترين مشتريان دائمي آن‌ها را گردن‌كلفت‌ها (نسل جديد لوطي‌ها و داش مشدي‌هاي دورة قاجار)، تشكيل مي‌دادند.<sup>(2)</sup> كارگران (رپرتوار) اين موسيقي كه عوامل مختلفي را از موسيقي‌هاي ديگر به عاريت مي‌گرفت، در ابتدا عموماً از ترانه‌هاي راديويي تشكيل مي‌شد كه مطرب‌ها در آن‌ها تخصص داشتند. با اين حال، تقليد از ترانه‌هاي راديويي و استفاده از ترانه‌هاي اندروني و عناصر موسيقي غزلخواني، كه مطرب‌ها همواره از آن‌ها، به خصوص از دومي، اجتناب مي‌كردند، موسيقي كافه‌اي را از موسيقي مطربي دور مي‌كرد.
+موسیقی کافه‌ای، نوعی موسیقی مردم پسند شهری که بر اثر تحول محیط مطربی در سال‌های 1330 به‌وجود آمد. با موسیقی کافه‌ای، برای نخستین بار در محیط مطربی شاهد تقسیم کار موسیقیایی، به تقلید از محیط رسمی، و ظهور آهنگساز (یا تنظیم‌کننده)، ترانه سرا و خواننده می‌شویم<ref>فاطمی، ساسان.(1382). «نگاهی گذرا به پیدایش و رشد موسیقی مردم‌پسند در ایران از ابتدا تا سال 1357»، فصلنامه موسیقی ماهور، شماره 22، زمستان، ص 32.</ref>. مهم‌ترین محل رشد این موسیقی کافه‌های پایین شهر، به ویژه کافه‌های لاله‌زار، بود که مهم‌ترین مشتریان دائمی آن‌ها را گردن‌کلفت‌ها (نسل جدید لوطی‌ها و داش مشدی‌های [[قاجاریه|دوره قاجار]])، تشکیل می‌دادند<ref>فاطمی، ساسان(1381). «لوطی‌ها و موسیقی»، فصلنامه '''''موسیقی ماهور'''''. شماره 16، تابستان، ص 95.</ref> .
-نخستين خوانندگان اين موسيقي زنان بودند. مهوش را، كه توانسته بود بر روي صحنة كافه‌هاي بالاي شهر نيز ظاهر شود و طيف وسيعي از شنوندگان را، تقريباً از هر قشر فرهنگي‌اي، به خود جلب كند، بايد مهم‌ترين نمايندة موسيقي كافه‌اي به حساب آورد.<sup>(3)</sup> آفت و پريوش از دنباله‌روان وي محسوب مي‌شوند كه، اما، هرگز نتوانستند از محيط كافه‌هاي لاله‌زاري فراتر روند.
+کارگران (رپرتوار) این موسیقی که عوامل مختلفی را از موسیقی‌های دیگر به عاریت می‌گرفت، در ابتدا عموماً از ترانه‌های رادیویی تشکیل می‌شد که مطرب‌ها در آن‌ها تخصص داشتند. با این حال، تقلید از ترانه‌های رادیویی و استفاده از ترانه‌های اندرونی و عناصر موسیقی غزلخوانی، که مطرب‌ها همواره از آن‌ها، به خصوص از دومی، اجتناب می‌کردند، موسیقی کافه‌ای را از [[موسیقی مطربی]] دور می‌کرد.
-خوانندگان مرد اساساً با ظهور موسيقي معروف به كوچه بازاري كه از موسيقي عربي الهام مي‌گرفت در اين حوزه ظاهر شدند. اين موسيقي، كه مبدع آن را احتمالا بايد قاسم جبلي دانست، سازهاي عربي، يعني قانون، عود و دربوكه، را به خدمت مي‌گرفت و بر اساس ترانه‌هاي مردم‌پسند عربي ساخته مي‌شد. همين ويژگي‌ها موجبات طرد اين موسيقي را از راديو و بعد تلويزيون فراهم آورد و موسيقي تازه بهترين محيط براي پرورش خود را در كافه‌هاي پايين شهر يافت. موسيقي كوچه بازاري به اين ترتيب وارد كارگان موسيقي كافه‌اي شد و بخش جدي و مردانة اين كارگان (در مقابل بخش فكاهي و زنانه) را تشكيل داد. از ميان نمايندگان مهم اين موسيقي (غير از قاسم جبلي) مي‌توان به داود مقامي، علي نظري، جواد يساري و روح‌پرور (از معدود زنان خواننده در اين سبك) اشاره كرد. غير از مهوش، دو خوانندة ديگر از موسيقي كافه‌اي، سوسن و آغاسي، نيز توانستند مقبوليت عام پيدا كنند.(1)
+نخستین خوانندگان این موسیقی زنان بودند. مهوش را، که توانسته بود بر روی صحنه کافه‌های بالای شهر نیز ظاهر شود و طیف وسیعی از شنوندگان را، تقریباً از هر قشر فرهنگی‌ای، به خود جلب کند، باید مهم‌ترین نماینده موسیقی کافه‌ای به حساب آورد<ref>فاطمی، ساسان.(1381). «شكل‌گیری روحوضی و تحول سنت مطربی»، فصلنامه '''''موسیقی ماهور'''''. شماره 18، زمستان، ص 131.</ref>. آفت و پریوش از دنباله‌روان وی محسوب می‌شوند که، اما، هرگز نتوانستند از محیط کافه‌های لاله‌زاری فراتر روند.
+خوانندگان مرد اساساً با ظهور موسیقی معروف به کوچه بازاری که از موسیقی عربی الهام می‌گرفت در این حوزه ظاهر شدند. این موسیقی، که مبدع آن را احتمالا باید قاسم جبلی دانست، سازهای عربی، یعنی قانون، عود و دربوکه، را به خدمت می‌گرفت و بر اساس ترانه‌های مردم‌پسند عربی ساخته می‌شد. همین ویژگی‌ها موجبات طرد این موسیقی را از [[رادیو]] و بعد [[تلویزیون]] فراهم آورد و موسیقی تازه بهترین محیط برای پرورش خود را در کافه‌های پایین شهر یافت. موسیقی کوچه بازاری به این ترتیب وارد کارگان موسیقی کافه‌ای شد و بخش جدی و مردانه این کارگان (در مقابل بخش فکاهی و زنانه) را تشکیل داد. از میان نمایندگان مهم این موسیقی (غیر از قاسم جبلی) می‌توان به داود مقامی، علی نظری، جواد یساری و روح‌پرور (از معدود زنان خواننده در این سبک) اشاره کرد. غیر از مهوش، دو خواننده دیگر از موسیقی کافه‌ای، سوسن و آغاسی، نیز توانستند مقبولیت عام پیدا کنند<ref>اطلاعات اساساً از طریق کار میدانی و در جریان گفت‌وگو با مطرب‌های سالخورده کسب شده است.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
--       اطلاعات اساساً از طريق كار ميداني و در جريان گفت‌وگو با مطرب‌هاي سالخورده كسب شده و قبلا در مقالات زير آمده است:
+* [[قاجاریه]]
+* [[موسیقی مطربی]]
--    فاطمي، ساسان. «نگاهي گذرا به پيدايش و رشد موسيقي مردم‌پسند در ايران از ابتدا تا سال 1357»، فصلنامة موسيقي ماهور، شمارة 22، زمستان 1382، ص 32.
+== مآخذ ==
+<references />
--    فاطمي، ساسان. «لوطي‌ها و موسيقي»، فصلنامة '''''موسيقي ماهور'''''. شمارة 16، تابستان 1381، ص 95.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
--    فاطمي، ساسان. «شكل‌گيري روحوضي و تحول سنت مطربي»، فصلنامة '''''موسيقي ماهور'''''. شمارة 18، زمستان 1381، ص 131.
+== نویسنده مقاله ==
 محمدرضا درویشی
+[[رده:هنر]]
+[[رده:موسیقی]]