موسیقی لرستان: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۱

در سرزمین لرستان قرن‌هاست که سه فرهنگ لُری، لَکی و بختیاری در کنار هم زندگی می‌کنند. این سه فرهنگ در حوزه‌های مختلفی بر هم اثر گذاشته و در عین همبستگی تاریخی و فرهنگی، هر کدام ویژگی‌های مستقل فرهنگی خویش را نیز حفظ کرده‌اند. موسیقی لرستان را می‌توان در سه بخش یا سه دوره مختلف طبقه‌بندی کرد که شامل ادوار سه گانه قدیم، میانه و جدید است. از نگاهی دیگر این موسیقی را می‌توان به اجمال در انواع زیر خلاصه نمود: موسیقی کار، موسیقی سور، موسیقی سوگ، موسیقی آئینی یارسان، شاهنامه‌خوانی، نظامی‌خوانی و... . هوره از نمونه‌های بدیع آوازهای باستانی ایران و مور یکی از انواع هوره که مخصوص سوگ است و ساریخانی که آوازی برای مراسم سوگ است از دیگر نمونه‌های موسیقی این ناحیه است. موسیقی‌های لری و لکی با وجود داشتن اختلافات قابل توجه، وجوه مشترکی نیز دارند. تفاوت میان موسیقی‌های لری ولکی هم در ویژگی‌های نغمگی، هم در مضمون اشعار و هم در گویش و زبان نهفته است. این تفاوت‌ها در آوازهای مویه کاملاً آشکار است.

ترانه‌ها، آواز علی دوستی و موسیقی‌های رقص هر کدام بخش‌هایی از موسیقی این ناحیه است. ترانه‌ها غالباً به همراهی کمانچه^* و تمبک^* (در قدیم دایره^*) اجرا می‌شوند و موسیقی رقص‌ها توسط سُرنا^* و دهل^* نواخته می‌شوند. سنگین سَما، سه‌پا، دوپا، اوشاری (عشایری، شانَه شکی)، چپی، اورامانی، خان امیری و هَل‌پَرکه از جمله مقام‌های مربوط به رقص‌ها و بازی‌ها است.

سازهای متداول در این ناحیه شامل سُرنا^*، دهل^*، کمانچه^*، تمبک^*، دایره^*، نی^* و تنبور^* است^[۱]^[۲]^[۳]^[۴]^[۵].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ کار میدانی
↑ درویشی، محمدرضا، دایره المعارف سازهای ایران. جلد اول و دوم، تهران: ماهور.
↑ درویشی، محمدرضا، آیینه و آواز. تهران: حوزه هنری، مرکز موسیقی.
↑ درویشی، محمدرضا، هفت اورنگ. تهران: حوزه هنری، مرکز موسیقی.
↑ اردلان، حمیدرضا، موسیقی لرستان (برشور آلبوم موسیقی لرستان). تهران: انجمن موسیقی ایران.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدرضا درویشی

[1] کار میدانی

[2] درویشی، محمدرضا، دایره المعارف سازهای ایران. جلد اول و دوم، تهران: ماهور.

[3] درویشی، محمدرضا، آیینه و آواز. تهران: حوزه هنری، مرکز موسیقی.

[4] درویشی، محمدرضا، هفت اورنگ. تهران: حوزه هنری، مرکز موسیقی.

[5] اردلان، حمیدرضا، موسیقی لرستان (برشور آلبوم موسیقی لرستان). تهران: انجمن موسیقی ایران.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-در سرزمین لرستان قرن‌هاست که سه فرهنگ لُری، لَکی و بختیاری در کنار هم زندگی می‌کنند. این سه فرهنگ در حوزه‌های مختلفی بر هم اثر گذاشته و در عین همبستگی تاریخی و فرهنگی، هر کدام ویژگی‌های مستقل فرهنگی خویش را نیز حفظ کرده‌اند. موسیقی لرستان را می‌توان در سه بخش یا سه دوره مختلف طبقه‌بندی کرد که شامل ادوار سه گانه قدیم، میانه و جدید است. از نگاهی دیگر این موسیقی را می‌توان به اجمال در انواع زیر خلاصه نمود: موسیقی کار، موسیقی سور، موسیقی سوگ، موسیقی آئینی یارسان، شاهنامه‌خوانی، نظامی‌خوانی و... . هوره از نمونه‌های بدیع آوازهای باستانی ایران و مور یکی از انواع هوره که مخصوص سوگ است و ساریخانی که آوازی برای مراسم سوگ است از دیگر نمونه‌های موسیقی این ناحیه است. موسیقی‌های لری و لکی با وجود داشتن اختلافات قابل توجه، وجوه مشترکی نیز دارند. تفاوت میان موسیقی‌های لری ولکی هم در ویژگی‌های نغمگی، هم در مضمون اشعار و هم در گویش و زبان نهفته است. این تفاوت‌ها در آوازهای مویه کاملاً آشکار است.
+در سرزمین [[استان لرستان|لرستان]] قرن‌هاست که سه فرهنگ لُری، لَکی و بختیاری در کنار هم زندگی می‌کنند. این سه فرهنگ در حوزه‌های مختلفی بر هم اثر گذاشته و در عین همبستگی تاریخی و فرهنگی، هر کدام ویژگی‌های مستقل فرهنگی خویش را نیز حفظ کرده‌اند. موسیقی لرستان را می‌توان در سه بخش یا سه دوره مختلف طبقه‌بندی کرد که شامل ادوار سه گانه قدیم، میانه و جدید است. از نگاهی دیگر این موسیقی را می‌توان به اجمال در انواع زیر خلاصه نمود: موسیقی کار، موسیقی سور، موسیقی سوگ، موسیقی آئینی یارسان، شاهنامه‌خوانی، نظامی‌خوانی و... . هوره از نمونه‌های بدیع آوازهای باستانی [[ایران]] و مور یکی از انواع هوره که مخصوص سوگ است و ساریخانی که آوازی برای مراسم سوگ است از دیگر نمونه‌های موسیقی این ناحیه است. موسیقی‌های لری و لکی با وجود داشتن اختلافات قابل توجه، وجوه مشترکی نیز دارند. تفاوت میان موسیقی‌های لری ولکی هم در ویژگی‌های نغمگی، هم در مضمون اشعار و هم در گویش و زبان نهفته است. این تفاوت‌ها در آوازهای مویه کاملاً آشکار است.
-ترانه‌ها، آواز علی دوستی و موسیقی‌های رقص هر کدام بخش‌هایی از موسیقی این ناحیه است. ترانه‌ها غالباً به همراهی کمانچه<sup>*</sup> و تمبک<sup>*</sup> (در قدیم [[دایره]]<sup>*</sup>) اجرا می‌شوند و موسیقی رقص‌ها توسط [[سُرنا]]<sup>*</sup> و دهل<sup>*</sup> نواخته می‌شوند. سنگین سَما، سه‌پا، دوپا، اوشاری (عشایری، شانَه شکی)، چپی، اورامانی، خان امیری و هَل‌پَرکه از جمله مقام‌های مربوط به رقص‌ها و بازی‌ها است.
+ترانه‌ها، آواز علی دوستی و موسیقی‌های رقص هر کدام بخش‌هایی از موسیقی این ناحیه است. ترانه‌ها غالباً به همراهی کمانچه<sup>*</sup> و تمبک<sup>*</sup> (در قدیم [[دایره]]<sup>*</sup>) اجرا می‌شوند و موسیقی رقص‌ها توسط [[سُرنا]]<sup>*</sup> و [[دهل]]<sup>*</sup> نواخته می‌شوند. سنگین سَما، سه‌پا، دوپا، اوشاری (عشایری، شانَه شکی)، چپی، اورامانی، خان امیری و هَل‌پَرکه از جمله مقام‌های مربوط به رقص‌ها و بازی‌ها است.
 سازهای متداول در این ناحیه شامل [[سُرنا]]<sup>*</sup>، [[دهل]]<sup>*</sup>، کمانچه<sup>*</sup>، تمبک<sup>*</sup>، [[دایره]]<sup>*</sup>، [[نی(نای)|نی]]<sup>*</sup> و [[تنبور]]<sup>*</sup> است<ref>کار میدانی</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''دایره المعارف سازهای ایران'''''. جلد اول و دوم، تهران: ماهور.</ref><ref>درویشی، محمدرضا،   '''''آیینه و آواز'''''. تهران: حوزه هنری، مرکز موسیقی.</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''هفت اورنگ'''''. تهران: حوزه هنری، مرکز موسیقی.</ref><ref>اردلان، حمیدرضا، '''موسیقی لرستان''' (برشور آلبوم موسیقی لرستان). تهران: انجمن موسیقی ایران.</ref>.
@@ خط ۱۴: / خط ۱۴: @@
 == مآخذ    ==
 <references />
 == منبع اصلی ==
-دانشنامه ایران
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==
 محمدرضا درویشی
+[[رده:هنر]]
+[[رده:موسیقی]]