اسماعیلیه 2: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۳

اسماعیلیه، یکی از فرق شیعه منسوب به اسماعیل فرزند امام جعفر صادق (ششمین پیشوای شیعیان دوازده امامی) که در اواسط قرن 2 ق. / 8 م. پدیدار گشت. اسماعیلیان هم‌چون شیعیان امامی، امامت را به نص می‌دانستند، اما درباره سلسله امامان پس از امام صادق (ع)، با دیگر پیروان آن امام دچار اختلاف گشتند. این فرقه پس از امام جعفر صادق (ع) در مقابل امام موسی کاظم (ع) به امامت برادر او (اسماعیل) قائل شدند و بعد از آن به شاخه‌ها و گروه‌های متعدد منقسم شدند. در حال حاضر، اسماعیلیان که عمدتاً به شاخه نزاری این فرقه تعلق دارند، در بیش از 25 کشور در قاره‌های آسیا و افریقا و اروپا و امریکا پراکنده‌اند.

چگونگی ظهور اسماعیلیه و تاریخ شکل‌گیری آن تا هنگام تأسیس خلافت فاطمی در 297 ق. / 910 م. هنوز کاملاً بر محققان روشن نیست. با توجه به این‌که منابع معتبر برجامانده از آن دوره نخستین ـ که حدود یک قرن و نیم به‌طول انجامید ـ بویژه آثار اصیل اسماعیلی، بسیار اندک است، به‌نظر نمی‌رسد که محققان هرگز بتوانند تمامی ابهامات مربوط به تاریخ و اصول عقاید اسماعیلیان نخستین را مرتفع کنند. با این وصف، در نتیجه مطالعات جدید که از حدود سال 1349 ق. / 1930 م. برپایه متون اسماعیلی برجا مانده از دوره فاطمیان و دوره‌های بعدی شروع شده، اکنون شناخت بهتری از ماهیت حرکت و تعالیم اسماعیلیان نخستین حاصل شده است^[۱].

با رحلت امام جعفر صادق (ع) در 148 ق. / 764 م. پیروان آن حضرت از میان شیعیان امامی به گروه‌هایی منقسم شدند که دو گروه از آن‌ها را می‌توان به‌عنوان نخستین گروه‌های اسماعیلی شناخت^[۲]. طبق برخی روایات، امام صادق (ع) ابتدا فرزند ارشد خود اسماعیل را به جانشینی برگزیده و نص امامت را بر او قرار داده بود، ولی طبق روایت اکثر منابع، اسماعیل چند سال قبل از پدر وفات یافته بوده است. دو گروه اسماعیلی یادشده که در حقیقت پس از وفات اسماعیل و در زمان حیات امام صادق (ع) به‌صورت دسته‌های شبه‌اسماعیلی پدیدار شده بودند، پس از درگذشت آن امام از دیگر شیعیان امامی جدا شدند و حیات مستقل خود را در کوفه آغاز کردند^[۳].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ Daftary, F., The Isma`ilis: Their History and Doctrines, Cambridge, 1990, 1-4, 22-29.
↑ جوینی، عطاملک. تاریخ جهانگشا. به‌کوشش محمد قزوینی، لیدن: 1937 م.، ج 3، ص 179ـ216 و 222ـ239.
↑ نوبختی، حسن. فرق الشیعه. به‌کوشش ریتر، استانبول: 1931 م، 57 ـ 58.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

سید حسن امین

تلخیص از دایره المعارف بزرگ اسلامی

[1] Daftary, F., The Isma`ilis: Their History and Doctrines, Cambridge, 1990, 1-4, 22-29.

[2] جوینی، عطاملک. تاریخ جهانگشا. به‌کوشش محمد قزوینی، لیدن: 1937 م.، ج 3، ص 179ـ216 و 222ـ239.

[3] نوبختی، حسن. فرق الشیعه. به‌کوشش ریتر، استانبول: 1931 م، 57 ـ 58.

[۱]

[۲]

[۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''اسماعیلیه'''، یکی از فرق شیعه منسوب به اسماعیل فرزند [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]] (ششمین پیشوای شیعیان دوازده امامی) که در اواسط قرن 2 ق. / 8 م. پدیدار گشت. اسماعیلیان هم‌چون شیعیان امامی، امامت را به نص می‌دانستند، اما دربارة سلسلة امامان پس از [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق (ع)]]، با دیگر پیروان آن امام دچار اختلاف گشتند. این فرقه پس از امام جعفر صادق (ع) در مقابل امام موسی کاظم (ع) به امامت برادر او (اسماعیل) قائل شدند و بعد از آن به شاخه‌ها و گروه‌های متعدد منقسم شدند.<sup>1</sup> در حال حاضر، اسماعیلیان که عمدتاً به شاخة نزاری این فرقه تعلق دارند، در بیش از 25 کشور در قاره‌های آسیا و افریقا و اروپا و امریکا پراکنده‌اند.
+'''اسماعیلیه'''، یکی از فرق شیعه منسوب به اسماعیل فرزند [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]] (ششمین پیشوای شیعیان دوازده امامی) که در اواسط قرن 2 ق. / 8 م. پدیدار گشت. [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] هم‌چون شیعیان امامی، [[امامت]] را به نص می‌دانستند، اما درباره سلسله امامان پس از [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق (ع)]]، با دیگر پیروان آن امام دچار اختلاف گشتند. این فرقه پس از [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق (ع)]] در مقابل [[امام موسی بن جعفر کاظم(ع)|امام موسی کاظم (ع)]] به [[امامت]] برادر او (اسماعیل) قائل شدند و بعد از آن به شاخه‌ها و گروه‌های متعدد منقسم شدند. در حال حاضر، [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] که عمدتاً به شاخه نزاری این فرقه تعلق دارند، در بیش از 25 کشور در قاره‌های آسیا و افریقا و اروپا و امریکا پراکنده‌اند.
-چگونگی ظهور [[اسماعیلیه]] و تاریخ شکل‌گیری آن تا هنگام تأسیس خلافت فاطمی در 297 ق. / 910 م. هنوز کاملاً بر محققان روشن نیست. با توجه به این‌که منابع معتبر برجامانده از آن دورة نخستین ـ که حدود یک قرن و نیم به‌طول انجامید ـ بویژه آثار اصیل اسماعیلی، بسیار اندک است، به‌نظر نمی‌رسد که محققان هرگز بتوانند تمامی ابهامات مربوط به تاریخ و اصول عقاید اسماعیلیان نخستین را مرتفع کنند. با این وصف، در نتیجة مطالعات جدید که از حدود سال 1349 ق. / 1930 م. برپایة متون اسماعیلی برجا مانده از دورة فاطمیان و دوره‌های بعدی شروع شده، اکنون شناخت بهتری از ماهیت حرکت و تعالیم اسماعیلیان نخستین حاصل شده است<ref>Daftary, F., '''''The Isma`ilis: Their History and Doctrines''''', Cambridge, 1990, 1-4, 22-29.</ref>.
+چگونگی ظهور [[اسماعیلیه]] و تاریخ شکل‌گیری آن تا هنگام تأسیس خلافت فاطمی در 297 ق. / 910 م. هنوز کاملاً بر محققان روشن نیست. با توجه به این‌که منابع معتبر برجامانده از آن دوره نخستین ـ که حدود یک قرن و نیم به‌طول انجامید ـ بویژه آثار اصیل اسماعیلی، بسیار اندک است، به‌نظر نمی‌رسد که محققان هرگز بتوانند تمامی ابهامات مربوط به تاریخ و اصول عقاید [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] نخستین را مرتفع کنند. با این وصف، در نتیجه مطالعات جدید که از حدود سال 1349 ق. / 1930 م. برپایه متون اسماعیلی برجا مانده از دوره فاطمیان و دوره‌های بعدی شروع شده، اکنون شناخت بهتری از ماهیت حرکت و تعالیم [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] نخستین حاصل شده است<ref>Daftary, F., '''''The Isma`ilis: Their History and Doctrines''''', Cambridge, 1990, 1-4, 22-29.</ref>.
-با رحلت [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق (ع)]] در 148 ق. / 764 م. پیروان آن حضرت از میان شیعیان امامی به گروه‌هایی منقسم شدند که دو گروه از آن‌ها را می‌توان به‌عنوان نخستین گروه‌های اسماعیلی شناخت<ref>جوینی، عطاملک. '''''تاریخ جهانگشا'''''. به‌کوشش محمد قزوینی، لیدن: 1937 م.، ج 3، ص 179ـ216 و 222ـ239.</ref>. طبق برخی روایات، [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق (ع)]] ابتدا فرزند ارشد خود اسماعیل را به جانشینی برگزیده و نص امامت را بر او قرار داده بود، ولی طبق روایت اکثر منابع، اسماعیل چند سال قبل از پدر وفات یافته بوده است. دو گروه اسماعیلی یادشده که در حقیقت پس از وفات اسماعیل و در زمان حیات امام صادق (ع) به‌صورت دسته‌های شبه‌اسماعیلی پدیدار شده بودند، پس از درگذشت آن امام از دیگر شیعیان امامی جدا شدند و حیات مستقل خود را در کوفه آغاز کردند<ref>نوبختی، حسن. '''''فرق الشیعه'''''. به‌کوشش ریتر، استانبول: 1931 م، 57 ـ 58.</ref>.<sup>4</sup>
+با رحلت [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق (ع)]] در 148 ق. / 764 م. پیروان آن حضرت از میان شیعیان امامی به گروه‌هایی منقسم شدند که دو گروه از آن‌ها را می‌توان به‌عنوان نخستین گروه‌های اسماعیلی شناخت<ref>جوینی، عطاملک. '''''تاریخ جهانگشا'''''. به‌کوشش محمد قزوینی، لیدن: 1937 م.، ج 3، ص 179ـ216 و 222ـ239.</ref>. طبق برخی روایات، [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق (ع)]] ابتدا فرزند ارشد خود اسماعیل را به جانشینی برگزیده و نص [[امامت]] را بر او قرار داده بود، ولی طبق روایت اکثر منابع، اسماعیل چند سال قبل از پدر وفات یافته بوده است. دو گروه اسماعیلی یادشده که در حقیقت پس از وفات اسماعیل و در زمان حیات [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق (ع)]] به‌صورت دسته‌های شبه‌اسماعیلی پدیدار شده بودند، پس از درگذشت آن امام از دیگر شیعیان امامی جدا شدند و حیات مستقل خود را در کوفه آغاز کردند<ref>نوبختی، حسن. '''''فرق الشیعه'''''. به‌کوشش ریتر، استانبول: 1931 م، 57 ـ 58.</ref>.
-نیز نگاه کنید به
+== نیز نگاه کنید به ==
-[[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]]
+* [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]]
+* [[اسماعیلیه]]
-== مآخذ: ==
+== مآخذ ==
-.
+<references />
-.    Daftary, F., '''''The Isma`ilis: Their History and Doctrines''''', Cambridge, 1990, 1-4, 22-29.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-.     جوینی، عطاملک. '''''تاریخ جهانگشا'''''. به‌کوشش محمد قزوینی، لیدن: 1937 م.، ج 3، ص 179ـ216 و 222ـ239.
-.    نوبختی، حسن. '''''فرق الشیعه'''''. به‌کوشش ریتر، استانبول: 1931 م، 57 ـ 58.
-تلخیص از: '''''دایرﺓالمعارف بزرگ اسلامی'''''. مدخل اسلام + اسماعیلیه
 == نویسنده مقاله ==
 سید حسن امین
+تلخیص از دایره المعارف بزرگ اسلامی
+[[رده:تاریخ]]
+[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]