مجلس خبرگان: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۶

مجلس خبرگان برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی ازhttps://www.irna.ir/news/83587037/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C

خبرگان، مجلس، نهاد سیاسی مسئول تدوین قانون اساسی، انتخاب و عزل رهبر و نظارت بر امور مذهبی در کشور.

مجلس خبرگان در 28 مرداد 1358ش به فرمان امام خمینی^[۱] برای بررسی پیش‌نویس قانون اساسی که توسط دولت تهیه شده بود، تشکیل^[۲] و پس از تصویب قانون اساسی به دلیل پایان مأموریت قانونی خود منحل شد. ولی قانون نویسان از این عنوان برای مجلسی که مبادرت به انتخاب رهبر می‌کند، استفاده کردند^[۳].

اصل پنجم قانون اساسی ترتیب انتخاب رهبر را به اصل 107 ارجاع می‌دهد و اصل 107 تصریح می‌کند که تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. اصل 108 بیان می‌کند «قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئین‌نامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هر گونه تغییر و تجدید نظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان در صلاحیت خود آنان است» بنابراین مجلس شورای اسلامی حق قانونگذاری در مورد مجلس خبرگان را نخواهد داشت.

تعداد نمایندگان مجلس خبرگان برای هر استان یک نفر می‌باشد، ولی در استان‌هایی که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارند به نسبت هر 500 هزار نفر یک نماینده اضافه می‌شود. بر این اساس تعداد نمایندگان 83 نفر است. شرایط نمایندگی در این مجلس عبارت است از:

اشتهار به دیانت، وثوق و شایستگی اخلاقی؛
آشنایی کامل به مبانی اجتهاد با سابقه تحصیل در حوزه‌های علمیه بزرگ در حدی که بتوانند افراد صالح برای مرجعیت و رهبری را تشخیص دهند؛
بینش سیاسی و اجتماعی و آشنایی با مسائل روز؛
معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی ایران؛
نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی^[۴].

دوره نمایندگی اعضای مجلس خبرگان، که با رأی مخفی و مستقیم مردم برگزیده می‌شوند، 8 سال است^[۵]. پس از برگزاری انتخابات و صدور اعتبارنامه برای منتخبان، هیئت نظارت، خبرگان را برای شرکت در جلسه افتتاحیه دعوت می‌کند. جلسه افتتاحیه به وسیله هیئت رئیسه سنی اداره می‌گردد که وظیفه آن اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم تحلیف و اجرای انتخابات هیئت رئیسه است. انتخابات هیئت رئیسه دائم در جلسه علنی انجام می‌شود که مرکب از رئیس، دو نایب رئیس و دو منشی از میان اعضای مجلس و مدت آن دو سال است که با رأی مخفی انتخاب می‌شوند.

مجلس خبرگان سالی یک بار حداقل به مدت 5 روز اجلاسیه رسمی دارد و جلسات آن غیرعلنی است. علاوه بر اجلاس عادی زمانی که هیئت رئیسه لازم بداند و یا 10 نفر از اعضا که به شکل کتبی پیشنهاد کنند اجلاس فوق‌العاده تشکیل می‌شود.

وظیفه اجلاس عادی بحث و تبادل نظر درباره مسائل مربوط به رهبری و تبادل نظر برای یافتن بهترین شیوه عمل در جهت ایفای این مسئولیت و پیشنهاد آن به رهبر و اجرای اصل 111 قانون اساسی است که به موجب آن «هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم گردد یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است، از مقام خود بر کنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل 108 می‌باشد».

مجلس خبرگان دارای کمیسیون‌های دائم و موردی است. کمیسیون دائم شامل کمیسیون تدوین و بررسی قانون انتخابات و آئین‌نامه داخلی و کمیسیون امور محاسبات و بودجه و امور مالی است. همچنین این مجلس به منظور اجرای اصل 111 قانون اساسی هیئتی را با عنوان هیئت تحقیق با 7 عضو به مدت دو سال و با رأی مخفی انتخاب می‌کند. وظیفه این هیئت کسب اطلاعات لازم در ارتباط با این اصل 111 در محدوده قوانین و مقررات، تحقیق و بررسی صحت گزارشات رسیده و هماهنگی با مقام رهبری به منظور نظارت بر تشکیلات اداری آن مقام است^[۶].

نیزنگاه کنید به

مآخذ

↑ بری دیزجی، علی، ابراهیمی، محمدنبی، صفایی، وحید، کریمی شرفشاده، علی‌اصغر. روزها و رویدادها. تهران: رامین، 1377، ج 2، ص 345.
↑ مدیر شانه‌چی، محسن. انقلاب اسلامی ایران در دائره‌المعارف‌های جهان. تهران: بین‌المللی الهدی، 1379، ص 259.
↑ الهام، غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377، ص 42.
↑ مدنی، سید جلال‌الدین. حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. تهران: همراه، 1373، ص 272-274.
↑ الهام. غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 57.
↑ الهام. غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 59-65.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

الهه جواهری

[1] بری دیزجی، علی، ابراهیمی، محمدنبی، صفایی، وحید، کریمی شرفشاده، علی‌اصغر. روزها و رویدادها. تهران: رامین، 1377، ج 2، ص 345.

[2] مدیر شانه‌چی، محسن. انقلاب اسلامی ایران در دائره‌المعارف‌های جهان. تهران: بین‌المللی الهدی، 1379، ص 259.

[3] الهام، غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377، ص 42.

[4] مدنی، سید جلال‌الدین. حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. تهران: همراه، 1373، ص 272-274.

[5] الهام. غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 57.

[6] الهام. غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 59-65.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''خبرگان، مجلس،''' نهاد سياسي مسئول تدوين قانون اساسي، انتخاب و عزل رهبر و نظارت بر امور مذهبي در كشور.
+[[پرونده:156648755.jpg|بندانگشتی|مجلس خبرگان برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.irna.ir/news/83587037/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C]]
+'''[[مجلس خبرگان|خبرگان، مجلس]]،''' نهاد سیاسی مسئول تدوین [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]، انتخاب و عزل رهبر و نظارت بر امور مذهبی در کشور.
-مجلس خبرگان در 28 مرداد 1358ش به فرمان امام خميني<sup>1</sup> براي بررسي پيش‌نويس قانون اساسي كه توسط دولت تهيه شده بود، تشكيل<sup>2</sup> و پس از تصويب قانون اساسي به دليل پايان مأموريت قانوني خود منحل شد. ولي قانون نويسان از اين عنوان براي مجلسي كه مبادرت به انتخاب رهبر مي‌كند، استفاده كردند.<sup>3</sup>
+مجلس خبرگان در 28 مرداد 1358ش به فرمان [[امام خمینی]]<ref>  بری دیزجی، علی، ابراهیمی، محمدنبی، صفایی، وحید، کریمی شرفشاده، علی‌اصغر. '''''روزها و رویدادها'''''. تهران: رامین، 1377، ج 2، ص 345.</ref> برای بررسی پیش‌نویس [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] که توسط دولت تهیه شده بود، تشکیل<ref>مدیر شانه‌چی، محسن. '''''انقلاب اسلامی ایران در دائره‌المعارف‌های جهان'''''. تهران: بین‌المللی الهدی، 1379، ص 259.</ref> و پس از تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] به دلیل پایان مأموریت قانونی خود منحل شد. ولی قانون نویسان از این عنوان برای مجلسی که مبادرت به انتخاب رهبر می‌کند، استفاده کردند<ref>   الهام، غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. '''''چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی'''''. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377، ص 42.</ref>.
-اصل پنجم قانون اساسي ترتيب انتخاب رهبر را به اصل 107 ارجاع مي‌دهد و اصل 107 تصريح مي‌كند كه تعيين رهبر به عهدة خبرگان منتخب مردم است. اصل 108 بيان مي‌كند «قانون مربوط به تعداد و شرايط خبرگان، كيفيت انتخاب آنها و آئين‌نامة داخلي جلسات آنان براي نخستين دوره بايد به وسيلة فقهاي اولين شوراي نگهبان تهيه و با اكثريت آراء آنان تصويب شود و به تصويب نهايي رهبر انقلاب برسد. از آن پس هر گونه تغيير و تجديد نظر در اين قانون و تصويب ساير مقررات مربوط به وظايف خبرگان در صلاحيت خود آنان است» بنابراين مجلس شوراي اسلامي حق قانونگذاري در مورد مجلس خبرگان را نخواهد داشت.
+اصل پنجم [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] ترتیب انتخاب رهبر را به اصل 107 ارجاع می‌دهد و اصل 107 تصریح می‌کند که تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. اصل 108 بیان می‌کند «قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئین‌نامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هر گونه تغییر و تجدید نظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان در صلاحیت خود آنان است» بنابراین مجلس شورای اسلامی حق قانونگذاری در مورد مجلس خبرگان را نخواهد داشت.
-تعداد نمايندگان مجلس خبرگان براي هر استان يك نفر مي‌باشد، ولي در استان‌هايي كه بيش از يك ميليون نفر جمعيت دارند به نسبت هر 500 هزار نفر يك نماينده اضافه مي‌شود. بر اين اساس تعداد نمايندگان 83 نفر است.
+تعداد نمایندگان مجلس خبرگان برای هر استان یک نفر می‌باشد، ولی در استان‌هایی که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارند به نسبت هر 500 هزار نفر یک نماینده اضافه می‌شود. بر این اساس تعداد نمایندگان 83 نفر است. شرایط نمایندگی در این مجلس عبارت است از:
-شرايط نمايندگي در اين مجلس عبارت است از 1- اشتهار به ديانت، وثوق و شايستگي اخلاقي، 2- آشنايي كامل به مباني اجتهاد با سابقة تحصيل در حوزه‌هاي علمية بزرگ در حدي كه بتوانند افراد صالح براي مرجعيت و رهبري را تشخيص دهند، 3- بينش سياسي و اجتماعي و آشنايي با مسائل روز، 4- معتقد بودن به نظام جمهوري اسلامي ايران، 5- نداشتن سوابق سوء سياسي و اجتماعي.<sup>4</sup>
+# اشتهار به دیانت، وثوق و شایستگی اخلاقی؛
+# آشنایی کامل به مبانی اجتهاد با سابقه تحصیل در حوزه‌های علمیه بزرگ در حدی که بتوانند افراد صالح برای مرجعیت و رهبری را تشخیص دهند؛
+# بینش سیاسی و اجتماعی و آشنایی با مسائل روز؛
+# معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی ایران؛
+# نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی<ref>مدنی، سید جلال‌الدین. '''''حقوق اساسی و نهادهای سیاسی'''''. تهران: همراه، 1373، ص 272-274.</ref>.
-دورة نمايندگي اعضاي مجلس خبرگان، كه با رأي مخفي و مستقيم مردم برگزيده مي‌شوند، 8 سال است.<sup>5</sup> پس از برگزاري انتخابات و صدور اعتبارنامه براي منتخبان، هيئت نظارت، خبرگان را براي شركت در جلسة افتتاحيه دعوت مي‌كند. جلسة افتتاحيه به وسيلة هيئت رئيسة سني اداره مي‌گردد كه وظيفة آن ادارة جلسة افتتاحيه، انجام مراسم تحليف و اجراي انتخابات هيئت رئيسه است. انتخابات هيئت رئيسة دائم در جلسة علني انجام مي‌شود كه مركب از رئيس، دو نايب رئيس و دو منشي از ميان اعضاي مجلس و مدت آن دو سال است كه با رأي مخفي انتخاب مي‌شوند.
+دوره نمایندگی اعضای مجلس خبرگان، که با رأی مخفی و مستقیم مردم برگزیده می‌شوند، 8 سال است<ref>  الهام.  غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. '''''چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی'''''. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 57. </ref>. پس از برگزاری انتخابات و صدور اعتبارنامه برای منتخبان، هیئت نظارت، خبرگان را برای شرکت در جلسه افتتاحیه دعوت می‌کند. جلسه افتتاحیه به وسیله هیئت رئیسه سنی اداره می‌گردد که وظیفه آن اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم تحلیف و اجرای انتخابات هیئت رئیسه است. انتخابات هیئت رئیسه دائم در جلسه علنی انجام می‌شود که مرکب از رئیس، دو نایب رئیس و دو منشی از میان اعضای مجلس و مدت آن دو سال است که با رأی مخفی انتخاب می‌شوند.
-مجلس خبرگان سالي يك بار حداقل به مدت 5 روز اجلاسية رسمي دارد و جلسات آن غيرعلني است. علاوه بر اجلاس عادي زماني كه هيئت رئيسه لازم بداند و يا 10 نفر از اعضا كه به شكل كتبي پيشنهاد كنند اجلاس فوق‌العاده تشكيل مي‌شود.
+مجلس خبرگان سالی یک بار حداقل به مدت 5 روز اجلاسیه رسمی دارد و جلسات آن غیرعلنی است. علاوه بر اجلاس عادی زمانی که هیئت رئیسه لازم بداند و یا 10 نفر از اعضا که به شکل کتبی پیشنهاد کنند اجلاس فوق‌العاده تشکیل می‌شود.
-وظيفة اجلاس عادي بحث و تبادل نظر دربارة مسائل مربوط به رهبري و تبادل نظر براي يافتن بهترين شيوة عمل در جهت ايفاي اين مسئوليت و پيشنهاد آن به رهبر و اجراي اصل 111 قانون اساسي است كه به موجب آن «هرگاه رهبر از انجام وظايف قانوني خود ناتوان شود يا فاقد يكي از شرايط مذكور در اصول پنجم و يكصد و نهم گردد يا معلوم شود از آغاز فاقد بعضي از شرايط بوده است، از مقام خود بر كنار خواهد شد. تشخيص اين امر به عهدة خبرگان مذكور در اصل 108 مي‌باشد».
+وظیفه اجلاس عادی بحث و تبادل نظر درباره مسائل مربوط به رهبری و تبادل نظر برای یافتن بهترین شیوه عمل در جهت ایفای این مسئولیت و پیشنهاد آن به رهبر و اجرای اصل 111 [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] است که به موجب آن «هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم گردد یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است، از مقام خود بر کنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل 108 می‌باشد».
-مجلس خبرگان داراي كميسيون‌هاي دائم و موردي است. كميسيون دائم شامل كميسيون تدوين و بررسي قانون انتخابات و آئين‌نامة داخلي و كميسيون امور محاسبات و بودجه و امور مالي است. همچنين اين مجلس به منظور اجراي اصل 111 قانون اساسي هيئتي را با عنوان هيئت تحقيق با 7 عضو به مدت دو سال و با رأي مخفي انتخاب مي‌كند. وظيفة اين هيئت كسب اطلاعات لازم در ارتباط با اين اصل 111 در محدودة قوانين و مقررات، تحقيق و بررسي صحت گزارشات رسيده و هماهنگي با مقام رهبري به منظور نظارت بر تشكيلات اداري آن مقام است.<sup>6</sup>
+مجلس خبرگان دارای کمیسیون‌های دائم و موردی است. کمیسیون دائم شامل کمیسیون تدوین و بررسی قانون انتخابات و آئین‌نامه داخلی و کمیسیون امور محاسبات و بودجه و امور مالی است. همچنین این مجلس به منظور اجرای اصل 111 [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] هیئتی را با عنوان هیئت تحقیق با 7 عضو به مدت دو سال و با رأی مخفی انتخاب می‌کند. وظیفه این هیئت کسب اطلاعات لازم در ارتباط با این اصل 111 در محدوده قوانین و مقررات، تحقیق و بررسی صحت گزارشات رسیده و هماهنگی با مقام رهبری به منظور نظارت بر تشکیلات اداری آن مقام است<ref>  الهام.  غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. '''''چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی'''''. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 59-65. </ref>.
-نیزنگاه کنید به
+== نیزنگاه کنید به ==
-'''مآخذ:'''
--    بري ديزجي، علي؛ ابراهيمي، محمدنبي؛ صفايي، وحيد؛ كريمي شرفشاده، علي‌اصغر. '''''روزها و رويدادها'''''. تهران: رامين، 1377، ج 2، ص 345.
--    مدير شانه‌چي، محسن. '''''انقلاب اسلامي ايران در دائرة‌المعارف‌هاي جهان'''''. تهران: بين‌المللي الهدي، 1379، ص 259.
--    الهام، غلامحسين؛ قراملكي، احد فرامرز؛ مصباحي مقدم، غلامرضا؛ مؤمني، عابدين. '''''چهار گفتار در مباني فقه و كلامي'''''. تهران: رسيدگي به امور مساجد، 1377، ص 42.
--    مدني، سيد جلال‌الدين. '''''حقوق اساسي و نهادهاي سياسي'''''. تهران: همراه، 1373، ص 272-274.
--    الهام. همان. ص 57.
--    همان. ص 59-65.
-منبع اصلی
-نویسنده مقاله
+* [[امام خمینی]]
+* [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
+== مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 الهه جواهری
+[[رده:علوم سیاسی]]