مجلس خبرگان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''[[مجلس خبرگان|خبرگان، مجلس]]،''' نهاد سیاسی مسئول تدوین [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]، انتخاب و عزل رهبر و نظارت بر امور مذهبی در کشور. | '''[[مجلس خبرگان|خبرگان، مجلس]]،''' نهاد سیاسی مسئول تدوین [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]، انتخاب و عزل رهبر و نظارت بر امور مذهبی در کشور. | ||
مجلس خبرگان در 28 مرداد 1358ش به فرمان [[امام خمینی]]<ref> بری دیزجی، | مجلس خبرگان در 28 مرداد 1358ش به فرمان [[امام خمینی]]<ref> بری دیزجی، علی، ابراهیمی، محمدنبی، صفایی، وحید، کریمی شرفشاده، علیاصغر. '''''روزها و رویدادها'''''. تهران: رامین، 1377، ج 2، ص 345.</ref> برای بررسی پیشنویس [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] که توسط دولت تهیه شده بود، تشکیل<ref>مدیر شانهچی، محسن. '''''انقلاب اسلامی ایران در دائرهالمعارفهای جهان'''''. تهران: بینالمللی الهدی، 1379، ص 259.</ref> و پس از تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] به دلیل پایان مأموریت قانونی خود منحل شد. ولی قانون نویسان از این عنوان برای مجلسی که مبادرت به انتخاب رهبر میکند، استفاده کردند<ref> الهام، غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. '''''چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی'''''. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377، ص 42.</ref>. | ||
اصل پنجم [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] ترتیب انتخاب رهبر را به اصل 107 ارجاع میدهد و اصل 107 تصریح میکند که تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. اصل 108 بیان میکند «قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئیننامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هر گونه تغییر و تجدید نظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان در صلاحیت خود آنان است» بنابراین مجلس شورای اسلامی حق قانونگذاری در مورد مجلس خبرگان را نخواهد داشت. | اصل پنجم [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] ترتیب انتخاب رهبر را به اصل 107 ارجاع میدهد و اصل 107 تصریح میکند که تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. اصل 108 بیان میکند «قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئیننامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هر گونه تغییر و تجدید نظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان در صلاحیت خود آنان است» بنابراین مجلس شورای اسلامی حق قانونگذاری در مورد مجلس خبرگان را نخواهد داشت. | ||
تعداد نمایندگان مجلس خبرگان برای هر استان یک نفر میباشد، ولی در استانهایی که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارند به نسبت هر 500 هزار نفر یک نماینده اضافه میشود. بر این اساس تعداد نمایندگان 83 نفر است. | تعداد نمایندگان مجلس خبرگان برای هر استان یک نفر میباشد، ولی در استانهایی که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارند به نسبت هر 500 هزار نفر یک نماینده اضافه میشود. بر این اساس تعداد نمایندگان 83 نفر است. شرایط نمایندگی در این مجلس عبارت است از: | ||
# اشتهار به دیانت، وثوق و شایستگی اخلاقی؛ | |||
# آشنایی کامل به مبانی اجتهاد با سابقه تحصیل در حوزههای علمیه بزرگ در حدی که بتوانند افراد صالح برای مرجعیت و رهبری را تشخیص دهند؛ | |||
# بینش سیاسی و اجتماعی و آشنایی با مسائل روز؛ | |||
# معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی ایران؛ | |||
# نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی<ref>مدنی، سید جلالالدین. '''''حقوق اساسی و نهادهای سیاسی'''''. تهران: همراه، 1373، ص 272-274.</ref>. | |||
دوره نمایندگی اعضای مجلس خبرگان، که با رأی مخفی و مستقیم مردم برگزیده میشوند، 8 سال است<ref> الهام. غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. '''''چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی'''''. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 57. </ref>. پس از برگزاری انتخابات و صدور اعتبارنامه برای منتخبان، هیئت نظارت، خبرگان را برای شرکت در جلسه افتتاحیه دعوت میکند. جلسه افتتاحیه به وسیله هیئت رئیسه سنی اداره میگردد که وظیفه آن اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم تحلیف و اجرای انتخابات هیئت رئیسه است. انتخابات هیئت رئیسه دائم در جلسه علنی انجام میشود که مرکب از رئیس، دو نایب رئیس و دو منشی از میان اعضای مجلس و مدت آن دو سال است که با رأی مخفی انتخاب میشوند. | دوره نمایندگی اعضای مجلس خبرگان، که با رأی مخفی و مستقیم مردم برگزیده میشوند، 8 سال است<ref> الهام. غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. '''''چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی'''''. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 57. </ref>. پس از برگزاری انتخابات و صدور اعتبارنامه برای منتخبان، هیئت نظارت، خبرگان را برای شرکت در جلسه افتتاحیه دعوت میکند. جلسه افتتاحیه به وسیله هیئت رئیسه سنی اداره میگردد که وظیفه آن اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم تحلیف و اجرای انتخابات هیئت رئیسه است. انتخابات هیئت رئیسه دائم در جلسه علنی انجام میشود که مرکب از رئیس، دو نایب رئیس و دو منشی از میان اعضای مجلس و مدت آن دو سال است که با رأی مخفی انتخاب میشوند. | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۴: | ||
== نیزنگاه کنید به == | == نیزنگاه کنید به == | ||
* [[امام خمینی]]<br /> | * [[امام خمینی]] | ||
* [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
| خط ۲۹: | خط ۳۴: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
الهه جواهری | الهه جواهری | ||
[[رده:علوم سیاسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۶
خبرگان، مجلس، نهاد سیاسی مسئول تدوین قانون اساسی، انتخاب و عزل رهبر و نظارت بر امور مذهبی در کشور.
مجلس خبرگان در 28 مرداد 1358ش به فرمان امام خمینی[۱] برای بررسی پیشنویس قانون اساسی که توسط دولت تهیه شده بود، تشکیل[۲] و پس از تصویب قانون اساسی به دلیل پایان مأموریت قانونی خود منحل شد. ولی قانون نویسان از این عنوان برای مجلسی که مبادرت به انتخاب رهبر میکند، استفاده کردند[۳].
اصل پنجم قانون اساسی ترتیب انتخاب رهبر را به اصل 107 ارجاع میدهد و اصل 107 تصریح میکند که تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. اصل 108 بیان میکند «قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئیننامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هر گونه تغییر و تجدید نظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان در صلاحیت خود آنان است» بنابراین مجلس شورای اسلامی حق قانونگذاری در مورد مجلس خبرگان را نخواهد داشت.
تعداد نمایندگان مجلس خبرگان برای هر استان یک نفر میباشد، ولی در استانهایی که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارند به نسبت هر 500 هزار نفر یک نماینده اضافه میشود. بر این اساس تعداد نمایندگان 83 نفر است. شرایط نمایندگی در این مجلس عبارت است از:
- اشتهار به دیانت، وثوق و شایستگی اخلاقی؛
- آشنایی کامل به مبانی اجتهاد با سابقه تحصیل در حوزههای علمیه بزرگ در حدی که بتوانند افراد صالح برای مرجعیت و رهبری را تشخیص دهند؛
- بینش سیاسی و اجتماعی و آشنایی با مسائل روز؛
- معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی ایران؛
- نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی[۴].
دوره نمایندگی اعضای مجلس خبرگان، که با رأی مخفی و مستقیم مردم برگزیده میشوند، 8 سال است[۵]. پس از برگزاری انتخابات و صدور اعتبارنامه برای منتخبان، هیئت نظارت، خبرگان را برای شرکت در جلسه افتتاحیه دعوت میکند. جلسه افتتاحیه به وسیله هیئت رئیسه سنی اداره میگردد که وظیفه آن اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم تحلیف و اجرای انتخابات هیئت رئیسه است. انتخابات هیئت رئیسه دائم در جلسه علنی انجام میشود که مرکب از رئیس، دو نایب رئیس و دو منشی از میان اعضای مجلس و مدت آن دو سال است که با رأی مخفی انتخاب میشوند.
مجلس خبرگان سالی یک بار حداقل به مدت 5 روز اجلاسیه رسمی دارد و جلسات آن غیرعلنی است. علاوه بر اجلاس عادی زمانی که هیئت رئیسه لازم بداند و یا 10 نفر از اعضا که به شکل کتبی پیشنهاد کنند اجلاس فوقالعاده تشکیل میشود.
وظیفه اجلاس عادی بحث و تبادل نظر درباره مسائل مربوط به رهبری و تبادل نظر برای یافتن بهترین شیوه عمل در جهت ایفای این مسئولیت و پیشنهاد آن به رهبر و اجرای اصل 111 قانون اساسی است که به موجب آن «هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم گردد یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است، از مقام خود بر کنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل 108 میباشد».
مجلس خبرگان دارای کمیسیونهای دائم و موردی است. کمیسیون دائم شامل کمیسیون تدوین و بررسی قانون انتخابات و آئیننامه داخلی و کمیسیون امور محاسبات و بودجه و امور مالی است. همچنین این مجلس به منظور اجرای اصل 111 قانون اساسی هیئتی را با عنوان هیئت تحقیق با 7 عضو به مدت دو سال و با رأی مخفی انتخاب میکند. وظیفه این هیئت کسب اطلاعات لازم در ارتباط با این اصل 111 در محدوده قوانین و مقررات، تحقیق و بررسی صحت گزارشات رسیده و هماهنگی با مقام رهبری به منظور نظارت بر تشکیلات اداری آن مقام است[۶].
نیزنگاه کنید به
مآخذ
- ↑ بری دیزجی، علی، ابراهیمی، محمدنبی، صفایی، وحید، کریمی شرفشاده، علیاصغر. روزها و رویدادها. تهران: رامین، 1377، ج 2، ص 345.
- ↑ مدیر شانهچی، محسن. انقلاب اسلامی ایران در دائرهالمعارفهای جهان. تهران: بینالمللی الهدی، 1379، ص 259.
- ↑ الهام، غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377، ص 42.
- ↑ مدنی، سید جلالالدین. حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. تهران: همراه، 1373، ص 272-274.
- ↑ الهام. غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 57.
- ↑ الهام. غلامحسین؛ قراملکی، احد فرامرز؛ مصباحی مقدم، غلامرضا؛ مؤمنی، عابدین. چهار گفتار در مبانی فقه و کلامی. تهران: رسیدگی به امور مساجد، 1377. ص 59-65.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
الهه جواهری