ارژنگ: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۵

فهرست هفت کتاب مقدس مانی معمولاً با نام ارژنگ یا اَرتَنگ همراه است که مجموعه‌ای از نقاشی‌های مانی برای نشان دادن چگونگی جهان‌های «روشنی» و «تاریکی» و جهان کنونی است^[۱]. اما تقی زاده در مانی و دین او می‌نویسد: انجیل زنده یا انجیل مانی که قطعاتی از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف تهجی آرامی بنا شده و ظاهراً یک جلد آلبوم تصاویر که مبیّن مطالب کتاب بوده و در زبان پارتی آن را اردهنگ و در پارسیک ارتنگ و در کتب مانویِ چینی تصویر دو اصل بزرگ خوانده‌اند، ضمیمه آن بوده است^[۲]. مؤلف بیان الادیان می‌نویسد:

مانی کتابی به انواع تصاویر فراهم کرد که آن را ارژنگ مانی خواندند و در خزائن غزنین موجود است. گویند اصل این لغت معنی ارثنگ با «ثای» مثلثه بوده و«ثا» را با «زای» فارسی بدل کرده به صورت ارژنگ درآمده است. برخی نیز گویند نام مانی ارژنگ بوده و مانی دعایی است که او را کرده‌اند و لقب او شده است^[۳]. آن را نگارخانه، نگارخانه مانی نقاش، نام بتخانه چین، صفحه و تخته نقاشان هم نامیده‌اند^[۴].

نیز آورده‌اند که این کتاب، آلبوم گونه‌ای منسوب به مانی است که ظاهراً مقصود مانی از تدوین آن، ‌تفهیم اساطیر خلقت و احوال اخروی خلق به وسیله تصاویر و نقوش رنگین به کسانی از پیروان خود که خواندن و نوشتن نمی‌دانسته‌اند، بوده است^[۵].

نیز نگاه کنید به

مانی

مآخذ

↑ زرشناس، زهره. زبان و ادبیات ایران باستان. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.
↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.
↑ دهخدا، علی اکبر. لغت نامه. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).
↑ شاد، محمدپادشاه. فرهنگ آنندراج. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، ‌تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.
↑ زرّین کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

[1] زرشناس، زهره. زبان و ادبیات ایران باستان. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.

[2] مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.

[3] دهخدا، علی اکبر. لغت نامه. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).

[4] شاد، محمدپادشاه. فرهنگ آنندراج. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، ‌تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.

[5] زرّین کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-===== ارژنگ. =====
+فهرست هفت کتاب مقدس [[مانی]] معمولاً با نام ''ارژنگ'' یا ''اَرتَنگ'' همراه است که مجموعه‌ای از نقاشی‌های [[مانی]] برای نشان دادن چگونگی جهان‌های «روشنی» و «تاریکی» و جهان کنونی است<ref>زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبیات ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.</ref>. اما تقی زاده در ''[[مانی]] و دین'' او می‌نویسد: انجیل زنده یا انجیل [[مانی]] که قطعاتی از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف تهجی آرامی بنا شده و ظاهراً یک جلد آلبوم تصاویر که مبیّن مطالب کتاب بوده و در زبان پارتی آن را ''اردهنگ'' و در پارسیک ''ارتنگ'' و در کتب مانویِ چینی ''تصویر دو اصل بزرگ'' خوانده‌اند، ضمیمه آن بوده است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</ref>. مؤلف ''بیان الادیان'' می‌نویسد: <blockquote>[[مانی]] کتابی به انواع تصاویر فراهم کرد که آن را ارژنگ مانی خواندند و در خزائن غزنین موجود است. گویند اصل این لغت معنی ''ارثنگ'' با «ثای» مثلثه بوده و«ثا» را با «زای» [[فارسی]] بدل کرده به صورت ارژنگ درآمده است. برخی نیز گویند نام مانی ارژنگ بوده و مانی دعایی است که او را کرده‌اند و لقب او شده است<ref>دهخدا، علی اکبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).</ref>. آن را نگارخانه، نگارخانه مانی نقاش، نام بتخانه چین، صفحه و تخته نقاشان هم نامیده‌اند<ref>شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، ‌تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.</ref>. </blockquote>نیز آورده‌اند که این کتاب، آلبوم گونه‌ای منسوب به [[مانی]] است که ظاهراً مقصود [[مانی]] از تدوین آن، ‌تفهیم اساطیر خلقت و احوال اخروی خلق به وسیله تصاویر و نقوش رنگین به کسانی از پیروان خود که خواندن و نوشتن نمی‌دانسته‌اند، بوده است<ref>زرّین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.</ref>.
-فهرست هفت كتاب مقدس ماني معمولاً با نام ''ارژنگ'' يا ''اَرتَنگ'' همراه است كه مجموعه‌اي از نقاشي‌هاي ماني براي نشان دادن چگونگي جهان‌هاي «روشني» و «تاريكي» و جهان كنوني است.<sup>1</sup> اما تقي زاده در ''ماني و دين'' او مي‌نويسد: انجيل زنده يا انجيل ماني كه قطعاتي از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف تهجي آرامي بنا شده و ظاهراً يك جلد آلبوم تصاوير كه مبيّن مطالب كتاب بوده و در زبان پارتي آن را ''اردهنگ'' و در پارسيك ''ارتنگ'' و در كتب مانويِ چيني ''تصوير دو اصل بزرگ'' خوانده‌اند، ضميمة آن بوده است.<sup>2</sup> مؤلف ''بيان الاديان'' مي‌نويسد: ماني كتابي به انواع تصاوير فراهم كرد كه آن را ارژنگ ماني خواندند و در خزائن غزنين موجود است. گويند اصل اين لغت معني ''ارثنگ'' با «ثاي» مثلثه بوده و«ثا» را با «زاي» فارسي بدل كرده به صورت ارژنگ درآمده است. برخي نيز گويند نام ماني ارژنگ بوده و ماني دعايي است كه او را كرده‌اند و لقب او شده است.<sup>3</sup> آن را نگارخانه، نگارخانة ماني نقاش، نام بتخانة چين، صفحه و تختة نقاشان هم ناميده‌اند.<sup>4</sup> نيز آورده‌اند كه اين كتاب، آلبوم گونه‌اي منسوب به ماني است كه ظاهراً مقصود ماني از تدوين آن، ‌تفهيم اساطير خلقت و احوال اخروي خلق به وسيلة تصاوير و نقوش رنگين به كساني از پيروان خود كه خواندن و نوشتن نمي‌دانسته‌اند، بوده است.<sup>5</sup>
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
-# زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبيات ايران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، ص 100.
+* [[مانی]]
-# مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. تهران: جيبي، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.
-# دهخدا، علي اكبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانة مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذيل ارتنگ و ارژنگ).
-# شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زير نظر محمد دبيرسياقي، ‌تهران: خيّام، 1335، ج 1، ص 202.
-# زرّين كوب، عبدالحسين. '''''سيري در شعر فارسي'''''. تهران: نوين، چ 1، 1363، ص 554.
+== مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 ابوالقاسم رادفر
+[[رده:ادبیات]]