امشاسپندان: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''امشاسپندان'''، موجوداتي مينوي كه در نظام هستي در دين زرتشتي پس از اهورا مزدا قرار دارند. امشاسپندان تجليات اهورا مزدا به شمار ميآيند و نمايندة او در امر آفرينش و نگاهداري عالم و همچنين هدايت انسان و راهيابي او به سعادت جاوداني هستند. امشاس...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''امشاسپندان'''، | '''امشاسپندان'''، موجوداتی مینوی كه در نظام هستی در [[زرتشتی، دین|دین زرتشتی]] پس از اهورا مزدا قرار دارند. | ||
امشاسپندان | امشاسپندان تجلیات اهورا مزدا به شمار میآیند و نمایندة او در امر آفرینش و نگاهداری عالم و همچنین هدایت انسان و راهیابی او به سعادت جاودانی هستند. | ||
امشاسپند از | امشاسپند از ریشة اوستایی اَمِشَه سْپِنْتَه[1] است كه آن نیز از دو بخش امشه به معنای جاودان و بیمرگ، و سپنته به معنای مقدس و افزونی بخش تركیب شده است و به معنی «مقدس بی مرگ» یا «مقدس جاودان» است. در سرودهای ''گاثاها''ی زرتشت این وجودهای برتر مینوی عبارتاند از وَهُوَمَنه (بهمن)، اَشَه وَهیْشَته (اردیبهشت)، خِشَثْرَه وَیْرَیه (شهریور)، سْپِنْتَه آرمیتی (اسفند) هَئوْرَوتاتَه (خرداد)، اَمُرِتاتَه (مرداد).<sup>1</sup> این گروه در گاثاها گاه با هم، گاه برخی با یكدیگر و گاه به تنهایی نام برده شدهاند، اما در هیچ جای آن واژة «امشاسپند» ذكر نشده است؛ تنها پس از گاثاها، نخستین بار در ''یسنة'' ''هفت هاتی'' (3:39، 6:42) است كه با این نام مواجه میشویم. در ''اوستا''، امشاسپندان به دو گروه مؤنث و مذكر تقسیم شدهاند. وهومنه، اشه وخشتره و یرید در گروه امشاسپندان مذكر و آرمیتی، هئوروتاته و امرتاته در گروه امشاسپندان مؤنث قرار میگیرند.<sup>2</sup> | ||
در | در این میان وهومنه بر سایر امشاسپندان برتری دارد و امشاسپندان دیگر همنشین وی هستند.<sup>3</sup> با اینكه در جاهایی اهورا مزدا در كنار 6 امشاسپند جای داده شده و آنها یك مجموعة 7 عضوی را ساختهاند، اما در مرتبة پس از اهورا مزدا قرار دارند و از موجودات مادون خود برترند و بر آنها اشراف و غلبه دارند. از این رو آنان دارای صفات تیزبین، بسیار زورمند و دلیر هستند و چون اهورا مزدا از جنس نورند، راه امشاسپندان نیز درخشان خوانده شده است.<sup>4</sup> در متون پهلوی امشاسپندان جایگاه برتر خود را همچنان حفظ كردهاند و در ''بندهش'' بر آفرینش آنان پیش از هر چیز دیگر تأكید شده است.<sup>5</sup> همچنین در ''ایادگار جاماسپی'' نیز علاوه بر آنكه آنان نخستین آفریدگان هرمزد دانسته شدهاند، چگونگی آفرینش آنان به روشن شدن چراغی از چراغ دیگر تشبیه شده است.<sup>6</sup> | ||
در ''گاثاها'' هر | در ''گاثاها'' هر یك از امشاسپندان تجسم بخشی از صفات اهورا مزدا هستند، اما در متون متأخر مزدایی با آفرینش مادّی اهورا مزدا ارتباط یافتهاند: بهمن حامی حیوانات، اردیبهشت حامی آتش، شهریور حامی فلزات، سپندارمذ حامی زمین، خرداد حامی آب و امرداد حامی گیاهان شده است؛ سپندمینو را نیز موكل بر انسان كردهاند. | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1- ''''' | 1- '''''یشتها'''''. هرمزدیشت، ص 25، یسنه، 1:47. | ||
2- | 2- یسنه، 3:39؛ 12:65. | ||
3- | 3- یسنه، 9:24؛ 3:39. | ||
4- | 4- فروردین یشت، 82:23. | ||
5- Bd, I/31, Quoted From Zaehner, R.C. Zurvan, a. Zoroastrian Dilemma, Oxford, Oxford University Press, 1955, PP. 281-282. | 5- Bd, I/31, Quoted From Zaehner, R.C. Zurvan, a. Zoroastrian Dilemma, Oxford, Oxford University Press, 1955, PP. 281-282. | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
6- Ayātkāri Žamās Pik, Giuspeppe, Messina (ed), Rom, 1939, PP. 36-37. | 6- Ayātkāri Žamās Pik, Giuspeppe, Messina (ed), Rom, 1939, PP. 36-37. | ||
7- | 7- یسنه، 7:30، 4:34، 4:43، 3:47، 6، 5:48-6، 7:51. | ||
----[1]. ameša spenta | ----[1]. ameša spenta | ||
نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۵۴
امشاسپندان، موجوداتی مینوی كه در نظام هستی در دین زرتشتی پس از اهورا مزدا قرار دارند.
امشاسپندان تجلیات اهورا مزدا به شمار میآیند و نمایندة او در امر آفرینش و نگاهداری عالم و همچنین هدایت انسان و راهیابی او به سعادت جاودانی هستند.
امشاسپند از ریشة اوستایی اَمِشَه سْپِنْتَه[1] است كه آن نیز از دو بخش امشه به معنای جاودان و بیمرگ، و سپنته به معنای مقدس و افزونی بخش تركیب شده است و به معنی «مقدس بی مرگ» یا «مقدس جاودان» است. در سرودهای گاثاهای زرتشت این وجودهای برتر مینوی عبارتاند از وَهُوَمَنه (بهمن)، اَشَه وَهیْشَته (اردیبهشت)، خِشَثْرَه وَیْرَیه (شهریور)، سْپِنْتَه آرمیتی (اسفند) هَئوْرَوتاتَه (خرداد)، اَمُرِتاتَه (مرداد).1 این گروه در گاثاها گاه با هم، گاه برخی با یكدیگر و گاه به تنهایی نام برده شدهاند، اما در هیچ جای آن واژة «امشاسپند» ذكر نشده است؛ تنها پس از گاثاها، نخستین بار در یسنة هفت هاتی (3:39، 6:42) است كه با این نام مواجه میشویم. در اوستا، امشاسپندان به دو گروه مؤنث و مذكر تقسیم شدهاند. وهومنه، اشه وخشتره و یرید در گروه امشاسپندان مذكر و آرمیتی، هئوروتاته و امرتاته در گروه امشاسپندان مؤنث قرار میگیرند.2
در این میان وهومنه بر سایر امشاسپندان برتری دارد و امشاسپندان دیگر همنشین وی هستند.3 با اینكه در جاهایی اهورا مزدا در كنار 6 امشاسپند جای داده شده و آنها یك مجموعة 7 عضوی را ساختهاند، اما در مرتبة پس از اهورا مزدا قرار دارند و از موجودات مادون خود برترند و بر آنها اشراف و غلبه دارند. از این رو آنان دارای صفات تیزبین، بسیار زورمند و دلیر هستند و چون اهورا مزدا از جنس نورند، راه امشاسپندان نیز درخشان خوانده شده است.4 در متون پهلوی امشاسپندان جایگاه برتر خود را همچنان حفظ كردهاند و در بندهش بر آفرینش آنان پیش از هر چیز دیگر تأكید شده است.5 همچنین در ایادگار جاماسپی نیز علاوه بر آنكه آنان نخستین آفریدگان هرمزد دانسته شدهاند، چگونگی آفرینش آنان به روشن شدن چراغی از چراغ دیگر تشبیه شده است.6
در گاثاها هر یك از امشاسپندان تجسم بخشی از صفات اهورا مزدا هستند، اما در متون متأخر مزدایی با آفرینش مادّی اهورا مزدا ارتباط یافتهاند: بهمن حامی حیوانات، اردیبهشت حامی آتش، شهریور حامی فلزات، سپندارمذ حامی زمین، خرداد حامی آب و امرداد حامی گیاهان شده است؛ سپندمینو را نیز موكل بر انسان كردهاند.
مآخذ:
1- یشتها. هرمزدیشت، ص 25، یسنه، 1:47.
2- یسنه، 3:39؛ 12:65.
3- یسنه، 9:24؛ 3:39.
4- فروردین یشت، 82:23.
5- Bd, I/31, Quoted From Zaehner, R.C. Zurvan, a. Zoroastrian Dilemma, Oxford, Oxford University Press, 1955, PP. 281-282.
6- Ayātkāri Žamās Pik, Giuspeppe, Messina (ed), Rom, 1939, PP. 36-37.
7- یسنه، 7:30، 4:34، 4:43، 3:47، 6، 5:48-6، 7:51.
[1]. ameša spenta