ابوالفتح عبدالرحمن خازنی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی « خازني، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستارهشناس و فيزيكدان برجسته. وي غلامي رومي بود كه در مرو به تحصيل پرداخت. بسيار پارسا بود و با آنكه از ثروت بهرهاي نداشت از پذيرش هدية گران سلطان سنجر سر باز زد.<sup>1</sup> وي يكي از 22 ستاره شناس دورة اس...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
خازنی، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستارهشناس و فیزیکدان برجسته. وی غلامی رومی بود که در مرو به تحصیل پرداخت. بسیار پارسا بود و با آنکه از ثروت بهرهای نداشت از پذیرش هدیه گران سلطان سنجر سر باز زد.<sup>1</sup> وی یکی از 22 ستاره شناس دوره [[اسلام|اسلامی]] است که رصدهای دقیق و مستقلی انجام دادهاند. نتایج این ارصاد در کتاب مهم ''زیج المعتبر السنجری'' گرد آمده است. این زیج از نظر محاسبات ریاضی نیز نکات قابل توجهی دارد.<sup>2و3</sup> برخی وی را واضع اصلی تقویم جلالی میدانند.<sup>4</sup> کتاب ''میزان الحکمه'' وی از مهمترین آثار فیزیک سدههای میانه به شمار میرود.<sup>5</sup> خازنی مدتها پیش از راجر بیکن[1] دریافته بود که وزن سیالی که درون یک ظرف میگنجد با کاهش ارتفاع بیشتر میشود.<sup>6و7</sup> وی درباره چگالی ویژه اجسام و ساخت دستگاههای خودکار نیز به تحقیق پرداخت.<sup>8و9</sup> | |||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. | 1. قربانی، ابوالقاسم. '''''زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی'''''. تهران: 1375، ص228. | ||
2. Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, '''Transaction of the American Philosophical Society''', New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161. | 2. Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, '''Transaction of the American Philosophical Society''', New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161. | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۰: | ||
3. Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, '''Journal for the History of Arabic Science''', 1980, Vol. IV(2), pp 259-264. | 3. Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, '''Journal for the History of Arabic Science''', 1980, Vol. IV(2), pp 259-264. | ||
4. | 4. کرامتی، یونس. '''''کارنامه ایرانیان'''''. تهران: 1380، ص 121-122. | ||
5. | 5. کرامتی، یونس. «ایران»، '''''دائره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 10، ص 672. | ||
6. Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, '''''Annalen Der Physik''''', Vol XXXIX, 1890, P 319. | 6. Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, '''''Annalen Der Physik''''', Vol XXXIX, 1890, P 319. | ||
نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۱
خازنی، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستارهشناس و فیزیکدان برجسته. وی غلامی رومی بود که در مرو به تحصیل پرداخت. بسیار پارسا بود و با آنکه از ثروت بهرهای نداشت از پذیرش هدیه گران سلطان سنجر سر باز زد.1 وی یکی از 22 ستاره شناس دوره اسلامی است که رصدهای دقیق و مستقلی انجام دادهاند. نتایج این ارصاد در کتاب مهم زیج المعتبر السنجری گرد آمده است. این زیج از نظر محاسبات ریاضی نیز نکات قابل توجهی دارد.2و3 برخی وی را واضع اصلی تقویم جلالی میدانند.4 کتاب میزان الحکمه وی از مهمترین آثار فیزیک سدههای میانه به شمار میرود.5 خازنی مدتها پیش از راجر بیکن[1] دریافته بود که وزن سیالی که درون یک ظرف میگنجد با کاهش ارتفاع بیشتر میشود.6و7 وی درباره چگالی ویژه اجسام و ساخت دستگاههای خودکار نیز به تحقیق پرداخت.8و9
مآخذ:
1. قربانی، ابوالقاسم. زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی. تهران: 1375، ص228.
2. Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161.
3. Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, Journal for the History of Arabic Science, 1980, Vol. IV(2), pp 259-264.
4. کرامتی، یونس. کارنامه ایرانیان. تهران: 1380، ص 121-122.
5. کرامتی، یونس. «ایران»، دائره المعارف بزرگ اسلامی. ج 10، ص 672.
6. Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, Annalen Der Physik, Vol XXXIX, 1890, P 319.
7. Wiedemann, Eilhard, “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte”, Zeitschrift fur Phyzik, Vol XIII, 1922, PP 59-60.
8. Wiedemann, E., “Arabische specifische Gewichtsbestimmungen”, Annalen Der Physik, Vol XX, 1883, pp 539-541.
9. Lorch, Richard, “Al-Khazini’s Sphere That Rotates by Itself”, Journal for the History of Arabic Science, Aleppo, 1980, Vol. IV (2), 287-303.
یونس کرامتی
[1].