گاو

گاو (داریوش مهرجویی، 1348)

با فیلم گاو مرز قاطعی بین سینمای تجاری و غیرتجاری (سینمای متعارف و غیرمتعارف) ایران ترسیم شد، و با نمایش آن برای بار نخست در میان منتقدان و روشنفکران اتفاق نظری در ستایش از یک فیلم ایرانی پدید آمد. مهرجویی، که نخستین فیلمش با نام الماس 33  (1346) با شکست تجاری مواجه شده بود، گاو را براساس نمایش‌نامه موفقی به همین نام از دکتر غلام‌حسین ساعدی و با نقش‌آفرینی بازیگرانی همچون عزت‌الله انتظامی، علی نصیریان و جعفر والی ساخت، که پیش از این همین نمایش را در برنامه زنده تلویزیون خصوصی «ثابت پاسال» اجرا کرده بودند. آن‌چه نظر تماشاگران این فیلم را گرفت رابطه عاطفی و آکنده از شور و شیدایی «مش‌حسن» و گاوش بود؛ رابطه‌ای که نمونه‌های آرمانی آن در ادبیات فارسی و عرفان ایرانی فراوان یافت می‌شود. با نمایش گاو برای اول بار تصویری از صفا و پاکدلی روستاییان در کنار رنج و فقر و محرومیت‌های هولناک آن‌ها نشان داده شد؛ تصویری که همواره در «فیلم فارسی» با توهم و احساساتی‌گری‌های رمانتیک همراه بود.

عباس بهارلوبرای اطلاع بیش‌تر نک:«مجموعه مقالات در معرفی و نقد آثار داریوش مهرجویی»، گردآورنده: ناصر زراعتی، انشارات ناهید، 1375، صص 141 تا 197.