پرش به محتوا

مهریه: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
'''مهر، يا مهریه،''' هدیه و پیشکش مرد به زن به هنگام ازدواج.
'''مهر، يا مهریه،''' هدیه و پیشکش مرد به زن به هنگام ازدواج.


مهر، در لغت فارسی، کابین و مهریه است<ref>معین، محمد. '''''فرهنگ فارسی معین'''''. ذیل واژه مهریه. تهران: انتشارات امیرکبیر، 1342.</ref>. در قرآن، الفاظی چون صَدَقه<ref name=":0">قرآن کریم،  سوره 4/4.</ref>، نحله<ref name=":0" />، فریضه<ref>قرآن کریم، سوره 2/227</ref> و اجر<ref>قرآن کریم،  سوره 4/24.</ref>، با معنای مهر، برابر آمده است. لفظ صدق و صدقه<ref name=":1">بقّال، عبدالحسین محمدعلی. '''''فرهنگ المعجم المجمعی'''''. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1375.</ref>؛  مترادف کلمه مهر، در زبان عربی است<ref name=":1" /> و بر این اساس، پیشکش مهریه، از سوی مرد به زن، به هنگام ازدواج، نشان از صداقت و راستی مرد و علاقه و محبت او نسبت به زن و تشکیل خانواده دارد<ref>  الجبعی‌العاملی، زین‌العابدین بن احمد. مشهور به شهید ثانی، '''''مسالک''''' '''''الافهام'''''. ج1، 533، چاپ سنگی، 1310ق.</ref>. در نکاح دائم، عدم ذکر مهر یا شرط عدم مهر، موجب عدم  صحت نکاح نیست و زوجین می‌توانند پس از عقد، به تراضی، مهر را تعیین کنند، اما در نکاح موقت، تعیین مهر، لازم و عقد، بدون ذکر آن، باطل است<ref>ماده 1087 و ماده 1091 قانون مدنی.</ref><ref>قرآن کریم، سوره 2/236</ref><ref>موسوی‌خویی، سیدابوالقاسم. '''''منهاج''''' '''''الصالحین'''''. قم: انتشارات مهر، 1410ق، ج2، 280.</ref>. به اعتبار تعیین و عدم تعیين مهر در عقد نکاح، مهر، چهار قسم است: مهرالمسمّی<ref name=":2">حلّی، نجم‌الدین جعفر بن الحسن، معروف به محقق حلی. '''''شرایع''''' '''''الاسلام'''''. تهران: انتشارات استقلال، 1403ق (1983م)، ج2، 545.</ref>، مَهرالمِثل<ref>موسوی‌خویی، سیدابوالقاسم. '''''منهاج''''' '''''الصالحین'''''. قم: انتشارات مهر، 1410ق، ج2، 278.</ref>، مَهرالمتعه<ref>ماده 1093 و ماده 1094 قانون مدنی.</ref><ref>قرآن کریم، سوره 2/236.</ref> و مهرالسُّنه<ref>شهید ثانی. '''''الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه.''''' جامعه النجف الدینیه، 1398ق، ج5، 347.</ref>. آن‌چه به عنوان مهر در نظر گرفته می‌شود، باید: 1) عین باشد<ref name=":3">موسوی‌خمینی، روح‌الله. '''''تحریرالوسیله'''''. انتشارات اسماعیلیان، 1390ق، ج2، ص297.</ref>؛ 2) دین باشد<ref name=":3" />؛ 3) منفعت عین باشد<ref name=":3" />؛ 4) کار و عمل باشد<ref name=":3" />؛ نیز باید: 1) قابل تملک باشد<ref name=":3" />؛ 2) مالیّت داشته باشد<ref>الوسطی، ابی‌ جعفر محمد بن الحسن مشهور به شیخ طوسی. '''''المبسوط، در سلسله النیابیع الفقهیه'''''. گردآوری علی‌اصغر مروارید، انتشارات الدار الاسلامیه، 1410ق (1990م)، ص250</ref><ref name=":2" />؛ 3) معین باشد<ref name=":3" />؛ 4) معلوم باشد<ref>حلّی، نجم‌الدین جعفر بن الحسن، معروف به محقق حلی. '''''شرایع''''' '''''الاسلام'''''. تهران: انتشارات استقلال، 1403ق (1983م)، ج2، 546.</ref>. استقرار مهر، در مالکیت زن، در گرو عواملی چون، عمل زناشویی، ارتداد مرد و فوت است<ref>الطوسی، محمد بن علی بن حمزه، معروف به ابن حمزه. '''''الوسیله الی نیل الفضیله'''''. در سلسله الینابیع الفقهیه. انتشارات دارالاسلامیه، 1410ق (1990م)، ص297.</ref>.
مهر، در لغت فارسی، کابین و مهریه است<ref>معین، محمد. '''''فرهنگ فارسی معین'''''. ذیل واژه مهریه. تهران: انتشارات امیرکبیر، 1342.</ref>. در [[قرآن]]، الفاظی چون صَدَقه<ref name=":0">قرآن کریم،  سوره 4/4.</ref>، نحله<ref name=":0" />، فریضه<ref>قرآن کریم، سوره 2/227</ref> و اجر<ref>قرآن کریم،  سوره 4/24.</ref>، با معنای مهر، برابر آمده است. لفظ صدق و صدقه<ref name=":1">بقّال، عبدالحسین محمدعلی. '''''فرهنگ المعجم المجمعی'''''. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1375.</ref>؛  مترادف کلمه مهر، در زبان عربی است<ref name=":1" /> و بر این اساس، پیشکش مهریه، از سوی مرد به زن، به هنگام ازدواج، نشان از صداقت و راستی مرد و علاقه و محبت او نسبت به زن و تشکیل خانواده دارد<ref>  الجبعی‌العاملی، زین‌العابدین بن احمد. مشهور به شهید ثانی، '''''مسالک''''' '''''الافهام'''''. ج1، 533، چاپ سنگی، 1310ق.</ref>. در نکاح دائم، عدم ذکر مهر یا شرط عدم مهر، موجب عدم  صحت [[نکاح]] نیست و زوجین می‌توانند پس از عقد، به تراضی، مهر را تعیین کنند، اما در نکاح موقت، تعیین مهر، لازم و عقد، بدون ذکر آن، باطل است<ref>ماده 1087 و ماده 1091 قانون مدنی.</ref><ref>قرآن کریم، سوره 2/236</ref><ref>موسوی‌خویی، سیدابوالقاسم. '''''منهاج''''' '''''الصالحین'''''. قم: انتشارات مهر، 1410ق، ج2، 280.</ref>. به اعتبار تعیین و عدم تعیين مهر در عقد نکاح، مهر، چهار قسم است: مهرالمسمّی<ref name=":2">حلّی، نجم‌الدین جعفر بن الحسن، معروف به محقق حلی. '''''شرایع''''' '''''الاسلام'''''. تهران: انتشارات استقلال، 1403ق (1983م)، ج2، 545.</ref>، مَهرالمِثل<ref>موسوی‌خویی، سیدابوالقاسم. '''''منهاج''''' '''''الصالحین'''''. قم: انتشارات مهر، 1410ق، ج2، 278.</ref>، مَهرالمتعه<ref>ماده 1093 و ماده 1094 قانون مدنی.</ref><ref>قرآن کریم، سوره 2/236.</ref> و مهرالسُّنه<ref>شهید ثانی. '''''الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه.''''' جامعه النجف الدینیه، 1398ق، ج5، 347.</ref>. آن‌چه به عنوان مهر در نظر گرفته می‌شود، باید:
 
# عین باشد<ref name=":3">موسوی‌خمینی، روح‌الله. '''''تحریرالوسیله'''''. انتشارات اسماعیلیان، 1390ق، ج2، ص297.</ref>؛  
# دین باشد<ref name=":3" />؛  
# منفعت عین باشد<ref name=":3" />؛  
# کار و عمل باشد<ref name=":3" />؛  
 
نیز باید:  
 
# قابل تملک باشد<ref name=":3" />؛  
# مالیّت داشته باشد<ref>الوسطی، ابی‌ جعفر محمد بن الحسن مشهور به شیخ طوسی. '''''المبسوط، در سلسله النیابیع الفقهیه'''''. گردآوری علی‌اصغر مروارید، انتشارات الدار الاسلامیه، 1410ق (1990م)، ص250</ref><ref name=":2" />؛  
# معین باشد<ref name=":3" />؛  
# معلوم باشد<ref>حلّی، نجم‌الدین جعفر بن الحسن، معروف به محقق حلی. '''''شرایع''''' '''''الاسلام'''''. تهران: انتشارات استقلال، 1403ق (1983م)، ج2، 546.</ref>.  
 
استقرار مهر، در مالکیت زن، در گرو عواملی چون، عمل زناشویی، ارتداد مرد و فوت است<ref>الطوسی، محمد بن علی بن حمزه، معروف به ابن حمزه. '''''الوسیله الی نیل الفضیله'''''. در سلسله الینابیع الفقهیه. انتشارات دارالاسلامیه، 1410ق (1990م)، ص297.</ref>.


== نیز نگاه کنید به ==
== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۰: خط ۲۴:
== مآخذ ==
== مآخذ ==
<references />
<references />
== منبع اصلی ==
== منبع اصلی ==
دانشنامه ایران
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
== نویسنده مقاله ==
اسدالله معظمی گودرزی
اسدالله معظمی گودرزی
[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۳

مهر، يا مهریه، هدیه و پیشکش مرد به زن به هنگام ازدواج.

مهر، در لغت فارسی، کابین و مهریه است[۱]. در قرآن، الفاظی چون صَدَقه[۲]، نحله[۲]، فریضه[۳] و اجر[۴]، با معنای مهر، برابر آمده است. لفظ صدق و صدقه[۵]؛ مترادف کلمه مهر، در زبان عربی است[۵] و بر این اساس، پیشکش مهریه، از سوی مرد به زن، به هنگام ازدواج، نشان از صداقت و راستی مرد و علاقه و محبت او نسبت به زن و تشکیل خانواده دارد[۶]. در نکاح دائم، عدم ذکر مهر یا شرط عدم مهر، موجب عدم  صحت نکاح نیست و زوجین می‌توانند پس از عقد، به تراضی، مهر را تعیین کنند، اما در نکاح موقت، تعیین مهر، لازم و عقد، بدون ذکر آن، باطل است[۷][۸][۹]. به اعتبار تعیین و عدم تعیين مهر در عقد نکاح، مهر، چهار قسم است: مهرالمسمّی[۱۰]، مَهرالمِثل[۱۱]، مَهرالمتعه[۱۲][۱۳] و مهرالسُّنه[۱۴]. آن‌چه به عنوان مهر در نظر گرفته می‌شود، باید:

  1. عین باشد[۱۵]؛
  2. دین باشد[۱۵]؛
  3. منفعت عین باشد[۱۵]؛
  4. کار و عمل باشد[۱۵]؛

نیز باید:

  1. قابل تملک باشد[۱۵]؛
  2. مالیّت داشته باشد[۱۶][۱۰]؛
  3. معین باشد[۱۵]؛
  4. معلوم باشد[۱۷].

استقرار مهر، در مالکیت زن، در گرو عواملی چون، عمل زناشویی، ارتداد مرد و فوت است[۱۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. معین، محمد. فرهنگ فارسی معین. ذیل واژه مهریه. تهران: انتشارات امیرکبیر، 1342.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ قرآن کریم، سوره 4/4.
  3. قرآن کریم، سوره 2/227
  4. قرآن کریم، سوره 4/24.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ بقّال، عبدالحسین محمدعلی. فرهنگ المعجم المجمعی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1375.
  6.   الجبعی‌العاملی، زین‌العابدین بن احمد. مشهور به شهید ثانی، مسالک الافهام. ج1، 533، چاپ سنگی، 1310ق.
  7. ماده 1087 و ماده 1091 قانون مدنی.
  8. قرآن کریم، سوره 2/236
  9. موسوی‌خویی، سیدابوالقاسم. منهاج الصالحین. قم: انتشارات مهر، 1410ق، ج2، 280.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ حلّی، نجم‌الدین جعفر بن الحسن، معروف به محقق حلی. شرایع الاسلام. تهران: انتشارات استقلال، 1403ق (1983م)، ج2، 545.
  11. موسوی‌خویی، سیدابوالقاسم. منهاج الصالحین. قم: انتشارات مهر، 1410ق، ج2، 278.
  12. ماده 1093 و ماده 1094 قانون مدنی.
  13. قرآن کریم، سوره 2/236.
  14. شهید ثانی. الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه. جامعه النجف الدینیه، 1398ق، ج5، 347.
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ ۱۵٫۳ ۱۵٫۴ ۱۵٫۵ موسوی‌خمینی، روح‌الله. تحریرالوسیله. انتشارات اسماعیلیان، 1390ق، ج2، ص297.
  16. الوسطی، ابی‌ جعفر محمد بن الحسن مشهور به شیخ طوسی. المبسوط، در سلسله النیابیع الفقهیه. گردآوری علی‌اصغر مروارید، انتشارات الدار الاسلامیه، 1410ق (1990م)، ص250
  17. حلّی، نجم‌الدین جعفر بن الحسن، معروف به محقق حلی. شرایع الاسلام. تهران: انتشارات استقلال، 1403ق (1983م)، ج2، 546.
  18. الطوسی، محمد بن علی بن حمزه، معروف به ابن حمزه. الوسیله الی نیل الفضیله. در سلسله الینابیع الفقهیه. انتشارات دارالاسلامیه، 1410ق (1990م)، ص297.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اسدالله معظمی گودرزی