ام الکتاب: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۵

ام‌الكتاب، اصطلاحی قرآنی، كه سه بار در قرآن^[۱] و در سه معنی به كار رفته است:

به معنی «محكمات» (← محكمات) قران كه متشابهات را باید مطابق با ان‌ها تفسیر كرد و فهمید^[۲]؛
به معنی «لوح محفوظ» كه مراد از ان قضای الهی است. این معنا بیشتر از ایه‌های سوره رعد و زخرف دریافت می‌شود^[۳]^[۴]؛
به معنی سوره «فاتحه‌الكتاب» بدان سبب كه این سوره اولاً، در آغاز قران امده، ثانیاً، مقاصد اصلی قران و سرفصل‌های معانی این كتاب را در بردارد، از ان به ام‌الكتاب، تعبیر شده است.

فلاسفه مسلمان نیز این اصطلاح را در معانی دیگری به كار می‌برند. فی‌المثل نفس كلیه را از آن جهت كه مظهر اشیاء در مقام تفصیل است، ام‌الكتاب نامیده‌اند. در جهان بینی عرفانی انسان كامل را نیز از جهت روح و عقلش، ام‌الكتاب می‌گویند^[۳]^[۴]، و در جهان شناسی عرفانی ابن عربی و پیروان وی از تعیّن اوّل به ام‌الكتاب نیز تعبیر می‌شود. بدین معنا كه در جریان ظهور حق در اینه‌ جهان، چون ذات احدیت (= خدا) یك مرتبه تنزّل یابد و با اسماء و صفات (= اسماء الحسنی) لحاظ شود ان را به نام‌هایی چون عقل‌كل، قلم، لوح، روح‌اعظم، حقیقت محمدی و ام‌الكتاب می‌نامند^[۵].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ال عمران، 7؛ رعد، 39؛ زخرف، 4.
↑ همین دایره المعارف← محكمات و متشابهات.
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ مجموعه رسایل ملاصدرا. تهران، 1302، 282.
↑ ^۴٫۰ ^۴٫۱ ابن‌عربی، فصوص، شرح داوود قیصری، تهران: چاپ اول، 1299، 27.
↑ لاهیجی، شرح گلشن‌راز. تهران: 1371ش، ص5.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اصغر دادبه و امیر حسین ساکت اف

[1] ال عمران، 7؛ رعد، 39؛ زخرف، 4.

[2] همین دایره المعارف← محكمات و متشابهات.

[:0-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ مجموعه رسایل ملاصدرا. تهران، 1302، 282.

[:1-4] ۴٫۰ ^۴٫۱ ابن‌عربی، فصوص، شرح داوود قیصری، تهران: چاپ اول، 1299، 27.

[5] لاهیجی، شرح گلشن‌راز. تهران: 1371ش، ص5.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''[[ام الکتاب|ام‌الكتاب]]،''' اصطلاحی قرانی، كه سه بار در قران<ref>ال عمران، 7؛ رعد، 39؛ زخرف، 4.</ref> و در سه معنی به كار رفته است: 1) به معنی «محكمات» (← محكمات) قران كه متشابهات را باید مطابق با ان‌ها تفسیر كرد و فهمید<ref>همین دایره المعارف← محكمات و متشابهات.</ref>؛ 2) به معنی «لوح محفوظ» كه مراد از ان قضای الهی است. این معنا بیشتر از ایه‌های سوره رعد و زخرف دریافت می‌شود<ref> '''''مجموعه رسایل ملاصدرا'''''. تهران، 1302، 282؛ ابن‌عربی، فصوص، شرح داوود قیصری، تهران: چاپ اول، 1299، 27.</ref>؛ 3) به معنی سوره «فاتحه‌الكتاب» بدان سبب كه این سوره اولاً، در اغاز قران امده، ثانیاً، مقاصد اصلی قران و سرفصل‌های معانی این كتاب را در بردارد، از ان به ام‌الكتاب، تعبیر شده است. فلاسفه مسلمان نیز این اصطلاح را در معانی دیگری به كار می‌برند. فی‌المثل نفس كلیه را از ان جهت كه مظهر اشیاء در مقام تفصیل است، ام‌الكتاب نامیده‌اند. در جهان بینی عرفانی انسان كامل را نیز از جهت روح و عقلش، ام‌الكتاب می‌گویند،<ref> '''''همان'''''.</ref> و در جهان شناسی عرفانی ابن عربی و پیروان وی از ''تعیّن اوّل'' به ام‌الكتاب نیز تعبیر می‌شود. بدین معنا كه در جریان ظهور حق در اینه‌ جهان، چون ذات احدیت (= خدا) یك مرتبه تنزّل یابد و با اسماء و صفات (= اسماء‌الحسنی) لحاظ شود ان را به نام‌هایی چون ''عقل‌كل''، ''قلم''، ''لوح''، ''روح‌اعظم''، ''حقیقت'' ''محمدی'' و ''ام‌الكتاب'' می‌نامند<ref>لاهیجی، '''''شرح گلشن‌راز'''''. تهران: 1371ش، ص5. </ref>.
+'''[[ام الکتاب|ام‌الكتاب]]،''' اصطلاحی قرآنی، كه سه بار در قرآن<ref>ال عمران، 7؛ رعد، 39؛ زخرف، 4.</ref> و در سه معنی به كار رفته است:
+# به معنی «محكمات» (← محكمات) قران كه متشابهات را باید مطابق با ان‌ها تفسیر كرد و فهمید<ref>همین دایره المعارف← محكمات و متشابهات.</ref>؛
+# به معنی «لوح محفوظ» كه مراد از ان قضای الهی است. این معنا بیشتر از ایه‌های سوره رعد و زخرف دریافت می‌شود<ref name=":0"> '''''مجموعه رسایل ملاصدرا'''''. تهران، 1302، 282.</ref><ref name=":1">ابن‌عربی، فصوص، شرح داوود قیصری، تهران: چاپ اول، 1299، 27.</ref>؛
+# به معنی سوره «فاتحه‌الكتاب» بدان سبب كه این سوره اولاً، در آغاز قران امده، ثانیاً، مقاصد اصلی قران و سرفصل‌های معانی این كتاب را در بردارد، از ان به ام‌الكتاب، تعبیر شده است.
+فلاسفه مسلمان نیز این اصطلاح را در معانی دیگری به كار می‌برند. فی‌المثل نفس كلیه را از آن جهت كه مظهر اشیاء در مقام تفصیل است، ام‌الكتاب نامیده‌اند. در جهان بینی عرفانی انسان كامل را نیز از جهت روح و عقلش، ام‌الكتاب می‌گویند<ref name=":0" /><ref name=":1" />، و در جهان شناسی عرفانی ابن عربی و پیروان وی از ''تعیّن اوّل'' به ام‌الكتاب نیز تعبیر می‌شود. بدین معنا كه در جریان ظهور حق در اینه‌ جهان، چون ذات احدیت (= خدا) یك مرتبه تنزّل یابد و با اسماء و صفات (= [[اسماء الحسنی]]) لحاظ شود ان را به نام‌هایی چون ''عقل‌كل''، ''قلم''، ''لوح''، ''روح‌اعظم''، ''حقیقت'' ''محمدی'' و ''ام‌الكتاب'' می‌نامند<ref>لاهیجی، '''''شرح گلشن‌راز'''''. تهران: 1371ش، ص5. </ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
+* [[اسلام]]
+* [[اسماء الحسنی]]<br />
-== ماخذ ==
+== مآخذ ==
 <references />
 == منبع اصلی ==
-سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==
 اصغر دادبه و امیر حسین ساکت اف