فتحعلی آخوندزاده: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''آخوندزاده، فتحعليزاده''' (1227 يا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نويسنده، نمايشنامهنويس، شاعر ترکزبان و فارسيگوي ايراني تبار. ميرزا فتحعلي مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحي، فرزند ميرزا محمدتقي خامنهاي آذربايجاني بود.<sup>1</sup> ميرزا مح...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''آخوندزاده، | '''آخوندزاده، فتحعلیزاده''' (1227 یا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نویسنده، نمایشنامهنویس، شاعر ترکزبان و فارسیگوی ایرانی تبار. | ||
میرزا فتحعلی مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحی، فرزند میرزا محمدتقی خامنهای آذربایجانی بود<ref>سادات ناصری، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).</ref>. میرزا محمدتقی به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها کرد و به شهر نوخا / شِکی در آذربایجان شوروی رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزاده آخوند ملا علی اصغر ازدواج کرد و از این پیوند فتحعلی زاده شد<ref>آرینپور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.</ref>. فتحعلی در کودکی به دنبال جدایی پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشکین شهر شد. در آنجا نزد عموی مادرش آخوندعلی اصغر درس روحانیت خواند.<sup>3</sup> در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثیر افکار میرزا شفیع، شاعر و خوشنویس گنجوی از سلک روحانیت در آمد. در تفلیس زبان روسی و پس از آن ادبیات و فلسفه روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در تفلیس مترجم ارتش روسیه تزاری شد و تا درجه سرهنگی ارتقاء یافت.<sup>4</sup> | |||
در | در فاصله 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمایشنامههای شکسپیر[1]، مولیر [2]و دیگران، ''6 نمایشنامه'' نوشت. مطالب انتقادی بسیاری هم به زبانهای ترکی، فارسی، عربی و روسی به نگارش درآورد.<sup>5</sup> در شعر دست داشت و به زبانهای ترکی و فارسی شعر میسرود.<sup>6</sup> سرانجام در تفلیس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در میان آثارش میتوان از ''6 نمایشنامه'' و یک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) یاد کرد که میرزا جعفر قراجه داغی زیر نظر آخوندزاده آنها را از ترکی به فارسی برگردانده و با عنوان ''تمثیلات'' به چاپ رسانده است؛ از آثار دیگر او میتوان ''الفباء جدید'' (1274ق / 1857م) و ''مکتوبات کمالالدوله'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد.<sup>7</sup> نقد ادبی به شیوه جدید را به آخوندزاده نسبت دادهاند.<sup>8</sup> او در لزوم تغییر خط و الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی عرضه کرد.<sup>9</sup> | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
# سادات | # سادات ناصری، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار). | ||
# | # آرینپور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343. | ||
# | # آدمیت، فریدون. '''''اندیشههای میرزا فتحعلی آخوندزاده'''''. تهران: خوارزمی، 1349، ص 10. | ||
# | # قبادی، حسینعلی. '''''بنیادهای نثر معاصر فارسی'''''. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1383، ص 124. | ||
# ''''' | # '''''چهرههایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران'''''. به کوشش کیوان مهجور و دیگران، تهران: فرهنگسرای نیاوران، 1357، ص 46. | ||
# ''''' | # '''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1377، ج 1، ص 9. | ||
# آخوندزاده، | # آخوندزاده، فتحعلی. '''''تمثیلات'''''. ترجمه محمد جعفر قراجه داغی، تهران: خوارزمی، 1349، ص 3، (مقدمه مصحح). | ||
# | # رحیمیان، هرمز. '''''ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51؛ سپانلو، محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو ایران'''''. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 202. | ||
# آخوندزاده، | # آخوندزاده، فتحعلی. همانجا. | ||
[1]. Shakspere. | [1]. Shakspere. | ||
نسخهٔ ۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۶
آخوندزاده، فتحعلیزاده (1227 یا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نویسنده، نمایشنامهنویس، شاعر ترکزبان و فارسیگوی ایرانی تبار.
میرزا فتحعلی مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحی، فرزند میرزا محمدتقی خامنهای آذربایجانی بود[۱]. میرزا محمدتقی به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها کرد و به شهر نوخا / شِکی در آذربایجان شوروی رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزاده آخوند ملا علی اصغر ازدواج کرد و از این پیوند فتحعلی زاده شد[۲]. فتحعلی در کودکی به دنبال جدایی پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشکین شهر شد. در آنجا نزد عموی مادرش آخوندعلی اصغر درس روحانیت خواند.3 در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثیر افکار میرزا شفیع، شاعر و خوشنویس گنجوی از سلک روحانیت در آمد. در تفلیس زبان روسی و پس از آن ادبیات و فلسفه روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در تفلیس مترجم ارتش روسیه تزاری شد و تا درجه سرهنگی ارتقاء یافت.4
در فاصله 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمایشنامههای شکسپیر[1]، مولیر [2]و دیگران، 6 نمایشنامه نوشت. مطالب انتقادی بسیاری هم به زبانهای ترکی، فارسی، عربی و روسی به نگارش درآورد.5 در شعر دست داشت و به زبانهای ترکی و فارسی شعر میسرود.6 سرانجام در تفلیس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در میان آثارش میتوان از 6 نمایشنامه و یک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) یاد کرد که میرزا جعفر قراجه داغی زیر نظر آخوندزاده آنها را از ترکی به فارسی برگردانده و با عنوان تمثیلات به چاپ رسانده است؛ از آثار دیگر او میتوان الفباء جدید (1274ق / 1857م) و مکتوبات کمالالدوله (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد.7 نقد ادبی به شیوه جدید را به آخوندزاده نسبت دادهاند.8 او در لزوم تغییر خط و الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی عرضه کرد.9
مآخذ:
- سادات ناصری، حسن. سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).
- آرینپور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.
- آدمیت، فریدون. اندیشههای میرزا فتحعلی آخوندزاده. تهران: خوارزمی، 1349، ص 10.
- قبادی، حسینعلی. بنیادهای نثر معاصر فارسی. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1383، ص 124.
- چهرههایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران. به کوشش کیوان مهجور و دیگران، تهران: فرهنگسرای نیاوران، 1357، ص 46.
- اثرآفرینان. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1377، ج 1، ص 9.
- آخوندزاده، فتحعلی. تمثیلات. ترجمه محمد جعفر قراجه داغی، تهران: خوارزمی، 1349، ص 3، (مقدمه مصحح).
- رحیمیان، هرمز. ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت. تهران: سمت، 1380، ص 51؛ سپانلو، محمدعلی. نویسندگان پیشرو ایران. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 202.
- آخوندزاده، فتحعلی. همانجا.
[1]. Shakspere.
[2]. Molière.
ابوالقاسم رادفر