مسجد کبود: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:1094084 704.jpg|بندانگشتی|مسجد کبود تبریز، قابل بازیابی از https://aftabnews.ir/fa/news/834701/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%7C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2]] | |||
مسجد کبود'''،''' این مسجد مطابق کتیبه سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است. | مسجد کبود'''،''' این مسجد مطابق کتیبه سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است. | ||
از این مسجد با نامهای جهانشاه<ref>'''''سیاحتنامه اولیاء حلیبی قسمت آذربایگان'''''. ترجمه حاج حسین نخجوانی، ص16. دیولافوا، مادام (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی . تهران: دانشگاه تهران، ص 55 تا 57.</ref> مظفریه<ref name=":0">ذکاء، یحیی (1368). '''''تبریز، شهرهای ایران'''''. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 183 تا 185.</ref> کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق آن)، فیروزه [[اسلام]]<ref>'''''فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور''''' (1380). شهرستان تبریز. سازمان جغرافیای نیروهای مسلح، ص136.</ref> (به واسطه گنبد فیروزهای که در قدیم داشت) و گوی مسجد<ref>افشارسیستانی، ایرج (1369). '''''نگاهی به آذربایجان شرقی'''''. موسسه تحقیقاتی و پژوهشی رایزن، جلد اول، ص 202.</ref> (کبود به گویش محلی) یاد شده است. طبق نظر خانم دیولافوآ، این مسجد به اهل تسنن تعلق داشته است<ref>دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 57.</ref>. در اثر زلزله سقفهای اصلی این بنا فرو ریخته و فقط ایوان، سردر، برخی جرزها و طاقهای اصلی باقی مانده است<ref name=":0" />. | از این مسجد با نامهای جهانشاه<ref>'''''سیاحتنامه اولیاء حلیبی قسمت آذربایگان'''''. ترجمه حاج حسین نخجوانی، ص16. دیولافوا، مادام (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی . تهران: دانشگاه تهران، ص 55 تا 57.</ref> مظفریه<ref name=":0">ذکاء، یحیی (1368). '''''تبریز، شهرهای ایران'''''. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 183 تا 185.</ref> کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق آن)، فیروزه [[اسلام]]<ref>'''''فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور''''' (1380). شهرستان تبریز. سازمان جغرافیای نیروهای مسلح، ص136.</ref> (به واسطه گنبد فیروزهای که در قدیم داشت) و گوی مسجد<ref>افشارسیستانی، ایرج (1369). '''''نگاهی به آذربایجان شرقی'''''. موسسه تحقیقاتی و پژوهشی رایزن، جلد اول، ص 202.</ref> (کبود به گویش محلی) یاد شده است. طبق نظر خانم دیولافوآ، این مسجد به اهل تسنن تعلق داشته است<ref>دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 57.</ref>. در اثر زلزله سقفهای اصلی این بنا فرو ریخته و فقط ایوان، سردر، برخی جرزها و طاقهای اصلی باقی مانده است<ref name=":0" />. | ||
سردر این مجموعه روی زمین بلندی بنا شده و طاقی جناقی بالای آن قرار دارد. دو ستون با طرح مارپیچی چسبیده به بنا در دوسوی سردر با نگارههای زیبای چهارباهو و چهارپیلی دیده میشود. این نگارهها از کهنترین نگارههای ایران هستند<ref>پیرنیا، محمدکریم (1383). '''''سبکشناسی معماری ایرانی'''''. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266.</ref>. در فاصله کوتاهی از سردر اصلی به نمازگاه با دو تالار بزرگ جدا از هم باز میشود. سقف اصلی هر دو تالار تخریب و بازسازی | سردر این مجموعه روی زمین بلندی بنا شده و طاقی جناقی بالای آن قرار دارد. دو ستون با طرح مارپیچی چسبیده به بنا در دوسوی سردر با نگارههای زیبای چهارباهو و چهارپیلی دیده میشود. این نگارهها از کهنترین نگارههای ایران هستند<ref>پیرنیا، محمدکریم (1383). '''''سبکشناسی معماری ایرانی'''''. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266.</ref>. در فاصله کوتاهی از سردر اصلی به نمازگاه با دو تالار بزرگ جدا از هم باز میشود. سقف اصلی هر دو تالار تخریب و بازسازی شده است. [[محراب]] اصلی مسجد در تالار دوم قرار دارد. | ||
این [[محراب]] با کاشیهای تراشیده کبود و هشت ضلعی کوچک زینت یافته است<ref>دیولافوآ، ژان (1371). '''''ایران، کلده و شوش'''''. ترجمه علیمحمد فرهوشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 52-55. ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.</ref>. کف بنا سنگفرش بوده و دیوارههای آن از کاشیهای رنگی به شکل قطعات خرد و ریز تراشیده و به هم پیوسته همچون پارچه شکل یافته است<ref>ذکاء، یحیی (1368). '''''تبریز، شهرهای ایران'''''. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.</ref>. دیوارها از سنگهای مرمرین و تزئینات آن از کاشی آجر (معقلی) و کاشی تراش (معرق) است. | |||
سبک کاشیکاری این بنا به دلیل تفاوت و برتری خاص نسبت به سایر تزئینات سبک آذری منحصر به فرد است<ref>پیرنیا، محمدکریم (1383). '''''سبکشناسی معماری ایرانی'''''. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266-267.</ref>. کتیبههای متعدد برجسته با خطوط رقاع، کوفی، نسخ، ثلث و نستعلیق آذینبخش این مسجد است که مهمترین آن کتیبه بالای حاشیه عرضی طاقچهها به عرض 60 سانتیمتر است<ref>زندهدل، حسن (1376). '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی'''''. آذربایجان شرقی: نشر ایرانگردان، ص 124 و 125.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
نسخهٔ ۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۲
مسجد کبود، این مسجد مطابق کتیبه سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است.
از این مسجد با نامهای جهانشاه[۱] مظفریه[۲] کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق آن)، فیروزه اسلام[۳] (به واسطه گنبد فیروزهای که در قدیم داشت) و گوی مسجد[۴] (کبود به گویش محلی) یاد شده است. طبق نظر خانم دیولافوآ، این مسجد به اهل تسنن تعلق داشته است[۵]. در اثر زلزله سقفهای اصلی این بنا فرو ریخته و فقط ایوان، سردر، برخی جرزها و طاقهای اصلی باقی مانده است[۲].
سردر این مجموعه روی زمین بلندی بنا شده و طاقی جناقی بالای آن قرار دارد. دو ستون با طرح مارپیچی چسبیده به بنا در دوسوی سردر با نگارههای زیبای چهارباهو و چهارپیلی دیده میشود. این نگارهها از کهنترین نگارههای ایران هستند[۶]. در فاصله کوتاهی از سردر اصلی به نمازگاه با دو تالار بزرگ جدا از هم باز میشود. سقف اصلی هر دو تالار تخریب و بازسازی شده است. محراب اصلی مسجد در تالار دوم قرار دارد.
این محراب با کاشیهای تراشیده کبود و هشت ضلعی کوچک زینت یافته است[۷]. کف بنا سنگفرش بوده و دیوارههای آن از کاشیهای رنگی به شکل قطعات خرد و ریز تراشیده و به هم پیوسته همچون پارچه شکل یافته است[۸]. دیوارها از سنگهای مرمرین و تزئینات آن از کاشی آجر (معقلی) و کاشی تراش (معرق) است.
سبک کاشیکاری این بنا به دلیل تفاوت و برتری خاص نسبت به سایر تزئینات سبک آذری منحصر به فرد است[۹]. کتیبههای متعدد برجسته با خطوط رقاع، کوفی، نسخ، ثلث و نستعلیق آذینبخش این مسجد است که مهمترین آن کتیبه بالای حاشیه عرضی طاقچهها به عرض 60 سانتیمتر است[۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ سیاحتنامه اولیاء حلیبی قسمت آذربایگان. ترجمه حاج حسین نخجوانی، ص16. دیولافوا، مادام (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی . تهران: دانشگاه تهران، ص 55 تا 57.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 183 تا 185.
- ↑ فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور (1380). شهرستان تبریز. سازمان جغرافیای نیروهای مسلح، ص136.
- ↑ افشارسیستانی، ایرج (1369). نگاهی به آذربایجان شرقی. موسسه تحقیقاتی و پژوهشی رایزن، جلد اول، ص 202.
- ↑ دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 57.
- ↑ پیرنیا، محمدکریم (1383). سبکشناسی معماری ایرانی. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266.
- ↑ دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علیمحمد فرهوشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 52-55. ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.
- ↑ ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.
- ↑ پیرنیا، محمدکریم (1383). سبکشناسی معماری ایرانی. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266-267.
- ↑ زندهدل، حسن (1376). مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی. آذربایجان شرقی: نشر ایرانگردان، ص 124 و 125.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
آزیتا رجبی