شیخ محمد خیابانی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[شیخ محمد خیابانی|خیابانی، شیخمحمد]]،''' از روحانیان و آزادی خواهان مشروطهخواه در اواخر دوره قاجار و نماینده دوره دوم مجلس شورای ملی. (1297ق ـ 1338ق / ؟ م /1299ش). | '''[[شیخ محمد خیابانی|خیابانی، شیخمحمد]]،''' از روحانیان و آزادی خواهان مشروطهخواه در اواخر [[قاجاریه|دوره قاجار]] و نماینده دوره دوم [[مجلس شورای ملی]]. (1297ق ـ 1338ق / ؟ م /1299ش). | ||
شیخ محمد خیابانی فرزند عبدالمجید در تبریز زاده شد در کودکی با پدرش به روسیه رفت و پس از بازگشت به تبریز به ادامه تحصیل پرداخت و در مقام امام جماعت مسجد کرمان تبریز در سلک روحانیت <ref>بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران'''''. تهران: زوار، 1371، ج6، ص196؛ '''''دایرةالمعارف فارسی، مصاحب'''''. 1/929.</ref>و در جرگه مخالفان محمدعلی شاه<sup>*</sup> قرار گرفت. پس از استبداد صغیر از تبریز به نمایندگی دومین دورهمجلس شورای ملی(؟ ق / ؟ م) رسید<ref>آوری، پیتر. '''''تاریخ معاصر ایران'''''. ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: عطایی، 1373، ج1، ص440.</ref>. در 1329ق/ ؟ م از جمله مخالفان اولتی ماتوم روسیه به ایران بود<ref>میراحمدی، مریم'''''. پژوهشی در تاریخ معاصر ایران'''''. مشهد: آستان قدس رضوی، 1368، ص24.</ref>. وی بعدها روزنامه تجدد را که ارگان حزب دموکرات بود در تبریز منتشر کرد (1337ق/ ؟ م) <ref>'''''دایرةالمعارف فارسی، مصاحب'''''. 1/929.</ref> و در 1338ق/1919م در سبزه میدان تهران با سخنرانی علیه حسن وثوقالدوله عاقد قرارداد 1919 با انگلیس، و در تبریز با فعالیتهای سیاسی، مخالفت خود را اعلام کرد و با احیاء تشکیلات حزب دموکرات در تلاش علیه حکومت ارتجاعی و نیمه استعماری برای آزادی ایران، آذربایجان را جمهوری آزادی ستان<ref>کسروی، احمد. '''''قیام شیخمحمد خیابانی''.''' چاپ محمدعلی همایون کاتوزیان، تهران: مرکز، 1376، ص52-51.</ref> نامید و روزنامهای به این نام منتشر کرد، جمهوری آزادی ستان مورد توجه بلشویکهای شوروی قرار گرفت اما با مخالفت مردم مواجه شد<ref>شمیم، علیاصغر. '''''ایران در دوره سلطنت قاجار'''''. تهران: مدبّر، 1374، ص601-600.</ref>. سرانجام نیز در برابر نیروهای دولت مرکزی قیام او شکست خورد و خود او کشته شد<ref>مستوفی، عبدالله. '''''شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه'''''. تهران: زوار، 1360، ج3، ص131-128.</ref>. | شیخ محمد خیابانی فرزند عبدالمجید در تبریز زاده شد در کودکی با پدرش به روسیه رفت و پس از بازگشت به تبریز به ادامه تحصیل پرداخت و در مقام امام جماعت مسجد کرمان تبریز در سلک روحانیت <ref>بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران'''''. تهران: زوار، 1371، ج6، ص196؛ '''''دایرةالمعارف فارسی، مصاحب'''''. 1/929.</ref>و در جرگه مخالفان محمدعلی شاه<sup>*</sup> قرار گرفت. پس از استبداد صغیر از تبریز به نمایندگی دومین دورهمجلس شورای ملی(؟ ق / ؟ م) رسید<ref>آوری، پیتر. '''''تاریخ معاصر ایران'''''. ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: عطایی، 1373، ج1، ص440.</ref>. در 1329ق/ ؟ م از جمله مخالفان اولتی ماتوم روسیه به ایران بود<ref>میراحمدی، مریم'''''. پژوهشی در تاریخ معاصر ایران'''''. مشهد: آستان قدس رضوی، 1368، ص24.</ref>. وی بعدها روزنامه تجدد را که ارگان حزب دموکرات بود در تبریز منتشر کرد (1337ق/ ؟ م) <ref>'''''دایرةالمعارف فارسی، مصاحب'''''. 1/929.</ref> و در 1338ق/1919م در سبزه میدان تهران با سخنرانی علیه حسن وثوقالدوله عاقد قرارداد 1919 با انگلیس، و در تبریز با فعالیتهای سیاسی، مخالفت خود را اعلام کرد و با احیاء تشکیلات حزب دموکرات در تلاش علیه حکومت ارتجاعی و نیمه استعماری برای آزادی ایران، آذربایجان را جمهوری آزادی ستان<ref>کسروی، احمد. '''''قیام شیخمحمد خیابانی''.''' چاپ محمدعلی همایون کاتوزیان، تهران: مرکز، 1376، ص52-51.</ref> نامید و روزنامهای به این نام منتشر کرد، جمهوری آزادی ستان مورد توجه بلشویکهای شوروی قرار گرفت اما با مخالفت مردم مواجه شد<ref>شمیم، علیاصغر. '''''ایران در دوره سلطنت قاجار'''''. تهران: مدبّر، 1374، ص601-600.</ref>. سرانجام نیز در برابر نیروهای دولت مرکزی قیام او شکست خورد و خود او کشته شد<ref>مستوفی، عبدالله. '''''شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه'''''. تهران: زوار، 1360، ج3، ص131-128.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
== | == نویسنده مقاله == | ||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
کوروش صالحی | کوروش صالحی | ||
نسخهٔ ۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۱
خیابانی، شیخمحمد، از روحانیان و آزادی خواهان مشروطهخواه در اواخر دوره قاجار و نماینده دوره دوم مجلس شورای ملی. (1297ق ـ 1338ق / ؟ م /1299ش).
شیخ محمد خیابانی فرزند عبدالمجید در تبریز زاده شد در کودکی با پدرش به روسیه رفت و پس از بازگشت به تبریز به ادامه تحصیل پرداخت و در مقام امام جماعت مسجد کرمان تبریز در سلک روحانیت [۱]و در جرگه مخالفان محمدعلی شاه* قرار گرفت. پس از استبداد صغیر از تبریز به نمایندگی دومین دورهمجلس شورای ملی(؟ ق / ؟ م) رسید[۲]. در 1329ق/ ؟ م از جمله مخالفان اولتی ماتوم روسیه به ایران بود[۳]. وی بعدها روزنامه تجدد را که ارگان حزب دموکرات بود در تبریز منتشر کرد (1337ق/ ؟ م) [۴] و در 1338ق/1919م در سبزه میدان تهران با سخنرانی علیه حسن وثوقالدوله عاقد قرارداد 1919 با انگلیس، و در تبریز با فعالیتهای سیاسی، مخالفت خود را اعلام کرد و با احیاء تشکیلات حزب دموکرات در تلاش علیه حکومت ارتجاعی و نیمه استعماری برای آزادی ایران، آذربایجان را جمهوری آزادی ستان[۵] نامید و روزنامهای به این نام منتشر کرد، جمهوری آزادی ستان مورد توجه بلشویکهای شوروی قرار گرفت اما با مخالفت مردم مواجه شد[۶]. سرانجام نیز در برابر نیروهای دولت مرکزی قیام او شکست خورد و خود او کشته شد[۷].
نیز نگاه کنید به
نویسنده مقاله
- ↑ بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران. تهران: زوار، 1371، ج6، ص196؛ دایرةالمعارف فارسی، مصاحب. 1/929.
- ↑ آوری، پیتر. تاریخ معاصر ایران. ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: عطایی، 1373، ج1، ص440.
- ↑ میراحمدی، مریم. پژوهشی در تاریخ معاصر ایران. مشهد: آستان قدس رضوی، 1368، ص24.
- ↑ دایرةالمعارف فارسی، مصاحب. 1/929.
- ↑ کسروی، احمد. قیام شیخمحمد خیابانی. چاپ محمدعلی همایون کاتوزیان، تهران: مرکز، 1376، ص52-51.
- ↑ شمیم، علیاصغر. ایران در دوره سلطنت قاجار. تهران: مدبّر، 1374، ص601-600.
- ↑ مستوفی، عبدالله. شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه. تهران: زوار، 1360، ج3، ص131-128.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
کوروش صالحی