ابراهیم صحاف باشی تهرانی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
ابراهیم صحافباشی تهرانی (1271ق ـ1301ش/ 1855ـ1922م). آزادیخواه و نخستین بهرهبردار سالن سینما در ایران. | ابراهیم صحافباشی تهرانی (1271ق ـ1301ش/ 1855ـ1922م). آزادیخواه و نخستین بهرهبردار سالن سینما در ایران. | ||
در خیابان لالهزار خانه و دکان عتیقهفروشی داشت و به کار تجارت اشیای زینتی ژاپنی و چینی مشغول بود<ref> | در خیابان لالهزار خانه و دکان عتیقهفروشی داشت و به کار تجارت اشیای زینتی ژاپنی و چینی مشغول بود<ref>«'''''بخارا'''''» (1380). شماره 19، ص 96، نقل خاطرهای از ياساما فوکوشيما.</ref>. در ذیحجه 1314 ق/ می 1896 م با اجازه مظفرالدینشاه عازم اروپا و امریکا شد. دیدن ماشین دودی، دستگاه چاپ، عملیات آکروباتیک بازیگران سیرک سبب حیرت او شد. خودش نوشته است: <blockquote>«فقره دیگر بقوه برقیه آلاتی اختراع کرده که هر چیز را بهمان حالت حرکت اصلی مینمایاند مثلاً آبشار امریکا را بعینه نشان میدهند... این فقره از اختراعات امریکایی است<ref>مشیری، محمد(1357). '''''سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی،''''' شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ص 39.</ref>.» </blockquote>او یک دستگاه آپارات و مقداری فیلم یک حلقهای خرید و به ایران آورد. گوشهای از حیاط پشت دکانش را به سالن سینما تبدیل و در ماه رمضان 1322ق/ نوامبر1904م اقدام به نمایش فیلم کرد، و بدینسان نام او به عنوان اولین بهرهبردار سینما در ایران ثبت شد. اعیان و اشراف، حتی اتابک اعظم و علاالدوله<ref>تهامینژاد، محمد (1380). '''''سینمای ایران'''''. دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 17، به نقل از فرزند او: جهانگیر قهرمانشاهی.</ref> و ملجیک ثانی از سالن سینمای او استقبال کردند<ref>میرزایی، محسن(1376). '''''روزنامه خاطرات عزیزالسلطان (ملیجک ثانی)'''''. جلد اول، ص 263.</ref>. | ||
با آغاز مبارزاتی که منجر به انقلاب مشروطه شد، صحافباشی به جرگه آزادیخواهان درآمد<ref>کرمانی، ناظمالاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 361.</ref>. مدتی بعد به دستور مستبدان کارهای خود را متوقف و ترک دیار کرد<ref>کرمانی، ناظمالاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 433.</ref>. او اعلانی برای حراج اموالش چاپ<ref>رونوشت اعلان در | با آغاز مبارزاتی که منجر به انقلاب مشروطه شد، صحافباشی به جرگه آزادیخواهان درآمد<ref>کرمانی، ناظمالاسلام (1362). '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. جلد اول، ص 361.</ref>. مدتی بعد به دستور مستبدان کارهای خود را متوقف و ترک دیار کرد<ref>کرمانی، ناظمالاسلام (1362). '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. جلد اول، ص 433.</ref>. او اعلانی برای حراج اموالش چاپ<ref>رونوشت اعلان در «'''''راهنمای کتاب'''''» (1356). شماره 8-10، ص 692.</ref> و در موعد مقرر خانه خود را واگذار کرد، دستگاه سینماتوگراف و پردههای نمایش را به آرتاشس پاتماگریان فروخت و تحتالحفظ به اصفهان و سپس حوالی جندق و بیابانک تبعید شد. در سال 1306 قمری/ 1889م همراه همسر و سه فرزندش راهی کربلا شد و از آن جا به هندوستان رفت<ref>«'''''ترقی'''''» (1337). شماره 844، ص 41، در گفتوگو با همسرش نصرتزمان.</ref>. در 1307 قمری/ 1890 م نشریه «نامه وطن» را انتشار داد، و سالها بعد در مشهد درگذشت<ref>امید، جمال (1374). '''''تاریخ سینمای ایران'''''. انتشارات روزنه، ص 24.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
عباس بهارلو | عباس بهارلو | ||
[[رده:هنر]] | [[index.php?title=رده:هنر]] | ||
[[رده:سینما]] | [[index.php?title=رده:سینما]] | ||
نسخهٔ ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۲
ابراهیم صحافباشی تهرانی (1271ق ـ1301ش/ 1855ـ1922م). آزادیخواه و نخستین بهرهبردار سالن سینما در ایران.
در خیابان لالهزار خانه و دکان عتیقهفروشی داشت و به کار تجارت اشیای زینتی ژاپنی و چینی مشغول بود[۱]. در ذیحجه 1314 ق/ می 1896 م با اجازه مظفرالدینشاه عازم اروپا و امریکا شد. دیدن ماشین دودی، دستگاه چاپ، عملیات آکروباتیک بازیگران سیرک سبب حیرت او شد. خودش نوشته است:
«فقره دیگر بقوه برقیه آلاتی اختراع کرده که هر چیز را بهمان حالت حرکت اصلی مینمایاند مثلاً آبشار امریکا را بعینه نشان میدهند... این فقره از اختراعات امریکایی است[۲].»
او یک دستگاه آپارات و مقداری فیلم یک حلقهای خرید و به ایران آورد. گوشهای از حیاط پشت دکانش را به سالن سینما تبدیل و در ماه رمضان 1322ق/ نوامبر1904م اقدام به نمایش فیلم کرد، و بدینسان نام او به عنوان اولین بهرهبردار سینما در ایران ثبت شد. اعیان و اشراف، حتی اتابک اعظم و علاالدوله[۳] و ملجیک ثانی از سالن سینمای او استقبال کردند[۴].
با آغاز مبارزاتی که منجر به انقلاب مشروطه شد، صحافباشی به جرگه آزادیخواهان درآمد[۵]. مدتی بعد به دستور مستبدان کارهای خود را متوقف و ترک دیار کرد[۶]. او اعلانی برای حراج اموالش چاپ[۷] و در موعد مقرر خانه خود را واگذار کرد، دستگاه سینماتوگراف و پردههای نمایش را به آرتاشس پاتماگریان فروخت و تحتالحفظ به اصفهان و سپس حوالی جندق و بیابانک تبعید شد. در سال 1306 قمری/ 1889م همراه همسر و سه فرزندش راهی کربلا شد و از آن جا به هندوستان رفت[۸]. در 1307 قمری/ 1890 م نشریه «نامه وطن» را انتشار داد، و سالها بعد در مشهد درگذشت[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ «بخارا» (1380). شماره 19، ص 96، نقل خاطرهای از ياساما فوکوشيما.
- ↑ مشیری، محمد(1357). سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ص 39.
- ↑ تهامینژاد، محمد (1380). سینمای ایران. دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 17، به نقل از فرزند او: جهانگیر قهرمانشاهی.
- ↑ میرزایی، محسن(1376). روزنامه خاطرات عزیزالسلطان (ملیجک ثانی). جلد اول، ص 263.
- ↑ کرمانی، ناظمالاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 361.
- ↑ کرمانی، ناظمالاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 433.
- ↑ رونوشت اعلان در «راهنمای کتاب» (1356). شماره 8-10، ص 692.
- ↑ «ترقی» (1337). شماره 844، ص 41، در گفتوگو با همسرش نصرتزمان.
- ↑ امید، جمال (1374). تاریخ سینمای ایران. انتشارات روزنه، ص 24.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
عباس بهارلو index.php?title=رده:هنر index.php?title=رده:سینما