ساموئل خاچیکیان
خاچیکیان، ساموئل، (1303ـ1380 ش) کارگردان، فیلمنامهنویس، تدوینگر و سازنده آنونس. خاچیکیان نخستین فیلمساز ارمنی تبار ایرانی است که در تبریز متولد شد.
فعالیت هنری را با تئاتر در «کلوب ارامنه» آغاز کرد[۱]. نخستین بار در تاریخ سینمای ایران برای فیلم دختری از شیراز (به کارگردانی خودش، 1332) «آنونس» (پیشنمایش) کوتاهی ساخت[۲]. از نیمههای فیلم بازگشت (1332) تدوین فیلمهایش را خود به عهده گرفت، و در نورپردازی و کار فیلمبردارانش نیز با ذوقورزی دخالت میکرد، و موسیقی متن فیلمهایش هم به انتخاب خودش بود[۳]. از 1333 فیلمهای پلیسی و جنایی ساخت و فیلمهای بعدیاش را با پیگیری در همین «گونه» فیلمهای سینمایی ادامه داد. در مطبوعات به «هیچکاک سینمای ایران» شهرت داشت[۴]، اما خودش تأثیر از فیلمهای هیچکاک را رد میکرد[۵].
«نورپردازی جنایی» اصطلاحی بود که برای مجموعهای از فیلمهایش مانند فیلمهای چهارراه حوادث* (1333)، طوفان در شهر ما (1336)، فریاد نیمهشب (1339)، بهکار میبرد. با این فیلمها از نورپردازی تئاتری ـ که در سینمای ایران مرسوم بود ـ فاصله گرفت، و به «نورپردازی سینمایی» تمایل نشان داد[۴]. از بابت غافلگیری یا ایجاد دلهره و حالت تعلیق قایل به «نفسبُر» کردن تماشاگران فیلمهایش بود، و بیشتر به جلوههای ظاهری تعقیب و گریز، یا به آتش کشیدن یک ساختمان یا سقوط اتومبیل به دره و مانند اینها میاندیشید.
فیلمهایش در دهه 1350، در مقایسه با فیلمهایش در سالهای دهه 1340، موفقیتهای زیادی کسب نکردند. بنابراین به ساختن همه نوع فیلمی تمایل نشان داد: کمدی (دیوار شیشهای،1350)، حادثهای (بوسه بر لبهای خونین،1352) و پلیسی (اضطراب، 1354). در سالهای پس از انقلاب فیلم پرفروش عقابها (1363) را ساخت؛ اما از آن پس با ساختن یوزپلنگ (1364)، چاووش (1369) و بلوف (1371) استقبالی از فیلمهای او نشد. در 77 سالگی، پس از یک دوره بیماری آلزایمر در تهران درگذشت[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ حیدری، غلام (1371). ساموئل خاچیکیان: یک گفتوگو. انتشارات نگاه، ص 15.
- ↑ مرادی کوچی، شهناز (1369). نامه فیلمخانه ملی ایران، مقاله ویژگیهای آنونس در سینمای ایران. شماره دوم، ص 92.
- ↑ جیرانی، فریدون (1373). نقد سینما، مقاله توقف در یک نقطه. شماره 2، ص 93.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ داریوش، هژیر (1334). امید ایران. نقدی بر فیلم چهارراه حوادث. شماره 43، ص 21.
- ↑ حیدری، غلام (1371). ساموئل خاچیکیان: یک گفتوگو. انتشارات نگاه، ص 43 و 128 و 129.
- ↑ «فیلم» (1380). شماره 278، ص 36.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
عباس بهارلو