بندهش: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''بندهش یا بندهشن | '''بندهش یا بندهشن( bondahišn)'''، كتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ [[زرتشتی، دین|زرتشتی]] به زبان پهلوی. | ||
نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،< | نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم آفرینش آغازین معنا میدهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>. | ||
تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمدهای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستارهشناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست | تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمدهای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستارهشناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشتههای پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>. | ||
مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و | مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوینكننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م میزیست<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ ببهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13؛ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفیفی. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.</ref>. نام اصلی كتاب كه در آغاز یكی از نسخهها آمده ''زندآگاهی'' بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند میباشد و نشان میدهد كه اساس كار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''اوستا'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''اوستا'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. تدوین كننده كتاب به جز تفسیر ''اوستا'' منابع دیگری هم داشته و از دانشهای متداول در بین مزدائیان سود جسته است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143؛ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س نجمآبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ ببهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.</ref>. | ||
مطالب كتاب را میتوان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیستگاههای آنان | مطالب كتاب را میتوان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیستگاههای آنان<ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.</ref>. | ||
از بندهش دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''< | از بندهش دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> كه نسخههای آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>. 2- ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، كه نسخههای موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آنها در تاریخ 975 یزدگردی<sup>*</sup> (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.</ref>. | ||
نخستین بار ''بندهش هندی'' را انكتیل دو پرون به زبانهای اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به | نخستین بار ''بندهش هندی'' را انكتیل دو پرون به زبانهای اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه كامل یا بخشی از این كتاب دست زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
== '''مآخذ''' == | |||
نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۳
بندهش یا بندهشن( bondahišn)، كتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ زرتشتی به زبان پهلوی.
نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،[۱] و بر روی هم آفرینش آغازین معنا میدهد[۲].
تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمدهای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستارهشناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست[۳].
مطالب بندهش در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوینكننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م میزیست[۴]. نام اصلی كتاب كه در آغاز یكی از نسخهها آمده زندآگاهی بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند میباشد و نشان میدهد كه اساس كار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از اوستا و احتمالاً بخشی مفقود شده از اوستا به نام دامداد نسك بوده است. تدوین كننده كتاب به جز تفسیر اوستا منابع دیگری هم داشته و از دانشهای متداول در بین مزدائیان سود جسته است[۵].
مطالب كتاب را میتوان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیستگاههای آنان[۶].
از بندهش دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام بندهش هندی،[۷] كه نسخههای آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است[۸]. 2- بندهش بزرگ یا ایرانی، كه نسخههای موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آنها در تاریخ 975 یزدگردی* (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. بندهش ایرانی حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند[۹].
نخستین بار بندهش هندی را انكتیل دو پرون به زبانهای اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه كامل یا بخشی از این كتاب دست زدند[۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.
- ↑ De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.
- ↑ عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشتههای پهلوی. تهران: 1374، ص 458؛ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.
- ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ ببهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13؛ دانشنامه جهان اسلام. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفیفی. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.
- ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143؛ دانشنامه جهان اسلام. همان. ج 4، ص 307؛ تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س نجمآبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ ببهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.
- ↑ دانشنامه جهان اسلام. ج 4، ص 306؛ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.
- ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.
- ↑ West, E.W., Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.
- ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.
- ↑ Mackenzie, D.N. "Bundahišn", Encyclopaedia Iranica. 1990, Vol IV, PP. 547-548.