امام زاده: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''امامزاده،''' در عرف تشيع مراد از امامزاده فرزندان يا فرزند زادگان ائمةاطهار(ع) و بزرگان سادات و مقابر و مزار آنان در سراسر شهرها و روستاهاي ايران است.<sup>1</sup> مهاجرت سادات حسني و حسيني به نقاط امن سرزمينهاي شرقي اسلامي از زمان امويان<sup>*</sup...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''[[امام زاده|امامزاده]]،''' در عرف تشیع مراد از امامزاده فرزندان یا فرزند زادگان ائمةاطهار(ع) و بزرگان سادات و مقابر و مزار آنان در سراسر شهرها و روستاهای ایران است<ref>'''''دایرةالمعارف تشیع'''''. انتشارات سازمان دایرةالمعارف تشیع، ج2، 1368، ص392.</ref>. مهاجرت سادات حسنی و حسینی به نقاط امن سرزمینهای شرقی اسلامی از زمان امویان<sup>*</sup> آغاز شد. این مهاجران به چهار گروه تقسیم میشوند: گروه نخستین، كسانی كه برای فرار از بیدادگریها و ستمهای امویان و به خصوص حجاج بن یوسف ثقفی (؟ ق / ؟ م) راه مشرق را در پیش گرفتند؛ <ref>جعفریان، رسولی. '''''تاریخ تشیع در ایران'''''. قم: 1375، انصاریان، ج1، ص91.</ref>گروه دوم، كسانی كه در زمان ولایت عهدی امامرضا(ع) <sup>*</sup> (؟ ق / ؟ م) بدین سرزمین رسیدند؛ <ref>آملی، مولانا اولیاءالله. '''''تاریخ رویان'''''. به كوشش منوچهر ستوده، تهران: 1348، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، ص77.</ref>گروه سوم، كسانی كه در خروج برخی از نوادگان علی(ع) چون زید بن علی (122ق / ؟ م)، نفسزكیه (145ق / ؟ م)، صاحب فخ (169ق / ؟ م) و ابن طباطبایی (196ق / ؟ م) بر خلفای عباسی<sup>*</sup> و اموی شركت داشتند و پس از شكست آنها بدین حدود گریختند؛ <ref>شكوة كرمانی. '''''تاریخ تشیع در ایران'''''. تهران: هادی مشكوة، 1358.</ref> گروه چهارم، كه نسبت به سه گروه فزونی داشتند، در زمان حكومت علویان زیدی مذهب در مازندران (؟ ق / ؟ م) روی به دربار ایشان نهادند. <ref>ابناسفندیار، بهاءالدین محمد بن محمد بن حسن. '''''تاریخ طبرستان'''''. تصحیح عباس اقبال، تهران: 1366، پدیده، ج1، ص224.</ref> پراكندگی سادات در تمام نقاط ایران یكسان نبود. و بیشتر به مناطق كوهستانی و مركزی چون طبرستان و ری روی میآوردند و در صورتی كه توسط مخالفان به شهادت نمیرسیدند به تدریج صورت بومیان محلی به خود میگرفتند و سادات امروزی مقیم در نقاط مخالف كشور از اعقاب آنان هستند<ref>مرعشی، ظهیرالدین، '''''تاریخ طبرستان'''''، '''''رویان و مازندران'''''. تهران: نشر گستره، بیتا، ص67.</ref>. | ||
طبق | طبق آماری (1352ش) در سراسر ایران حدود 1059 امامزاده شمارش شده كه استان مركزی بیشتری امامزاده را دارد و در استان سیستان و بلوچستان نیز امامزادهای وجود ندارد. <ref>'''''روزنامهی كیهان'''''. شمارهی 9111 (دوشنبه 28/ آبان1352).</ref> آمار [[امام زاده|امامزاده]]<nowiki/>ها در برخی شهرهای ایران اینگونه است: تهران و حومه و ری قدیم112. | ||
كاشان، 86؛ | كاشان، 86؛ شیراز، 52، قم، 46؛ داراب، 30؛ فسا، 27؛ گروس، 27؛ گرگان، 26؛ جهرم، 25؛ نطنز 25؛ محلات، 24؛ قائمشهر، 21؛ ملایر و توسیركانی، 17؛ ساده، 16؛ خمین، 15؛ كرج، 15؛ اصفهان، 14؛ سبزوار، 14؛ اراك، 12؛ نایین، 12؛ بابل، 11؛ بوشهر، 11؛ بیرجند، 11؛ همدان، 11؛ دامغان،10؛ رفسنجان، 10؛ كرمان، 10<ref>شعبانی، علیاكبر. '''''تاریخچة وقف در اسلام'''''. تهران: 1343، دانشگاه تهران، ص63، 81-135.</ref>. | ||
انتساب همة امامزادهها به خاندان | انتساب همة امامزادهها به خاندان پیغمبر اسلام و امامان دوازدهگانه محقق نیست و تعدادی از این بقعهها كه به امامزاده شهرت یافتهاند به پیروان تصوف و اقطاب اهل سلوك تعلق داشتهاند<ref>دهخدا، علیاكبر. '''''لغتنامه'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1342، ج8، ذیل امامزاده.</ref>. ظاهراً نخستین بنای فرقة امامزادگان در همان زمان دفنشان به صورت سایبانی ساده به وسیلة علاقهمندان به وجود میآمد و به مرور با توجه زائران صورت زیارتگاهی به خود میگرفتند. در زمان حكومتهای شیعی مذهب علویان طبرستان، آلبویه<ref>فقیهی، علیاصغر. '''''آلبویه و اوضاع زمان ایشان'''''. تهران: 1366، صفا.</ref> (؟ ق / ؟ م) و صفویان (؟ ق / ؟ م) زیارت بقاع مقدس رونق گرفته و آباد كردن امامزادهها مورد توجه خاص قرار گرفت.<ref>فلسفی، نصرالله. '''''زندگانی شاه عباس اول'''''. تهران: دانشگاه تهران، چاپ چهارم، 1374، ج2، ص354.</ref> در زمان شاه طهماسب صفوی (؟ ق / ؟ م) ظاهراً تمامی مرقدها و بقاع مقدس امامزادگان مورد مرمت و تعمیر قرار گرفته است<ref>مشكوةكرمانی، احمد. '''''تاریخ تشیع در ایران'''''. تهران: 1358، هادی مشكوة، ص928.</ref>. فتحعلیشاه و ناصرالدینشاه قاجار نیز به بقاع امامزادگان توجه داشتند.<ref>كریمان، حسین. '''''قصران.''''' تهران: 2536، انجمن آثار ملی.</ref> ولی در واقع اهتمام تمام در مرمت و تعمیر و نگهداشت امامزادگان در یك سدة اخیر به ویژه دورة جمهوری اسلامی انجام شده است كه متأسفانه برای توسعة این اماكن گنبدهای تاریخی برخی از آنان تخریب شده است. از مهمترین امامزادههای ایران میتوان، حضرت عبدالعظیم حسنی در شهر ری، مرقد حضرت معصومه(س) در قم و مرقد حضرت شاه چراغ در شیراز نام برد<ref>برای آگاهی بیشتر: محمدیجلالی، بحرالعلوم گیلانی، محمد مهدی فقیه'''''. امامزادگان ری.''''' قم: مؤسسة فرهنگی انتشاراتی گرگان، 1379 و اشتهاری، محمد محمدی. '''''تاریخچة قم و حضرت معصومه'''''. قم: بیتا، بینا.</ref>. همچنین بسیاری از دهكدههای ایران به نام امامزادهای كه در آن مدفون است خوانده میشوند.<sup>15</sup> مانند امامزاده قاسم، امامزاده علی، امامزاده احمد، محمدیه. | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. | 1. | ||
2. | 2. | ||
3. | 3. | ||
4. | 4. | ||
5. | 5. | ||
6. | 6. | ||
7. | 7. | ||
8. | 8. | ||
9. | 9. | ||
10. | 10. | ||
11. | 11. | ||
12. | 12. | ||
13. | 13. | ||
14. | 14. | ||
15. | 15. معین، محمد. '''''فرهنگ فارسی'''''. تهران: 1371، امیركبیر، چاپ هشتم، ج1، ص347. | ||
حشمت اله عزیزی | حشمت اله عزیزی | ||
نسخهٔ ۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۸
امامزاده، در عرف تشیع مراد از امامزاده فرزندان یا فرزند زادگان ائمةاطهار(ع) و بزرگان سادات و مقابر و مزار آنان در سراسر شهرها و روستاهای ایران است[۱]. مهاجرت سادات حسنی و حسینی به نقاط امن سرزمینهای شرقی اسلامی از زمان امویان* آغاز شد. این مهاجران به چهار گروه تقسیم میشوند: گروه نخستین، كسانی كه برای فرار از بیدادگریها و ستمهای امویان و به خصوص حجاج بن یوسف ثقفی (؟ ق / ؟ م) راه مشرق را در پیش گرفتند؛ [۲]گروه دوم، كسانی كه در زمان ولایت عهدی امامرضا(ع) * (؟ ق / ؟ م) بدین سرزمین رسیدند؛ [۳]گروه سوم، كسانی كه در خروج برخی از نوادگان علی(ع) چون زید بن علی (122ق / ؟ م)، نفسزكیه (145ق / ؟ م)، صاحب فخ (169ق / ؟ م) و ابن طباطبایی (196ق / ؟ م) بر خلفای عباسی* و اموی شركت داشتند و پس از شكست آنها بدین حدود گریختند؛ [۴] گروه چهارم، كه نسبت به سه گروه فزونی داشتند، در زمان حكومت علویان زیدی مذهب در مازندران (؟ ق / ؟ م) روی به دربار ایشان نهادند. [۵] پراكندگی سادات در تمام نقاط ایران یكسان نبود. و بیشتر به مناطق كوهستانی و مركزی چون طبرستان و ری روی میآوردند و در صورتی كه توسط مخالفان به شهادت نمیرسیدند به تدریج صورت بومیان محلی به خود میگرفتند و سادات امروزی مقیم در نقاط مخالف كشور از اعقاب آنان هستند[۶].
طبق آماری (1352ش) در سراسر ایران حدود 1059 امامزاده شمارش شده كه استان مركزی بیشتری امامزاده را دارد و در استان سیستان و بلوچستان نیز امامزادهای وجود ندارد. [۷] آمار امامزادهها در برخی شهرهای ایران اینگونه است: تهران و حومه و ری قدیم112.
كاشان، 86؛ شیراز، 52، قم، 46؛ داراب، 30؛ فسا، 27؛ گروس، 27؛ گرگان، 26؛ جهرم، 25؛ نطنز 25؛ محلات، 24؛ قائمشهر، 21؛ ملایر و توسیركانی، 17؛ ساده، 16؛ خمین، 15؛ كرج، 15؛ اصفهان، 14؛ سبزوار، 14؛ اراك، 12؛ نایین، 12؛ بابل، 11؛ بوشهر، 11؛ بیرجند، 11؛ همدان، 11؛ دامغان،10؛ رفسنجان، 10؛ كرمان، 10[۸].
انتساب همة امامزادهها به خاندان پیغمبر اسلام و امامان دوازدهگانه محقق نیست و تعدادی از این بقعهها كه به امامزاده شهرت یافتهاند به پیروان تصوف و اقطاب اهل سلوك تعلق داشتهاند[۹]. ظاهراً نخستین بنای فرقة امامزادگان در همان زمان دفنشان به صورت سایبانی ساده به وسیلة علاقهمندان به وجود میآمد و به مرور با توجه زائران صورت زیارتگاهی به خود میگرفتند. در زمان حكومتهای شیعی مذهب علویان طبرستان، آلبویه[۱۰] (؟ ق / ؟ م) و صفویان (؟ ق / ؟ م) زیارت بقاع مقدس رونق گرفته و آباد كردن امامزادهها مورد توجه خاص قرار گرفت.[۱۱] در زمان شاه طهماسب صفوی (؟ ق / ؟ م) ظاهراً تمامی مرقدها و بقاع مقدس امامزادگان مورد مرمت و تعمیر قرار گرفته است[۱۲]. فتحعلیشاه و ناصرالدینشاه قاجار نیز به بقاع امامزادگان توجه داشتند.[۱۳] ولی در واقع اهتمام تمام در مرمت و تعمیر و نگهداشت امامزادگان در یك سدة اخیر به ویژه دورة جمهوری اسلامی انجام شده است كه متأسفانه برای توسعة این اماكن گنبدهای تاریخی برخی از آنان تخریب شده است. از مهمترین امامزادههای ایران میتوان، حضرت عبدالعظیم حسنی در شهر ری، مرقد حضرت معصومه(س) در قم و مرقد حضرت شاه چراغ در شیراز نام برد[۱۴]. همچنین بسیاری از دهكدههای ایران به نام امامزادهای كه در آن مدفون است خوانده میشوند.15 مانند امامزاده قاسم، امامزاده علی، امامزاده احمد، محمدیه.
مآخذ:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15. معین، محمد. فرهنگ فارسی. تهران: 1371، امیركبیر، چاپ هشتم، ج1، ص347.
حشمت اله عزیزی
- ↑ دایرةالمعارف تشیع. انتشارات سازمان دایرةالمعارف تشیع، ج2، 1368، ص392.
- ↑ جعفریان، رسولی. تاریخ تشیع در ایران. قم: 1375، انصاریان، ج1، ص91.
- ↑ آملی، مولانا اولیاءالله. تاریخ رویان. به كوشش منوچهر ستوده، تهران: 1348، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، ص77.
- ↑ شكوة كرمانی. تاریخ تشیع در ایران. تهران: هادی مشكوة، 1358.
- ↑ ابناسفندیار، بهاءالدین محمد بن محمد بن حسن. تاریخ طبرستان. تصحیح عباس اقبال، تهران: 1366، پدیده، ج1، ص224.
- ↑ مرعشی، ظهیرالدین، تاریخ طبرستان، رویان و مازندران. تهران: نشر گستره، بیتا، ص67.
- ↑ روزنامهی كیهان. شمارهی 9111 (دوشنبه 28/ آبان1352).
- ↑ شعبانی، علیاكبر. تاریخچة وقف در اسلام. تهران: 1343، دانشگاه تهران، ص63، 81-135.
- ↑ دهخدا، علیاكبر. لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران، 1342، ج8، ذیل امامزاده.
- ↑ فقیهی، علیاصغر. آلبویه و اوضاع زمان ایشان. تهران: 1366، صفا.
- ↑ فلسفی، نصرالله. زندگانی شاه عباس اول. تهران: دانشگاه تهران، چاپ چهارم، 1374، ج2، ص354.
- ↑ مشكوةكرمانی، احمد. تاریخ تشیع در ایران. تهران: 1358، هادی مشكوة، ص928.
- ↑ كریمان، حسین. قصران. تهران: 2536، انجمن آثار ملی.
- ↑ برای آگاهی بیشتر: محمدیجلالی، بحرالعلوم گیلانی، محمد مهدی فقیه. امامزادگان ری. قم: مؤسسة فرهنگی انتشاراتی گرگان، 1379 و اشتهاری، محمد محمدی. تاریخچة قم و حضرت معصومه. قم: بیتا، بینا.