نیشابور: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
نیشابور، شهری در [[استان خراسان رضوی]]، با "45 '47 ْ58 طول شرقی و "30 '12 ْ36 عرض شمالی و ارتفاع 1210 متر از سطح دریا<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 1297 و 1298.</ref>، در فاصله 120 کیلومتری از مرکز استان ([[مشهد]]) و 719 کیلومتری از تهران قرار دارد | [[پرونده:خیام ن.jpg|بندانگشتی|آرامگاه [[خیام]] نیشابوری ، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]] | ||
نیشابور، شهری در [[استان خراسان رضوی]]، با "45 '47 ْ58 طول شرقی و "30 '12 ْ36 عرض شمالی و ارتفاع 1210 متر از سطح دریا<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 1297 و 1298.</ref>، در فاصله 120 کیلومتری از مرکز استان ([[مشهد]]) و 719 کیلومتری از تهران قرار دارد<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 3 و 141 و 142.</ref>. این شهر، مرکز شهرستانی است به همین نام که در همسایگی شهرستانهای [[مشهد]] (از شرق)، چناران و قوچان (از شمال)، سبزوار (از غرب) و تربت حیدریه و کاشمر (از جنوب) و در نزدیکی کوههای [[بینالود]] به ارتفاع 3211 متر واقع است<ref>جعفری. همان. ج 1، ''کوهها و کوهنامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 126.</ref>. | |||
شهرستان نیشابور برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1384ش، دارای 7 شهر و 5 بخش و 16 دهستان است | شهرستان نیشابور برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1384ش، دارای 7 شهر و 5 بخش و 16 دهستان است<ref>دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.</ref>.آب و هوای آن در مناطق کوهستانی، معتدل مایل به سرد و در جلگه مرکزی معتدل است. کال شور سبزوار، در جنوب آن، ریزآبههای ارتفاعات [[بینالود]] را به سوی سبزوار و به مقصد [[دشت کویر]] منتقل میسازد<ref>جعفری. همان. ج 2، ''رودها و رودنامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 372 و 373.</ref>. | ||
نیشابور، با نامها و لقبهای مختلف، چون نیوشاهپور، نشابور، نیک شابور و امالبلاد< | نیشابور، با نامها و لقبهای مختلف، چون نیوشاهپور، نشابور، نیک شابور و امالبلاد<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 259.</ref> و... شهرت داشته و از شهرهای کهن بنیاد [[کشور ایران|ایران]] است و پیشینه آن به روزگار [[هخامنشیان]] و اشکانیان میرسد. پس از ویرانی آن (در جنگ ایرانیان و تورانیان)، شاپور پسر اردشیر، دوباره به ساختن آن همت کرد<ref>جنیدی، فریدون. '''''شهرهای ایران'''''. ج 2، ''نیشابور و...''، به کوشش یوسف کیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (با همکاری جهاد دانشگاهی)، 1366، ص 367.</ref>. این شهر در سال 31ق / 652م به دست مسلمانان فتح شد و در دوره اسلامی به یکی از چهار شهر بزرگ خراسان بدل گشت. حملات ویرانگر [[مغول ها|مغول]] و نیز زلزلههای متعدد، نیشابور را از عظمت فرو افکند<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 178-180.</ref>.امروز با یادگارهایی چون آرامگاههای عمر [[خیام]]، عطار، کمالالملک و زیارتگاههای مذهبی و نیز آثار تاریخی کشف شده، و با داشتن جمعیتی برابر با 158847 تن در سال 1375ش<ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 194.</ref>و برآورد 205842 تن برای سال 1384ش<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 104.</ref>،همراه با مراکز صنعتی و آموزشی تاسیس شده در آن، و قرار گرفتن در مسیر راهآهن، از شهرهای مهم خطه خراسان محسوب میشود. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[استان خراسان رضوی]] | |||
* [[مشهد]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
غلامحسین تکمیل همایون | غلامحسین تکمیل همایون | ||
[[رده:جغرافیا]] | |||
نسخهٔ ۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۷
نیشابور، شهری در استان خراسان رضوی، با "45 '47 ْ58 طول شرقی و "30 '12 ْ36 عرض شمالی و ارتفاع 1210 متر از سطح دریا[۱]، در فاصله 120 کیلومتری از مرکز استان (مشهد) و 719 کیلومتری از تهران قرار دارد[۲]. این شهر، مرکز شهرستانی است به همین نام که در همسایگی شهرستانهای مشهد (از شرق)، چناران و قوچان (از شمال)، سبزوار (از غرب) و تربت حیدریه و کاشمر (از جنوب) و در نزدیکی کوههای بینالود به ارتفاع 3211 متر واقع است[۳].
شهرستان نیشابور برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1384ش، دارای 7 شهر و 5 بخش و 16 دهستان است[۴].آب و هوای آن در مناطق کوهستانی، معتدل مایل به سرد و در جلگه مرکزی معتدل است. کال شور سبزوار، در جنوب آن، ریزآبههای ارتفاعات بینالود را به سوی سبزوار و به مقصد دشت کویر منتقل میسازد[۵].
نیشابور، با نامها و لقبهای مختلف، چون نیوشاهپور، نشابور، نیک شابور و امالبلاد[۶] و... شهرت داشته و از شهرهای کهن بنیاد ایران است و پیشینه آن به روزگار هخامنشیان و اشکانیان میرسد. پس از ویرانی آن (در جنگ ایرانیان و تورانیان)، شاپور پسر اردشیر، دوباره به ساختن آن همت کرد[۷]. این شهر در سال 31ق / 652م به دست مسلمانان فتح شد و در دوره اسلامی به یکی از چهار شهر بزرگ خراسان بدل گشت. حملات ویرانگر مغول و نیز زلزلههای متعدد، نیشابور را از عظمت فرو افکند[۸].امروز با یادگارهایی چون آرامگاههای عمر خیام، عطار، کمالالملک و زیارتگاههای مذهبی و نیز آثار تاریخی کشف شده، و با داشتن جمعیتی برابر با 158847 تن در سال 1375ش[۹]و برآورد 205842 تن برای سال 1384ش[۱۰]،همراه با مراکز صنعتی و آموزشی تاسیس شده در آن، و قرار گرفتن در مسیر راهآهن، از شهرهای مهم خطه خراسان محسوب میشود.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 1297 و 1298.
- ↑ سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 3 و 141 و 142.
- ↑ جعفری. همان. ج 1، کوهها و کوهنامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 126.
- ↑ دفتر تقسیمات کشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.
- ↑ جعفری. همان. ج 2، رودها و رودنامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 372 و 373.
- ↑ چکنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 259.
- ↑ جنیدی، فریدون. شهرهای ایران. ج 2، نیشابور و...، به کوشش یوسف کیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (با همکاری جهاد دانشگاهی)، 1366، ص 367.
- ↑ بیات، عزیزالله. کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 178-180.
- ↑ نورالهی، طه. توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 194.
- ↑ مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 104.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
غلامحسین تکمیل همایون