مفرد: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی « ۱۰-۲) '''مفرد''' شعری است دارای یک بیت و قالبی است کم استعمال اینکه دو مصراع قافیه داشته باشند یا نه، اختیاری است. عموماً مفردات در مضامین اخلاقی و تعلیمی است. معمولاً شاعران مفردات را به مناسبت مطلب میآورند و بیشتر در نامهها و رسایل و منشأت...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
شعری است دارای یک بیت و قالبی است کم استعمال اینکه دو مصراع قافیه داشته باشند یا نه، اختیاری است. عموماً مفردات در مضامین اخلاقی و تعلیمی است. معمولاً شاعران مفردات را به مناسبت مطلب میآورند و بیشتر در نامهها و رسایل و منشأت آمده است<ref>۱. هسایی: فنون بلاغت و صناعات ادبی، ص ۱۰۱.</ref>. معروفترین مفردات شعر فارسی از شیخ سعدی است که در پایان دیوانش آمدهاست. | |||
=== مستزاد === | |||
مستزاد آن است که در پایان هر یک از قالبهای شعر فارسی، قطعه و جملهای کوتاه متناسب با مضمون بیاورند که در معنی با آن مصراع مربوط باشد. مستزاد از نظر وزن عروضی خارج از ارکان اصلی شعر است و بخشی زایدی بر آن است و بدین خاطر بدان «مستزاد» گفتهاند. گویا نخستین مستزاد در شعر فارسی از مسعود سعد سلمان، است ولی عدهای بر این باورند که قبل از او، [[ابوسعید ابوالخیر]] در قرن پنجم مستزاد داشته است و این دو بیت را به او نسبت میدهند: <blockquote>از دوست پیام آمد کآراسته کن کار | |||
مهر دل پیش آر و فضول از ره بردار | |||
اینست شریعت | |||
اینست طریقت</blockquote>شاعران دیگر چون [[کمال خجندی، مسعود|کمال خجندی]]، مشتاق اصفهانی و [[ملک الشعرای بهار]] به این قالب سرودهاند. از مستزادهای معروف، شعر ملک الشعرای بهار در حوادث انقلاب مشروطه است: <blockquote>با شه ایران ز آزادی سخن گفتن خطاست | |||
کار ایران با خداست | |||
مذهب شاهنشه ایران ز مذهبها جداست | |||
کار ایران با خداست | |||
شاه مست و شیخ مست و شحنه مست و میر مست | |||
مملکت رفته ز دست | |||
هردم از دستان مستان فتنه و غوغا بپاست | |||
کار ایران با خداست | |||
هردم از دریای استبداد آید بر فراز | |||
موجهای جانگداز</blockquote>مصراعهای مستزاد شعر فوق در حکم شعارهای سیاسی آن عصر بوده است. | |||
موجهای جانگداز | |||
مصراعهای مستزاد شعر فوق در حکم شعارهای سیاسی آن عصر بوده است. | |||
نسخهٔ ۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۴
شعری است دارای یک بیت و قالبی است کم استعمال اینکه دو مصراع قافیه داشته باشند یا نه، اختیاری است. عموماً مفردات در مضامین اخلاقی و تعلیمی است. معمولاً شاعران مفردات را به مناسبت مطلب میآورند و بیشتر در نامهها و رسایل و منشأت آمده است[۱]. معروفترین مفردات شعر فارسی از شیخ سعدی است که در پایان دیوانش آمدهاست.
مستزاد
مستزاد آن است که در پایان هر یک از قالبهای شعر فارسی، قطعه و جملهای کوتاه متناسب با مضمون بیاورند که در معنی با آن مصراع مربوط باشد. مستزاد از نظر وزن عروضی خارج از ارکان اصلی شعر است و بخشی زایدی بر آن است و بدین خاطر بدان «مستزاد» گفتهاند. گویا نخستین مستزاد در شعر فارسی از مسعود سعد سلمان، است ولی عدهای بر این باورند که قبل از او، ابوسعید ابوالخیر در قرن پنجم مستزاد داشته است و این دو بیت را به او نسبت میدهند:
از دوست پیام آمد کآراسته کن کار
مهر دل پیش آر و فضول از ره بردار
اینست شریعت
اینست طریقت
شاعران دیگر چون کمال خجندی، مشتاق اصفهانی و ملک الشعرای بهار به این قالب سرودهاند. از مستزادهای معروف، شعر ملک الشعرای بهار در حوادث انقلاب مشروطه است:
با شه ایران ز آزادی سخن گفتن خطاست
کار ایران با خداست
مذهب شاهنشه ایران ز مذهبها جداست
کار ایران با خداست
شاه مست و شیخ مست و شحنه مست و میر مست
مملکت رفته ز دست
هردم از دستان مستان فتنه و غوغا بپاست
کار ایران با خداست
هردم از دریای استبداد آید بر فراز
موجهای جانگداز
مصراعهای مستزاد شعر فوق در حکم شعارهای سیاسی آن عصر بوده است.
- ↑ ۱. هسایی: فنون بلاغت و صناعات ادبی، ص ۱۰۱.