ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید ابوالخیر (357ـ440ق / 967ـ1049م) عارف، شاعر.
شیخ ابوسعید فضلالله فرزند احمد / محمد بن ابراهیم / احمد میهَنَی در میهَنَه (ناحیهای میان سرخس و ابیورد خراسان) به دنیا آمد[۱]. علوم مقدماتی چون صرف و نحو و لغت را در زادگاهش آموخت. سپس به مرو رفت و مدت پنج سال نزد ابوعبدالله خضری درس فقه خواند. پس از وفات او، پنج سال دیگر درحوزه درس فقه ابوبکر قفّال مروزی (د 417ق / ؟م) شرکت کرد[۲]. پس از 378ق / ؟م رهسپار سرخس شد و نزد ابوعلی زاهر (د 389ق/ ؟م) بن احمد فقیه به تکمیل تحصیل پرداخت. بعد از مرگ زاهر، توسط لقمان سرخسی به ابوالفضل حسن سرخسی (د 414ق/ ؟م) معرفی شد[۳]. این آشنایی احوالش را دگرگون کرد و او را به ترک علوم رسمی و گزینش تصوف کشاند[۴]. سپس به میهنه بازگشت و مدت هفت سال به ریاضت پرداخت. چندی پس از آن بار دیگر به دیدار ابوالفضل سرخسی شتافت. بعد از این ملاقات به اشاره پیر خود به نیشابور نزد ابوعبدالرحمن سُلمیصوفی پرآوازه رفت و از وی خرقه ارشاد گرفت[۵]. چون شیخ ابوالفضل درگذشت، ابوسعید رهسپار آمل شد و در آن شهر به دست ابوالعباس قصاب آملی خرقه تبرک پوشید[۶]. با شیخ ابوعلی سینا* (د ؟ ق) و نیز شیخ ابوالحسن دیدارهایی داشت و مکاتبههایی میان آنان صورت گرفت[۷]. سرانجام در زادگاهش درگذشت و در همان جا به خاک سپرده شد. مقامات اربعین / چهل مقام از جمله آثار اوست. احوال و کراماتش در کتابهای اسرارالتوحید* و حالات و سخنان ابوسعید توسط نوادگان وی گردآوری شده است[۸]. قطعات، رباعیات و ابیات پراکندهای را از زبان ابوسعید نقل کردهاند که از قدیمترین نمونههای شعر تعلیمیصوفیه به شمار میرود[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ دانشنامه ایران و اسلام. زیر نظر احسان یارشاطر، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 2537 (1357)، ج 8، ص 1048.
- ↑ بیانی، مهدی. کارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره کل انتشارات و رادیو، 1340 (تاریخ مقدمه)، ص 138ـ 139.
- ↑ اثرآفرینان. زیر نظر کمال حاج سید جوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1377، ج 1، ص 168.
- ↑ جمالالدین ابوروح لطفالله. حالات و سخنان ابوسعید ابوالخیر. با مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: آگاه، چ 1، 1366، ص 8.
- ↑ نفیسی، سعید. سخنان منظوم ابوسعید ابوالخیر. تهران: سنایی، چ 5، 1373، ص 5.
- ↑ دامادی، محمد. ابوسعید نامه؛ زندگی نامه ابوسعید ابوالخیر. تهران: دانشگاه تهران، 1367، ص 3.
- ↑ بهار (ملکالشعرا)، محمدتقی. سبکشناسی. تهران: کتابهای پرستو، چ 4، 2536 (1356)، ج 2، ص 198.
- ↑ اثرآفرینان. زیر نظر کمال حاج سید جوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1377، ج 1، ص 169.
- ↑ دامادی، محمد. ابوسعید نامه؛ زندگی نامه ابوسعید ابوالخیر. تهران: دانشگاه تهران، 1367، ص 73.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر