نوروز معتضدی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۳

منسوب به عضدالدوله دیلمی ، قابل بازیابی ازhttps://www.ziaossalehin.ir/fa/content/8478

در منابع تاریخی از سه گونه نوروز نیز یاد شده است که به نام‌های «انوروز معتضدی» و «نوروز عضدی» و «نوروز سلطانی» مشهور شده است، اینک در ذیل به هر کدام اشارتی می‌شود:

نخست نوروز معتضدی است که یادگار دوران خلافت المعتضدبالله (۲۷۵-۲۸۹هجری) است و به سال ۲۷۹ هجری معمول شده است توضیح آنکه در عهد عباسیان بنا بر رسم دوران ساسانی مالیاتها را در اول سال جمع می‌کردند و کارها را از نوروز آغاز می‌نمودند ولی چنانکه معلوم است چون از عهد نوشیروان به بعد کبیسه انجام نشد سالها بگردش افتادند و نوروز از مقام اصلی خود یعنی از نقطه اعتدال ربیعی دور شد و امر وصول مالیات مُختل‌گردید. به همین سبب المتوکل علی‌الله فرمان کبیسه کردن سالها را داد و چون او کشته شد (۲۴۷) چندی بعدالمعتضد کار او را دنبال کرد و چون کبیسه انجام گرفت نوروز را به یازدهم حزیران رومی و اول خردادماه پارسی آوردند و این نوروز نوروز معتضدی نامیده شد^[۱].

دیگر نوروز عضدی است که به عضدالدوله دیلمی منسوب است. این عضدالدوله پناه خسرو و یا به قول عرب‌فنا خسرو بانی دو جشن است که ظاهراً در دربار و زمان او متداول بود یکی در سروش روز (روز هفدهم) از فروردین ماه و دیگری در هرمز روز (روز اول) از آبانماه. جشن نخستین به علت رسانیدن آب به قصبه «کردفنا خسرو» در نزدیکی شیراز است در این روز، قصبه مذکور را عضدالدوله دیلمی احداث کرده است. دومین جشن به علت آغازکردن آبادانی همان فَصبه «کردفنا خسرو» است در اول آبانماه ۳۳۳ یزدگردی (حدود ۳۴۹ه) در آغاز هر یک از این دو جشن بازاری هفت روزه همراه با لهو و شرب و عیش و عشرت ترتیب می‌یافت^[۲]^[۳]شبیه بازارهایی از همین قبیل که در غالب شهرهای مرکزی اروپا ترتیب می‌دهند.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ دکتر صفا، ذبیح الله، گاهشماری و جشنهای ایران، شورای فرهنگ و هنر، تهران، ص131.
↑ بیرونی، ابوریحان، آثارالباقیه عن الفرون الخالیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، انتشارات ابن سینا، بی‌نا، تهران: ۱۳۵۲، ص230.
↑ دکتر صفا، ذبیح الله، گاهشماری و جشنهای ایران، شورای فرهنگ و هنر، تهران، ص132.

منبع اصلی

شعبانی، رضا (1379). آداب و رسوم نوروز. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

رضا شعبانی

[1] دکتر صفا، ذبیح الله، گاهشماری و جشنهای ایران، شورای فرهنگ و هنر، تهران، ص131.

[2] بیرونی، ابوریحان، آثارالباقیه عن الفرون الخالیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، انتشارات ابن سینا، بی‌نا، تهران: ۱۳۵۲، ص230.

[3] دکتر صفا، ذبیح الله، گاهشماری و جشنهای ایران، شورای فرهنگ و هنر، تهران، ص132.

[۱]

[۲]

[۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-در منابع تاریخی از سه گونه نوروز نیز یاد شده است که به نام‌های انوروز معتضدی» و «نوروز عضدی» و «نوروز سلطانی» مشهور شده است، اینک در ذیل به هر کدام اشارتی می‌شود: نخست نوروز معتضدی است که یادگار دوران خلافت المعتضدبالله (۲۷۹..۵۲۸۹) است و به سال ۲۷۹ هجری معمول شده است توضیح آنکه در عهد عباسیان بنا بر رسم دوران ساسانی مالیاتها را در اول سال جمع می‌کردند و کارها را از نوروز آغاز می‌نمودند ولی چنانکه معلوم است چون از عهد نوشیروان به بعد کبیسه انجام نشد سالها بگردش افتادند و نوروز از مقام اصلی خود یعنی از نقطه اعتدال ربیعی دور شد و امر وصول مالیات مُختل‌گردید. به همین سبب المتوکل علی‌الله فرمان کبیسه کردن سالها را داد و چون او کشته شد (۲۴۷) چندی بعدالمعتضد کار او را دنبال کرد و چون کبیسه انجام گرفت نوروز را به یازدهم حزیران رومی و اول خردادماه پارسی آوردند و این نوروز نوروز معتضدی نامیده شد.<ref>گاه‌شماری و جشنهای ملی ایرانیان، یادشده، ص ۱۳۱.</ref>
+[[پرونده:عضدالدوله دیلمی.jpg|بندانگشتی|منسوب به عضدالدوله دیلمی ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.ziaossalehin.ir/fa/content/8478]]
+در منابع تاریخی از سه گونه [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] نیز یاد شده است که به نام‌های «انوروز معتضدی» و «نوروز عضدی» و «نوروز سلطانی» مشهور شده است، اینک در ذیل به هر کدام اشارتی می‌شود:
-دیگر نوروز عضدی است که به عضدالدوله دیلمی منسوب است. این عضدالدوله پناه خسرو و یا به قول عرب‌فنا خسرو بانی دو جشن است که ظاهراً در دربار و زمان او متداول بود یکی در سروش روز (روز هفدهم) از فروردین ماه و دیگری در هرمز روز (روز اول) از آبانماه. جشن نخستین به علت رسانیدن آب به قصبه «کردفنا خسرو» در نزدیکی شیراز است در این روز، قصبه مذکور را عضدالدوله دیلمی احداث کرده است. دومین جشن به علت آغازکردن آبادانی همان فَصبه «کردفنا خسرو» است در اول آبانماه ۳۳۳ یزدگردی (حدود ۳۴۹ ه) در آغاز هر یک از این دو جشن بازاری هفت روزه همراه با لهو و شرب و عیش و عشرت ترتیب می‌یافت <ref>آثار الباقیه، یادشده، ص ۲۳۰ / گاه‌شماری و جشنهای ملی ایرانیان، یادشده، ص ۱۳۲.</ref>شبیه بازارهایی از همین قبیل که در غالب شهرهای مرکزی اروپا ترتیب می‌دهند.
+نخست نوروز معتضدی است که یادگار دوران خلافت المعتضدبالله (۲۷۵-۲۸۹هجری) است و به سال ۲۷۹ هجری معمول شده است توضیح آنکه در عهد عباسیان بنا بر رسم دوران [[ساسانیان|ساسانی]] مالیاتها را در اول سال جمع می‌کردند و کارها را از [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] آغاز می‌نمودند ولی چنانکه معلوم است چون از عهد نوشیروان به بعد کبیسه انجام نشد سالها بگردش افتادند و [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] از مقام اصلی خود یعنی از نقطه اعتدال ربیعی دور شد و امر وصول مالیات مُختل‌گردید. به همین سبب المتوکل علی‌الله فرمان کبیسه کردن سالها را داد و چون او کشته شد (۲۴۷) چندی بعدالمعتضد کار او را دنبال کرد و چون کبیسه انجام گرفت نوروز را به یازدهم حزیران رومی و اول خردادماه پارسی آوردند و این [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] نوروز معتضدی نامیده شد<ref>دکتر صفا، ذبیح الله، '''''گاهشماری و جشنهای ایران'''''، [https://www.farhang.gov.ir/fa/intro/subordinate/culturalcouncil شورای فرهنگ و هنر]، تهران، ص131.</ref>.
+دیگر نوروز عضدی است که به عضدالدوله دیلمی منسوب است. این عضدالدوله پناه خسرو و یا به قول عرب‌فنا خسرو بانی دو جشن است که ظاهراً در دربار و زمان او متداول بود یکی در سروش روز (روز هفدهم) از فروردین ماه و دیگری در هرمز روز (روز اول) از آبانماه. جشن نخستین به علت رسانیدن آب به قصبه «کردفنا خسرو» در نزدیکی [[شیراز]] است در این روز، قصبه مذکور را عضدالدوله دیلمی احداث کرده است. دومین جشن به علت آغازکردن آبادانی همان فَصبه «کردفنا خسرو» است در اول آبانماه ۳۳۳ یزدگردی (حدود ۳۴۹ه) در آغاز هر یک از این دو جشن بازاری هفت روزه همراه با لهو و شرب و عیش و عشرت ترتیب می‌یافت<ref>بیرونی، ابوریحان، '''''آثارالباقیه عن الفرون الخالیه'''''، ترجمه اکبر دانا سرشت، [https://www.pressebnesina.com/ انتشارات ابن سینا]، بی‌نا، تهران: ۱۳۵۲، ص230.</ref><ref>دکتر صفا، ذبیح الله، '''''گاهشماری و جشنهای ایران'''''، [https://www.farhang.gov.ir/fa/intro/subordinate/culturalcouncil شورای فرهنگ و هنر]، تهران، ص132.</ref>شبیه بازارهایی از همین قبیل که در غالب شهرهای مرکزی اروپا ترتیب می‌دهند.
 == نیز نگاه کنید به ==
@@ خط ۱۰: / خط ۱۳: @@
 == مآخذ ==
+<references />
-# شاهنامه به کوشش دکتر محمد دبیرسیافی
-# محققان زمان پیامبر اریایی را قریب یک هزار و یک صد سال یپش از میلاد تخمین میزنند.
 == منبع اصلی ==
 شعبانی، رضا (1379). آداب و رسوم نوروز. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.]
@@ خط ۱۹: / خط ۱۹: @@
 == نویسنده مقاله ==
 رضا شعبانی
+[[رده:فرهنگ و نظام فرهنگی]]
-# دکتر صفا، ذبیح الله، گاهشماری و جشنهای ایران، شورای فرهنگ و هنر، تهران، صص ۷۱-۶۳ / اورنگ، مراد، جشنهای ایران باستان، درستی، ۱۳۳۵، صص ۴-۱ / دهخدا، علی‌اکبر، لفتنامه، ج ۱۴، دانشگاه تهران، پاییز ۱۳۷۳، ص ۲۰۱۸۲.
-[[رده:تاریخ]]