نقاشی پشت شیشه

نقاشی پشت شیشه، شیوه‌ای که طرح‌های ساده و دو بعدی با رنگ‌های درخشان بر پشت شیشه اجرا می‌شوند. این هنر از دیرباز با اسلوب‌های مختلف در هنرهای مردمی و قومی بسیاری از کشورها متداول بوده است. پیشینه این هنر در ایران، احتمالاً به دوران صفویه باز می‌گردد و از عهد زندیه به بعد این هنر به حیطه هنر رسمی راه ‌یافت، در دوران قاجار رشد و نمو پیدا کرد و اکنون با دور شدن از شیوه سنتی به راه خود ادامه می‌دهد. اکثر هنرمندانی که در شیوه‌های دیگر هنر عامیانه و مردمی دست داشتند، در نقاشی پشت شیشه نیز طبع‌آزمایی می‌کردند. شیوه کار به گونه‌ای بود که بر خلاف نقاشی روی بوم، هنرمند ناچار بود ابتدا جزئیات و رنگ‌های نهایی را روی شیشه قرار دهد و سپس رنگ‌های پس زمینه. در این شیوه، رنگ‌ها اکثراً به شکل سمبلیک به کار برده می‌‌شوند.

موضوعاتی چون نقاشی گل و پرنده، موضوعات مذهبی، نقاشی خط، موضوعات حماسی و... از جمله موضوعاتی بودند که این نقاشان به آن می‌پرداختند. این نقاشی‌ها، به عنوان نذر امام‌زاده‌ها و سقاخانه‌ها، تزئین‌ بنا و عمارت، برای تبرک مراسم گوناگون از جمله درو کردن گندم، خرمن کردن و... استفاده می‌شد.

از میان هنرمندان گمنام این شیوه هنری می‌توان به نام‌هایی چون سیدحسین عرب، آقاصادق، استاد بهرام، قربان‌علی قربانی و... اشاره کرد.

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

علی بوذری