بهشت

بهشت، اقامتگاه ابدی مؤمنان و صالحان رستگار در جهان آخرت. برای به‌دست‌آوردن تصویر اجمالی از بهشت، لازم است که آیات ذیربط سوره‌های مختلف قرآن کنار هم گذارده شود: بهشت یا جنـه‌المأوی در آسمان نزدیک سدره‌المنتهی‌ست (سوره الذاریات، آیـه 22؛ سوره نجم، آیـه‌های 14ـ15). پهنای بهشت به قدر همـه آسمان‌ها و زمین است (سوره آل‌عمران، آیـه 133؛ سوره حدید، آیـه 21) و در آن‌ها خانه‌هایی نیکو (مساکن طیّبه) برای بهشتیان آماده است (سوره توبه، آیـه 72) و حوریانی که مستور در خیمه‌ها هستند (منتظر ایشان‌اند) (سوره الرحمن، آیـه 72). در آن‌جا باغ‌هایی عالی‌است (سوره غاشیه، آیـه 10) و در آن چشمه‌سارها روان باشد و شرابی که آشامندگان از آن لذت می‌برند و نهرهایی از عسل مصفی (سوره محمد، آیـه 15). چشمه‌سارانی که رایحـه کافور و زنجبیل دارند (سوره انسان، آیـه‌های 5 و 17). بهشتیان در آن‌جا بر تخت‌ها تکیه زده‌اند، نه هیچ آفتابی می‌بینند و نه سرمایی. سایه‌های درختان بر سرشان افتاده و میوه‌ها به فرمان‌شان باشد  (سوره انسان، آیـه‌های 13ـ14)، بر چهره‌هاشان طراوت نعمت را بشناسی؛ از شرابی خالص که بر سر آن مهر نهاده‌اند، سیراب می‌شوند، مهر آن از مشک است و پیشدستی‌کنندگان در آن بر یک‌دیگر پیشدستی می‌کنند (سوره مطففین، آیـه‌های 24ـ26). به پاداش کارهایی که کرده‌اند، می‌خورند و می‌آشامند و بر آن تخت‌های کنار هم چیده تکیه می‌زنند. حوریان را همسرشان می‌گردانیم، کسانی که خود ایمان آورده‌اند و فرزندان‌شان در ایمان پیروی‌شان کردند، فرزندان‌شان را به آن‌ها ملحق می‌کنیم و از پاداش عمل‌شان هیچ نمی‌کاهیم. پیوسته از هرگونه که بخواهند میوه و گوشت عطایشان می‌کنیم. در آن‌جا جام می‌دهند و جام می‌ستانند که در آن نه سخن بیهوده باشد نه ارتکاب گناه. غلامان چون مروارید پنهان در صدف، به گردشان می‌چرخند، پرسش‌کنان روی به یک‌دیگر می‌کنند... (سوره طور، آیه‌های 19ـ25). بر بسترهایی که آسترشان از استبرق (دیبای ضخیم) است، تکیه زده‌اند. از زیر پاهاشان نهرها جاری‌ست. بهشتیان را به دستنبدهای زر می‌آرایند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبز می‌پوشند (سوره کهف، آیـه 31). در آن‌جا زنانی‌ست که جز به شوهر خویش ننگرند و پیش از بهشتیان هیچ آدمی و جنّی به آن‌ها دست نزده است، همانند یاقوت و مرجان (سوره الرحمن، آیه‌های 54 ـ 58). بهشتیان «ازواج مطهره» (همسران پاکیزه) دارند، حوریانی که چشم فروهشته (قاصرات الطرف) هستند و چشمانی درشت و زیبا دارند (سوره آل‌عمران، آیـه 15؛ سوره صافات، آیـه 48). خمر بهشتی سفید است و نوشندگانش را لذت‌بخش. نه عقل از آن تباهی گیرد و نه نوشنده مست شود. آنان شاد و شاکرند، و می‌گویند سپاس خدایی را که اندوه از ما دور کرد. آن خدایی که ما را به فضل خویش بدین سرای جاویدان درآورد که در آن‌جا نه رنجی به ما می‌رسد و نه خستگی (سوره فاطر، آیه‌های 33ـ35). هر کینه‌یی از دل‌شان برکنده شده است، همه برادرند، بر تخت‌ها روبه‌روی هم‌اند، هیچ رنجی به آن‌ها نمی‌رسد و کسی از آن‌جا بیرون‌شان نراند (سوره حجر، آیه‌های 47ـ48) و با هم دوستانه و همدلانه به گفت‌وگو می‌پردازند و از گذشته یاد می‌کنند (سوره طور، آیه‌های 25ـ27). در آن‌جا دعایشان این است: سبحانک اللهم (بارخدایا تو منزّهی) و به هنگام درود، سلام می‌گویند و پایان دعایشان این است: سپاس خدای را، آن پروردگار جهانیان (سوره یونس، آیـه 10). بهشتیان حیات طیّبه‌یی را بدون اندوه و بیم و نگرانی می‌گذرانند و هر خواسته و آرزوشان ـ هرچه دل بخواهد و دیده بپسندد ـ برآورده است. (سوره نحل، آیـه 31؛ سوره زخرف، آیـه 71؛ سوره ق، آیـه 35). علاوه بر این‌ها از نعمتی «مزید» (سوره ق آیـه 35) و «زیاده» (سوره یونس، آیـه 26) برخوردارند که همانا رضوان الهی‌ست (سوره آل‌عمران، آیـه 15). چنان‌که می‌فرماید: خداوند به مردان مؤمن و زنان مؤمن، بهشت‌هایی را وعده داده است که جوی‌ها در آن جاری‌ست و بهشتیان همواره (جاودانه) در آنجایند. نیز خانه‌هایی نیکو در بهشت جاوید. ولی خشنودی رضا (رضوان‌الله) از همه برتر است که پیروزی بزرگ (فوز عظیم) خشنودی خداوند است (سوره توبه، آیـه 72). در نتیجه، این رضوان بهشتیان در جایگاهی پسندیده نزد فرمانروایی توانا (خداوند) هستند (سوره قمر، آیه‌های 54 ـ 55). در آن روز چهره‌هایی هست زیبا و درخشان که سوی پروردگارشان نظر می‌کنند. (سوره قیامت، آیه‌های 22ـ23).

تلخیص از: دایرة‌المعارف تشیّع

سیدحسن امین