تاریخ بیهقی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''تاريخ بيهقي،''' كتابي تاريخي به زبان فارسي نوشتة ابوالفضل محمد بن حسين بيهقي<sup>*</sup> (385- 470ق/ 995- 1077م). تاريخ بيهقي يا تاريخ مسعودي بخشي از كتاب مفصلي است كه با نامهاي ديگري مانند '''جامعالتواريخ'''، '''جامع في تاريخ سبكتگين'''<sup>1</sup> '''و ...''' نيز در...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''[[تاریخ بیهقی]]،''' کتابی تاریخی به زبان فارسی نوشته ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی<sup>*</sup> (385- 470ق/ 995- 1077م). تاریخ بیهقی یا تاریخ مسعودی بخشی از کتاب مفصلی است که با نامهای دیگری مانند '''جامعالتواریخ'''، '''جامع فی تاریخ سبکتگین'''<ref>نفیسی، سعید. '''''در پیرامون تاریخ بیهقی.''''' تهران: فروغی، 1342، ج1، ص5.</ref> '''و ...''' نیز در منابع تاریخی به آن اشاره شده<ref>مصطفویسبزواری، رضا. «تاریخ بیهقی» در '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص212.</ref> که در 32 فصل<ref>ابوالحسن علی بن زید بیهقی. '''''تاریخ بیهق'''''. تصحیح احمد بهمنیار، تهران: فروغی، 1345، ص20.</ref> به 42 سال سلطنت غزنویان<sup>*</sup> پرداخته و از آن کتاب از نیمه مجلد پنجم تا مجلد دهم که تا 432ق/ 1040م را در بر میگیرد، باقیمانده است. از این رو به دوران مسعود غزنوی و «ذکر خوارزم» میپردازد و تألیف آن از 448ق/ 1056م آغاز شده است<ref>برای آگاهی بیشتر← بیهقی، محمد بن حسین. '''''تاریخ بیهقی'''''. تصحیح علیاکبر فیاض، تهران: ایرانشهر، 1351، تصحیح سعید نفیسی، تهران: سنایی، 1350.</ref>. | ||
واقعیت پژوهی، دقت و باریک بینی، قدرت استنباط، تحلیل علل و وقایع، معرفی منابع و روایات، نقل اسناد مهم، اشاره به آداب، رسوم و جشنها و بیان نکتههای اخلاقی از ویژگیهای تاریخ نگاری<ref>یوسفی، غلامحسین'''''. یادداشتهایی در زمینه فرهنگ و تاریخ'''''. تهران: 1371، ص161- 165.</ref> و تسلط بر زبانهای فارسی و عربی، به کار بردن نثر فارسی دلپذیر با استفاده از قواعد صرفی و نحوی<ref>بهار، محمدتقی ملکالشعراءبهار. '''''سبکشناسی'''''. تهران: 1355، ج2، ص67.</ref> و در عین حال بیان برخی گزارشها در حد داستانهای جانسوزانه (مانند ذکر بر دار کردن حسنک وزیر) <ref>فرشیدور، خسرو. «بعضی قواعد دستوری تاریخ بیهقی»، '''''در یادنامه ابوالفضل بیهقی''''' (مجموعه سخنرانیهای بزرگداشت ابوالفضل بیهقی). مشهد: دانشگاه فردوسی، 1349، ص516. </ref>از ویژگیهای ادبی تاریخ بیهقی است. نسخههای خطی فراوان در کتابخانههای جهان نشانه توجه به آن است و از زمان نخستین چاپ آن (کلکته 1862م/ 1279ق) تاکنون چاپهای متعددی در ایران توسط سیداحمد ادیب پیشاوری، سعید نفیسی، علیاکبر فیاض و خلیل خطیبرهبر از این کتاب ارائه شده است و ترجمه انگلیسی آن توسط باسورث [1]در دست انتشار است<ref>باسورث، کلیفورد ادموند. «تاریخ بیهقی، معرفی متن و مشکلات ترجمه»، در '''''نامواره دکتر محمود افشار'''''. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1380، ص6. </ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
== مآخذ == | |||
== منبع اصلی == | |||
دانشنامه اصلی | |||
== نویسنده مقاله == | |||
حسین باستانی راد | حسین باستانی راد | ||
نسخهٔ ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۳
تاریخ بیهقی، کتابی تاریخی به زبان فارسی نوشته ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی* (385- 470ق/ 995- 1077م). تاریخ بیهقی یا تاریخ مسعودی بخشی از کتاب مفصلی است که با نامهای دیگری مانند جامعالتواریخ، جامع فی تاریخ سبکتگین[۱] و ... نیز در منابع تاریخی به آن اشاره شده[۲] که در 32 فصل[۳] به 42 سال سلطنت غزنویان* پرداخته و از آن کتاب از نیمه مجلد پنجم تا مجلد دهم که تا 432ق/ 1040م را در بر میگیرد، باقیمانده است. از این رو به دوران مسعود غزنوی و «ذکر خوارزم» میپردازد و تألیف آن از 448ق/ 1056م آغاز شده است[۴].
واقعیت پژوهی، دقت و باریک بینی، قدرت استنباط، تحلیل علل و وقایع، معرفی منابع و روایات، نقل اسناد مهم، اشاره به آداب، رسوم و جشنها و بیان نکتههای اخلاقی از ویژگیهای تاریخ نگاری[۵] و تسلط بر زبانهای فارسی و عربی، به کار بردن نثر فارسی دلپذیر با استفاده از قواعد صرفی و نحوی[۶] و در عین حال بیان برخی گزارشها در حد داستانهای جانسوزانه (مانند ذکر بر دار کردن حسنک وزیر) [۷]از ویژگیهای ادبی تاریخ بیهقی است. نسخههای خطی فراوان در کتابخانههای جهان نشانه توجه به آن است و از زمان نخستین چاپ آن (کلکته 1862م/ 1279ق) تاکنون چاپهای متعددی در ایران توسط سیداحمد ادیب پیشاوری، سعید نفیسی، علیاکبر فیاض و خلیل خطیبرهبر از این کتاب ارائه شده است و ترجمه انگلیسی آن توسط باسورث [1]در دست انتشار است[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
دانشنامه اصلی
نویسنده مقاله
حسین باستانی راد
- ↑ نفیسی، سعید. در پیرامون تاریخ بیهقی. تهران: فروغی، 1342، ج1، ص5.
- ↑ مصطفویسبزواری، رضا. «تاریخ بیهقی» در دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص212.
- ↑ ابوالحسن علی بن زید بیهقی. تاریخ بیهق. تصحیح احمد بهمنیار، تهران: فروغی، 1345، ص20.
- ↑ برای آگاهی بیشتر← بیهقی، محمد بن حسین. تاریخ بیهقی. تصحیح علیاکبر فیاض، تهران: ایرانشهر، 1351، تصحیح سعید نفیسی، تهران: سنایی، 1350.
- ↑ یوسفی، غلامحسین. یادداشتهایی در زمینه فرهنگ و تاریخ. تهران: 1371، ص161- 165.
- ↑ بهار، محمدتقی ملکالشعراءبهار. سبکشناسی. تهران: 1355، ج2، ص67.
- ↑ فرشیدور، خسرو. «بعضی قواعد دستوری تاریخ بیهقی»، در یادنامه ابوالفضل بیهقی (مجموعه سخنرانیهای بزرگداشت ابوالفضل بیهقی). مشهد: دانشگاه فردوسی، 1349، ص516.
- ↑ باسورث، کلیفورد ادموند. «تاریخ بیهقی، معرفی متن و مشکلات ترجمه»، در نامواره دکتر محمود افشار. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1380، ص6.