نیرنگستان

نیرنگستان، عنوان کتابی در زمینه اعتقادها، پندارها، اداب و رسوم مردم در فرهنگ عامه ایران، گرداورده صادق هدایت (1320ق/ 1902م ـ 1330ش).

این کتاب، که نامش از کتابی به نام نیرنگستان در زبان پهلوی گرفته شده، نخستین بار در 1312ش و پس از ان چند بار چاپ و انتشار یافته است. نیرنگستان شامل یک دیباچه و 23 مبحث درباره موضوعات گوناگون، از جمله اداب زناشویی، ابستنی و زایمان، مرگ و خاکسپاری، جشن‌ها و سوگواری‌ها، اداب ناخوشی‌ها، گیاهان دارویی، تَفَأل و تَطَیُّر، خزندگان و گزندگان و پرندگان، اعتقادها و باورها همراه با برخی توضیحات از گرداورنده مواد کتاب است.

هدایت در دیباچه کتاب با توجه به اهمیت دانش فولکور در کشورهای اروپایی، به ویژه فرانسه به ارزش علمی و روان‌شناسی کاوش و تحقیق درباره اعتقادات عوام در روشن کردن برخی نکات تاریک فلسفی و تاریخی اشاره می‌کند و تحقیق درباره اداب و اعتقادات گوناگون مردم ملل و تطبیق ان‌ها با یکدیگر را کلید درک «ریشه و مبداء اداب و رسوم، ادیان، افسانه‌ها و اعتقادات مختلف» می‌داند.

هانری‌ماسه، ایران‌شناس فرانسوی، مطالب بسیاری از مباحث این کتاب را به فرانسه ترجمه و در کتاب «معتقدات و اداب ایرانی» که در 1938م انتشار یافت، اورده است.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بلوکباشی