خاطر

خاطر،  در لغت به معنی ذهن، ضمیر، خاطر، دل و آن‌چه به دل وارد می‌شود و در اصطلاح عرفان، واردی است که بدون تفکر و سابقه در قلب (= دل)، پیدا شود و بر حسب آن‌که از سوی حق باشد یا از سوی فرشته (= مَلَک)، نفس و شیطان به چهار قسم تقسیم می‌شود:

1. خاطر ربانی: از سوی خداست که انسان را به سوی حق می‌خواند و به هیچ روی به خطا نمی‌رود؛
2. خاطر مَلَکی: یا الهام که از سوی فرشته است و انسان را به انجام دادن فرایض برمی‌انگیزد؛
3. خاطر نفسانی یا هاجس، که منشأ آن نفس امّاره است و انسان را به لذت گرایی و حَظّ نفس می‌خواند؛
4. خاطر شیطانی: که از سوی شیطان است و آدمی را به مخالفت با حق دعوت می‌کند.

خاطر، اصطلاحی است که در حوزه معرفت‌شناسی قرار می‌گیرد.

نیز نگاه کنید به

• نفس
• حق
  

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اصغر دادبه