اصلح: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''اصْلَح'''، در لغت به معنی نیكوتر و شایستهتر است و در اصطلاح دانش كلام مراد از اصلح | '''اصْلَح'''، در لغت به معنی نیكوتر و شایستهتر است و در اصطلاح دانش كلام مراد از اصلح آن است كه خداوند نسبت به بندگان خود ان میكند كه نیكوترین و بهترین و شایستهترین است<ref> طوسی، خواجه نصیرالدین. '''''قواعد العقائد'''''. پیوست '''''تلخیص المحصل''''' معروف به '''''نقد المحصل'''''، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، مؤسسه مک گیل، دانشگاه تهران، 1359، ص 453. </ref><ref>شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالكریم بن ابی بكر، '''''نهایه الاقدام فی علم الكلام'''''، تصحیح الفرد جیوم، بیروت: دارالكتاب اللبنانی، بی تا، ص 398، 405-406.</ref> و این از ان روست كه خداوند لطیف است و نسبت به بندگان خود با لطف [← لطف] عمل میكند. نظریه اصلح، نظریهای است كه از سوی معتزله پذیرفته شده<ref>ابن حزم. '''''الفصل فی الملل و الاهواء و النحل'''''. بیروت: دارالمعرفه، 1975م، ص 3/164-165.</ref> و اشاعره بر این اساس كه خداوند هر چه بخواهد انجام میدهد و هرچه انجام میدهد بهترین است و نیز بر این بنیاد كه هیچ چیز بر خدا واجب نیست، این نظریه را رد كردهاند،<ref>غزالی، ابوحامد محمد. '''''الاقتصاد فی الاعتقاد.''''' تحقیق الشیخ محمد مصطفی ابوالعلاء، مصر: مكتبه الجندی، 1392ق/1973م، ص 137 و 156.</ref> اما متكلمان امامیه آنرا مورد تأیید قرار دادهاند<ref name=":0">علامه حلی. '''''كشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد'''''. به كوشش سید ابراهیم موسوی زنجانی، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، 1399ق / 1979م، ص 372-373.</ref>. از آنجا كه «بهترین (= اصلح)» هم جنبه دینی دارد، هم جنبه دنیایی معتزله بصره ضمن تفسیر اصلح به سود (= نفع) چنین اظهار نظر كردهاند كه بر خداست تا «بهترینهای دینی» را برای مردم فراهم آورد و متعزله بغداد، اصلح را «حكمت و تدبیر» دانستهاند و بهترینهایی را كه خداوند باید برای مردم فراهم آورد هم دینی دانستهاند، هم دنیایی<ref name=":0" /><ref>بغدادی، عبدالقاهر. '''''الفرق بین الفرق'''''. تحقیق محمد محیالدین عبدالحمید، مصر: مكتبه محمدعلی صبیح و اولاده، بی تا، ص 182.</ref><ref>شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالكریم بن ابی بكر احمد. '''''نهایه الاقدام فی علم الكلام.''''' ص 405.</ref><ref>علامه حلی. '''''انوار الملكوت فی شرح الیاقوت'''''. تصحیح محمد نجمی زنجانی، تهران: دانشگاه تهران، 1338، ص 157.</ref> از این معانی گاه به نظریه «صلاح و اصلح» نیز تعبیر شده است. صلاح ← اصلح | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
اصغر دادبه | اصغر دادبه | ||
[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۱
اصْلَح، در لغت به معنی نیكوتر و شایستهتر است و در اصطلاح دانش كلام مراد از اصلح آن است كه خداوند نسبت به بندگان خود ان میكند كه نیكوترین و بهترین و شایستهترین است[۱][۲] و این از ان روست كه خداوند لطیف است و نسبت به بندگان خود با لطف [← لطف] عمل میكند. نظریه اصلح، نظریهای است كه از سوی معتزله پذیرفته شده[۳] و اشاعره بر این اساس كه خداوند هر چه بخواهد انجام میدهد و هرچه انجام میدهد بهترین است و نیز بر این بنیاد كه هیچ چیز بر خدا واجب نیست، این نظریه را رد كردهاند،[۴] اما متكلمان امامیه آنرا مورد تأیید قرار دادهاند[۵]. از آنجا كه «بهترین (= اصلح)» هم جنبه دینی دارد، هم جنبه دنیایی معتزله بصره ضمن تفسیر اصلح به سود (= نفع) چنین اظهار نظر كردهاند كه بر خداست تا «بهترینهای دینی» را برای مردم فراهم آورد و متعزله بغداد، اصلح را «حكمت و تدبیر» دانستهاند و بهترینهایی را كه خداوند باید برای مردم فراهم آورد هم دینی دانستهاند، هم دنیایی[۵][۶][۷][۸] از این معانی گاه به نظریه «صلاح و اصلح» نیز تعبیر شده است. صلاح ← اصلح
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ طوسی، خواجه نصیرالدین. قواعد العقائد. پیوست تلخیص المحصل معروف به نقد المحصل، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، مؤسسه مک گیل، دانشگاه تهران، 1359، ص 453.
- ↑ شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالكریم بن ابی بكر، نهایه الاقدام فی علم الكلام، تصحیح الفرد جیوم، بیروت: دارالكتاب اللبنانی، بی تا، ص 398، 405-406.
- ↑ ابن حزم. الفصل فی الملل و الاهواء و النحل. بیروت: دارالمعرفه، 1975م، ص 3/164-165.
- ↑ غزالی، ابوحامد محمد. الاقتصاد فی الاعتقاد. تحقیق الشیخ محمد مصطفی ابوالعلاء، مصر: مكتبه الجندی، 1392ق/1973م، ص 137 و 156.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ علامه حلی. كشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. به كوشش سید ابراهیم موسوی زنجانی، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، 1399ق / 1979م، ص 372-373.
- ↑ بغدادی، عبدالقاهر. الفرق بین الفرق. تحقیق محمد محیالدین عبدالحمید، مصر: مكتبه محمدعلی صبیح و اولاده، بی تا، ص 182.
- ↑ شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالكریم بن ابی بكر احمد. نهایه الاقدام فی علم الكلام. ص 405.
- ↑ علامه حلی. انوار الملكوت فی شرح الیاقوت. تصحیح محمد نجمی زنجانی، تهران: دانشگاه تهران، 1338، ص 157.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
اصغر دادبه