مندائی، دین: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''مندائي، دين'''، يكي از اديان سامي با قدمتي حدود دو هزار سال در جنوب ايران؛ به پيروان اين دين صابئين يا صابيان نيز ميگويند. ريشة كلمة ”صابئين“ از كلمة صَبَأ آرامي به معناي فرو رفتن در آب جاري و يا غسل است<sup>1</sup> و ميتوان آن را در فارسي به ”ش...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''مندائی، دین'''، یكی از ادیان سامی با قدمتی حدود دو هزار سال در جنوب [[ایران]]؛ به پیروان این دین صابئین یا صابیان نیز میگویند. | ||
ریشة كلمة ”صابئین“ از كلمة صَبَأ آرامی به معنای فرو رفتن در آب جاری و یا غسل است<sup>1</sup> و میتوان آن را در فارسی به ”شویندگان“ و یا ”تعمیدیان“ برگرداند. به این قوم ”صابئین مندائی“ نیز گفتهاند تا از به اصطلاح ”صابئین حرّانی“ تشخیص داده شوند. واژة مندائی از كلمة مندا [1]در زبان آرامی است، به معنای علم، دانش و عرفان. | |||
دین مندائی بر پایة یكتا پرستی قرار دارد و وجود اعلی در این دین هیی [2]یكتا، بیشریك، بیهمتا و خالق همة جهان هستی است. در ابتدا آب جاری یا آب زنده خلق شد و جهان اول كه در آن تنها آب و درختان وجود داشت پدید آمد. از جهان اول، جهان دوم، محل استقرار فرشتگان اوثرا[3]، به وجود آمد كه از آن به جهان نور یا آلما د نهورا [4]تعبیر میگردد، این جهان محل سكونت صالحان، انبیاء و نیكوكاران است و قبلهگاه مندائیان به حساب میآید. بعد از جهان نور، جهان خاكی، و سپس اولین انسان و پیامبر یعنی آدم ابوالبشر هستی یافت.<sup>2</sup> در الهیات مندائی همة این مخلوقات به دستور هیی و توسط فرشتگان او خلق شدهاند. صابئین همچنین به جهان تاریكی یا آلما د هشوخا[5] قائلند كه مكان آن در زیر زمین و محل بدكاران است؛ جهنم نیز در آن قرار دارد. به طور كلی نور و نورانیت و موجودات آن بر تاریكی غلبه دارند و نبردی میان این دو وجود ندارد. صابیان معتقد به آخرالزمان و آمدن منجی، جهان آخرت و محاسبة اعمال هستند. | |||
مندائیان آدم، شیث، نوح، سام و یحیی را پیامبران خود میدانند، در حالیكه یحیی آخرین پیامبر محسوب میگردد.<sup>3</sup> زبان آرامی شرقی زبان دینی و زبان متون ایشان است. كتب مقدس مندائیان از قرن هفتم میلادی به بعد به رشته تحریر در آمدهاند.<sup>4</sup> گنزا ربا [6]به معنای ”گنج بزرگ“ مهمترین كتاب مقدس ایشان مطالب اصلی آن در زمینة اعتقادات، اخلاق، تاریخ و شعائر مندائی است و به دو بخش گنزای راست و گنزای چپ تقسیم میشود. | |||
مهمترین آئین در شریعت صابیان تعمید است كه با فرو رفتن در آب جاری با حضور روحانیون انجام میشود و برای كسانی همچون كودكان بعد از ولادت، زنان بعد از زایمان و عروس و دامادها واجب است.تعمیدهای واجب دیگری نیز وجود دارد. در این دین ازدواج با هم كیش واجب است و اگر كسی با غیر صابی ازدواج كند از زمرة قوم خارج خواهد شد و رجوع او به میان همكیشان امكان ندارد. صابیان سه بار در روز و دو بار در شب با پوشیدن لباس مخصوص رو به جهان نور به نیایش میپردازند. | |||
از | از صائبین 3 بار در ''قرآن كریم'' یاد شده است،<sup>5</sup> اما در میان مفسران بر سر اینكه آیا ایشان از اهل كتاب هستند، اختلاف است. | ||
صابیان، در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران جزو اقلیتهای دینی رسمی شناخته نشدهاند، از این رو، از حقوقی كه سایر اقلیتها، مانند كلیمیان و مسیحیان، برخوردارند، محروماند. | |||
آمار | آمار دقیق از جمعیت آنان در دست نیست، ولی به گفتة بعضی مسؤولین صابیان ایران، جمعیت ایشان در حال حاضر بالغ بر 20000 نفر تخمین زده میشود. بیش از 95% آنان در خوزستان و عمدتاً در اهواز ساكناند و به زبانهای عربی و فارسی تكلم میكنند و بیشتر به شغل زرگری اشتغال دارند. امور مربوط به مردم را انجمن صابیان كه در 1349ش به ثبت رسیده، انجام میدهد؛ این انجمن متكفل برگزاری مراسم دینی، برپایی كلاسهای درس، دستگیری از محرومان و نیازمندان و... میباشد.<sup>6</sup> | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
1- The First Encyclopaedia of Islam, new York, Liden: Brill, 1987, vol: VII, PP. 21-22 | 1- The First Encyclopaedia of Islam, new York, Liden: Brill, 1987, vol: VII, PP. 21-22 | ||
2- كتاب '''''گنزا ربا'''''. ترجمة | 2- كتاب '''''گنزا ربا'''''. ترجمة عربی، قسمت الیمین، الطبعة الاولی بغداد 2000 م، كتاب اول تسبیح اول، كتاب سوم تسبیح اول و دوم؛ كتاب چهاردهم تسبیح سوم؛ كتاب هفدهم تسبیح هفتم و سوم. | ||
3- سالم | 3- سالم چحیلی و فرمان كچیلی. جزوة '''''درفش'''''، اهواز، ص 19. | ||
4- Dechirante, Raphaele. '''''Mandaean texts'''''. 2003. | 4- Dechirante, Raphaele. '''''Mandaean texts'''''. 2003. | ||
نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳
مندائی، دین، یكی از ادیان سامی با قدمتی حدود دو هزار سال در جنوب ایران؛ به پیروان این دین صابئین یا صابیان نیز میگویند.
ریشة كلمة ”صابئین“ از كلمة صَبَأ آرامی به معنای فرو رفتن در آب جاری و یا غسل است1 و میتوان آن را در فارسی به ”شویندگان“ و یا ”تعمیدیان“ برگرداند. به این قوم ”صابئین مندائی“ نیز گفتهاند تا از به اصطلاح ”صابئین حرّانی“ تشخیص داده شوند. واژة مندائی از كلمة مندا [1]در زبان آرامی است، به معنای علم، دانش و عرفان.
دین مندائی بر پایة یكتا پرستی قرار دارد و وجود اعلی در این دین هیی [2]یكتا، بیشریك، بیهمتا و خالق همة جهان هستی است. در ابتدا آب جاری یا آب زنده خلق شد و جهان اول كه در آن تنها آب و درختان وجود داشت پدید آمد. از جهان اول، جهان دوم، محل استقرار فرشتگان اوثرا[3]، به وجود آمد كه از آن به جهان نور یا آلما د نهورا [4]تعبیر میگردد، این جهان محل سكونت صالحان، انبیاء و نیكوكاران است و قبلهگاه مندائیان به حساب میآید. بعد از جهان نور، جهان خاكی، و سپس اولین انسان و پیامبر یعنی آدم ابوالبشر هستی یافت.2 در الهیات مندائی همة این مخلوقات به دستور هیی و توسط فرشتگان او خلق شدهاند. صابئین همچنین به جهان تاریكی یا آلما د هشوخا[5] قائلند كه مكان آن در زیر زمین و محل بدكاران است؛ جهنم نیز در آن قرار دارد. به طور كلی نور و نورانیت و موجودات آن بر تاریكی غلبه دارند و نبردی میان این دو وجود ندارد. صابیان معتقد به آخرالزمان و آمدن منجی، جهان آخرت و محاسبة اعمال هستند.
مندائیان آدم، شیث، نوح، سام و یحیی را پیامبران خود میدانند، در حالیكه یحیی آخرین پیامبر محسوب میگردد.3 زبان آرامی شرقی زبان دینی و زبان متون ایشان است. كتب مقدس مندائیان از قرن هفتم میلادی به بعد به رشته تحریر در آمدهاند.4 گنزا ربا [6]به معنای ”گنج بزرگ“ مهمترین كتاب مقدس ایشان مطالب اصلی آن در زمینة اعتقادات، اخلاق، تاریخ و شعائر مندائی است و به دو بخش گنزای راست و گنزای چپ تقسیم میشود.
مهمترین آئین در شریعت صابیان تعمید است كه با فرو رفتن در آب جاری با حضور روحانیون انجام میشود و برای كسانی همچون كودكان بعد از ولادت، زنان بعد از زایمان و عروس و دامادها واجب است.تعمیدهای واجب دیگری نیز وجود دارد. در این دین ازدواج با هم كیش واجب است و اگر كسی با غیر صابی ازدواج كند از زمرة قوم خارج خواهد شد و رجوع او به میان همكیشان امكان ندارد. صابیان سه بار در روز و دو بار در شب با پوشیدن لباس مخصوص رو به جهان نور به نیایش میپردازند.
از صائبین 3 بار در قرآن كریم یاد شده است،5 اما در میان مفسران بر سر اینكه آیا ایشان از اهل كتاب هستند، اختلاف است.
صابیان، در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران جزو اقلیتهای دینی رسمی شناخته نشدهاند، از این رو، از حقوقی كه سایر اقلیتها، مانند كلیمیان و مسیحیان، برخوردارند، محروماند.
آمار دقیق از جمعیت آنان در دست نیست، ولی به گفتة بعضی مسؤولین صابیان ایران، جمعیت ایشان در حال حاضر بالغ بر 20000 نفر تخمین زده میشود. بیش از 95% آنان در خوزستان و عمدتاً در اهواز ساكناند و به زبانهای عربی و فارسی تكلم میكنند و بیشتر به شغل زرگری اشتغال دارند. امور مربوط به مردم را انجمن صابیان كه در 1349ش به ثبت رسیده، انجام میدهد؛ این انجمن متكفل برگزاری مراسم دینی، برپایی كلاسهای درس، دستگیری از محرومان و نیازمندان و... میباشد.6
مآخذ:
1- The First Encyclopaedia of Islam, new York, Liden: Brill, 1987, vol: VII, PP. 21-22
2- كتاب گنزا ربا. ترجمة عربی، قسمت الیمین، الطبعة الاولی بغداد 2000 م، كتاب اول تسبیح اول، كتاب سوم تسبیح اول و دوم؛ كتاب چهاردهم تسبیح سوم؛ كتاب هفدهم تسبیح هفتم و سوم.
3- سالم چحیلی و فرمان كچیلی. جزوة درفش، اهواز، ص 19.
4- Dechirante, Raphaele. Mandaean texts. 2003.
5- بقره/2/62؛ مائده/5/69؛ حج/17/22.
6- Aprim, F. «Mandaeans: The True Descendants of Ancient Babylonians and Chaldeans», Nineveh on Line. http://www.nineveh.com.
[1]. Manda
[2]. Hayii
[3]. Uthra
[4]. Alma d Nhura
[5]. Alma d Hshukha
[6]. Ginza rabba