ابوسعید سجزی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''ابو سعيد سجزي'''، (حدود 330-415ق)، احمد بن محمد بن عبد الجليل سجزي، رياضيدان و ستاره شناس بزرگ ايراني، از مردم سيستان. در سيستان زاده شد. چند سالي را در خراسان و بيشتر عمر را در شيراز و دربار آل بويه گذراند. بسياري از تأليفات خود را به نام عضدالدول...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ابو | '''ابو سعید سجزی'''، (حدود 330-415ق)، احمد بن محمد بن عبد الجلیل سجزی، ریاضیدان و ستاره شناس بزرگ ایرانی، از مردم [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]]. در [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]] زاده شد. چند سالی را در خراسان و بیشتر عمر را در [[شیراز]] و دربار [[آل بویه]] گذراند. بسیاری از تألیفات خود را به نام عضدالدوله، پادشاه مشهور این خاندان نوشت. در حدود 415ق درگذشت.<sup>(1تا5)</sup> سجزی هندسهدانی زبردست بود و برای نخستین بار مسئله تثلیث زاویه را از روشی به جز [[هندسه]] متحرک (که توسط بنوموسی پیش نهاد شده بود) با استفاده از تقاطع یک دایره و یک هُذلولی متساوی القطرین حل کرد و نامش را [[هندسه]] ثابت گذاشت (البته این روش را نمیتوان یک حل هندسی دانست). همچنین به گفته [[ابوریحان بیرونی]]، سجزی نخستین کسی بود که با ساخت اسطرلاب زورقی عملاً عقیده به حرکت وضعی (و نه انتقالی) کره زمین (به جای چرخش روزانه آسمان که قدما به آن باور داشتند) را به کار بست.<sup>(3، 4، 6)</sup> بسیاری از رسائل متعدد وی به زبانهای مختلف اروپایی ترجمه شده است.<sup>(1،2،7)</sup> | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1- | 1- قربانی، ابوالقاسم. '''ریاضیدانان ایرانی'''. از خوارزمی تا ابن سینا، تهران: 1350. | ||
2- همو. ''''' | 2- همو. '''''زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی'''''. تهران: 1375، ص 251-260. | ||
3- | 3- کرامتی. «ملاحظاتی در باب آراء نجومی ابوسعید سجزی و شرف الدین مسعودی»، '''نامه فرهنگستان.''' تهران: 1376، ج 9، ص 124-130. | ||
4- همو. ''' | 4- همو. '''کارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380، صص 101-103 | ||
5- Suter, H, Die Mathematiker und astronomen der Araber und ihre werke, Leipzig, 1900, pp 80-81, 224. | 5- Suter, H, Die Mathematiker und astronomen der Araber und ihre werke, Leipzig, 1900, pp 80-81, 224. | ||
نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
ابو سعید سجزی، (حدود 330-415ق)، احمد بن محمد بن عبد الجلیل سجزی، ریاضیدان و ستاره شناس بزرگ ایرانی، از مردم سیستان. در سیستان زاده شد. چند سالی را در خراسان و بیشتر عمر را در شیراز و دربار آل بویه گذراند. بسیاری از تألیفات خود را به نام عضدالدوله، پادشاه مشهور این خاندان نوشت. در حدود 415ق درگذشت.(1تا5) سجزی هندسهدانی زبردست بود و برای نخستین بار مسئله تثلیث زاویه را از روشی به جز هندسه متحرک (که توسط بنوموسی پیش نهاد شده بود) با استفاده از تقاطع یک دایره و یک هُذلولی متساوی القطرین حل کرد و نامش را هندسه ثابت گذاشت (البته این روش را نمیتوان یک حل هندسی دانست). همچنین به گفته ابوریحان بیرونی، سجزی نخستین کسی بود که با ساخت اسطرلاب زورقی عملاً عقیده به حرکت وضعی (و نه انتقالی) کره زمین (به جای چرخش روزانه آسمان که قدما به آن باور داشتند) را به کار بست.(3، 4، 6) بسیاری از رسائل متعدد وی به زبانهای مختلف اروپایی ترجمه شده است.(1،2،7)
مآخذ:
1- قربانی، ابوالقاسم. ریاضیدانان ایرانی. از خوارزمی تا ابن سینا، تهران: 1350.
2- همو. زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی. تهران: 1375، ص 251-260.
3- کرامتی. «ملاحظاتی در باب آراء نجومی ابوسعید سجزی و شرف الدین مسعودی»، نامه فرهنگستان. تهران: 1376، ج 9، ص 124-130.
4- همو. کارنامه ایرانیان. تهران: 1380، صص 101-103
5- Suter, H, Die Mathematiker und astronomen der Araber und ihre werke, Leipzig, 1900, pp 80-81, 224.
6- Wiedmann, “Zu den Anschauungen der Araber uber die Bewegung der Erde”, Mitteilungen zur Geschichte der Mediznin und Naturwissenschaften, II, 1912, p 131.
7- Berggren, J. L., “Al-Sijzi on the Transversal Figure”, Journal for the History of Arabic Science, Aleppo, 1981, Vol V
یونس کرامتی