تئاتر فرهنگ

تئاتر فرهنگ، نخستين تماشاخانة غيرسنتي كه به كوشش گروهي از هنرمندان روشنفكر در تهران گشايش يافت.

در اواخر 1320ش، يكي از وكلاي دادگستري، به نام صاحبي، در خيابان لاله‌زار، روبري مسجد لاله‌زار، يك مجتمع (پاساژ) با سالن بزرگ نمايش بنا نهاد.

عبدالحسين نوشين، در 1322ش، اين سالن را براي اجراي نمايش‌هاي غيرسنتي و فرنگي اجاره كرد و آن را تماشاخانه‌ي فرهنگ ناميد.¹ او از تني چند از هنرمندان مانند علي جعفريه، لرتا، علي محزون، وثيقي، هاتفي و ... براي همكاري در اجراي نمايش دعوت كرد. بعدها شب‌‌پره و قسطانيان نيز به گروه او پيوستند.²

تئاتر فرهنگ در فروردين ماه 1323، با نمايشنامة «وُلين» افتتاح شد.³ اجراي اين نمايشنامه با موفقيت زيادي روبرو شد. فعاليت‌هاي بعدي اين تماشاخانه با اجراي نمايشنامه‌ي ميرزا كمال‌الدين (تارتوف) و بازيگران معروف آن دوره ماننده: لرتا، توران مهرزاد، حسين خيرخواه، حسن خاشع، محمدتقي كهنميري، جلال رياحي، اصغر تفكري، محمد عاصمي توفيق بيشتري يافت.⁴ نمايش بعدي اين تماشاخانه اجراي مجدد نمايش مردم (توپاز)، نوشته‌ي مارسل پانيول بود كه با اقبال زياد تماشاگران همراه بود.⁵  

تماشاخانة فرهنگ در اواخر 1323 آتش گرفت و تعطيل شد. پس از ترميم و بازسازي آن تئاتر پارس در همين محل گشايش يافت.⁶

مابع و مآخذ:

1-             من و زندگي: خاطرات مرتضي احمدي، تهران، ققنوس، چاپ اول 1378، ص 148.

2-             شهرياري، خسرو: كتاب نمايش، تهران، اميركبير، چاپ اول 1365، دفتر دوم (ه‍ - ي)، ص 406.

3-             محبي، حسين: پيش‌پرده خواني در ايران، تهران، انتشارات علم و ورزش، چاپ اول 1382، صص 94 و 95.

4-             اسكويي، مصطفي: سيري در تاريخ تئاتر ايران، تهران، نشر آناهيتا- اسكويي، چاپ اول 1378، ص 406.

5-             همان جا: ص412.

6-             شهرياري، 2/402، ص 406.

محمود عزیزی