بهار(مجله)

بررسي‌هاي تاريخي، نشرية تخصصي تاريخي كه جهانگير قائم مقامي، از افسران تحصيل‌كردة ارتش، آن را در 1345ش بنياد نهاد.

ناشر نشريه ستاد ارتش بود. اين مجله به مدت 13 سال تقريباً به طور مرتب انتشار يافت و با وقوع انقلاب تعطيل گرديد.

نخسيتن شمارة اين نشريه در بهار سال 1345ش و آخرين شماره در دي 1357ش منتشر شد. از سال ششم به بعد دكتر قائم مقامي از مديري مجله كنار رفت و انتشار مجله به عهدة يحيي شهيدي قرار گرفت. اما قائم مقامي همچنان همكاري خود را با نشريه ادامه داد.

بيشتر مقالات و پژوهش‌هايي كه در اين نشريه به چاپ مي‌رسيد مربوط به تاريخ چند قرن اخير ايران به ويژه تاريخ قاجاريه بوده ليكن مقالات ويژة تاريخ ايران باستاني و ادوار نخستين اسلامي هم در آن درج شده است. اما هيچگاه در مجله، مباحث عصر پهلوي مطرح نشده است به همين سبب دكتر قائم مقامي توانست بي‌آنكه با دستگاه‌هاي امنيتي وقت اصطكاك پيدا كند نشريه‌اي وزين را به طور منظم چاپ نمايد. بررسي‌هاي تاريخي به سبب مديريت درست در زمرة معدود نشريات دولتي است كه به صورت يكنواخت و با سبكي علمي منتشر شده و مندرجات آن تماماً مفيد و از ابتذال به دور مانده است. اسناد و مداركي كه از دورة قاجار در آن به چاپ رسيده همگي از جمله منابع دست اول مفيد و قابل استناد و براي پژوهشگران تاريخ اين دوره به شمار مي‌رود.

بررسي‌هاي تاريخي هر دو ماه يك شماره به طبع مي‌رسيد، اما انتشار آن در سال اول نامنظم بود. از همان ابتدا اساتيد برجسته‌اي چون پورداود، دكتر مشكور، دكتر خانبابا بياني، دكتر باستاني و ايرج افشار با آن همكاري داشتند. از اين مجله در طول 13 سال انتشار كلاً 79 شماره انتشار يافته است. آخرين شماره در ماه‌هاي آذر و دي 1357ش منتشر گرديد و با وقوع انقلاب تعطيل گرديد.

در اين نشريه گاه به گاه رسالات تاريخي مفصل به تصحيح يكي از اساتيد رشتة تاريخ درج مي‌شد. اين رساله‌ها اكثراً مربوط به دورة قاجار يا صفويه و براي نخستين بار به چاپ مي‌رسيد.

بر روي هم بررسي‌هاي تاريخي را بايد يكي از مهم‌ترين مجلات تاريخي ايران دانست كه توسط يك سازمان نظامي به چاپ رسيده است.

مآخذ:

1-    افشار، ايرج. نادره كاران. به اهتمام محمود نيكويه، تهران: نشر قطره، 1383، ص 493-494؛ دوره‌هاي مختلف مجلة بررسي‌هاي تاريخي.

عبدالمحمد روح بخشان