دینکرد: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۳

دینکرد، کتابی بزرگ از مجموع اطلاعات راجع به آموزه‌ها، سنن و آداب و تاریخ و ادبیات زرتشتیان به زبان پهلوی. معنای تحت اللفظی دینکرد ”تألیف دینی“ است^[۱]. این اثر شامل 9 کتاب بوده که کتاب اول و دوم و بخش آغازین کتاب سوم از میان رفته است^[۲]. تعداد واژگان کل متن را حدود 169000 واژه تخمین زده‌اند^[۳]. دینکرد را می‌توان حاصل گردآوری و تدوین مطالب مبتنی بر اوستا و ترجمه‌های آن دانست، کاری که آذر فرنبغ پسر فرخزاد آغاز و آذرباد ایمیدان آن را کامل کرد^[۱]. آذرباد ایمیدان بنا به گفته محققان در سده 4 ق / 10م می‌زیسته است، از این‌رو تاریخ کتاب را مربوط به سده 9 یا10م دانسته‌اند^[۴].

کتاب سوم دینکرد شامل 420 فصل (که بیش‌تر فصول کوتاه‌اند) و 73000 واژه است. ارتباطی بین فصول متوالی دیده نمی‌شود. مندرجات کتاب در جهت توجیه مسائل یزدان‌شناسی و فلسفی است. مسئله اصلی کتاب ثنویت است. در فصولی از کتاب به صاحبان ادیان دیگر انتقاد شده است و غالباً عقاید مسلمانان مد نظر بوده است. روش بحث در این کتاب منطقی است و متن آن به دلیل وجود جملات دراز و پر شاخ و برگ و ساختگی دشوار است^[۵].

کتاب چهارم شامل 4000 کلمه و منتخبی از آئین نامه آذر فرنبغ فرخزادان و شبیه به کتاب سوم است. در آغاز کتاب شرح آفرینش امشاسپندان و سپس اشاره به شاهانی که از دین مزدیسنی پشتیبانی کردند و آن‌گاه از موجودات گیتی سخن رفته است. سبک آن نیز دشوار است. رد پای آثار یونانی و هندی را در این کتاب می‌توان دید^[۶].

کتاب پنجم شامل 6000 واژه است و از دو بخش اصلی تشکیل شده: 1) پاسخ‌های آذر فرنبغ فرخزادان به یعقوب پسر خالد که سؤالاتی در مورد دین زرتشتی مطرح کرده بود؛ 2) پاسخ به 33 پرسش بخت ماری مسیحی در مورد امور ماوراءالطبیعه، الهام ایزدی پرستش وآئین‌های زرتشتی^[۷].

کتاب ششم در واقع اندرزنامه‌ای است دارای 23000 واژه. این کتاب مجموعه‌ای از کلمات قصار اخلاقی و مذهبی با بیان وظایف، سنت‌ها و رسوم است که از دانایان پیشین، پوریوتکیشان، به جا مانده است. کتاب ششم از نظر موضوع، قالب و طرزبیان دارای ارزشی والاست^[۸]. کتاب هفتم شامل حدود 16000 واژه و بر اساس متن اصلی و ترجمه سه نسک اوستایی است. این کتاب حاوی داستان کامل زندگی زرتشت و حوادث پس از او تا پایان جهان و نیز سه موعود زرتشتی است^[۹].

کتاب هشتم دارای ارزش ویژه‌ای است، زیرا شامل خلاصه‌ای از محتویات اوستای ساسانی است که به 3 بخش 7 فصلی تقسیم می‌شود. بحث مهم دیگر آن مربوط به قوانین جزا و زمین‌های زراعتی است^[۱۰]. کتاب نهم دارای 28000 واژه است و شرح و تفسیر سه نسک اوستا از نسک‌های گاثاهاست^[۱۱].

4 نسخه از دینکرد در دست است که کامل‌ترین آن‌ها در 1659م کتابت شده است.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 128.
↑ Gignoux, Ph. «Dēnkard», Encyclopaedia Iranica. 1996, Vol. VII, P. 285; تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 128؛ عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: 1374، ص 521.
↑ West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 91
↑ De Menasce, J. P. «Zoroastrian Pahlavi Writing», The Cambridge History of Iran. Vol. III(2). ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, P. 1170.
↑ Gignoux. Ibid. Vol. VII, PP. 285-286; West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 56-57؛ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 131-132.
↑ West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 22; تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 133؛ تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 62-63.
↑ Gignoux. Ibid. Vol. VII, P. 286; West. P. 93; تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 134؛ تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 72-75.
↑ West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 94; تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 75-76.
↑ West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 95; De Menasce. Ibid. P. 1172; تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 135-136.
↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 137-138.
↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 138-139؛ West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 98

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 128.

[2] Gignoux, Ph. «Dēnkard», Encyclopaedia Iranica. 1996, Vol. VII, P. 285; تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 128؛ عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: 1374، ص 521.

[3] West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 91

[4] De Menasce, J. P. «Zoroastrian Pahlavi Writing», The Cambridge History of Iran. Vol. III(2). ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, P. 1170.

[5] Gignoux. Ibid. Vol. VII, PP. 285-286; West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 56-57؛ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 131-132.

[6] West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 22; تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 133؛ تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 62-63.

[7] Gignoux. Ibid. Vol. VII, P. 286; West. P. 93; تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 134؛ تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 72-75.

[8] West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 94; تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 75-76.

[9] West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 95; De Menasce. Ibid. P. 1172; تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 135-136.

[10] تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 137-138.

[11] تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 138-139؛ West, E. W. Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 98

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''دینكرد،''' كتابی بزرگ از مجموع اطلاعات راجع به آموزه‌ها، سنن و آداب و تاریخ و ادبیات [[زرتشتی، دین|زرتشتیان]] به زبان پهلوی. معنای تحت اللفظی ''دینكرد'' ”تألیف دینی“ است.<sup>1</sup> این اثر شامل 9 كتاب بوده كه كتاب اول و دوم و بخش آغازین كتاب سوم از میان رفته است.<sup>2</sup> تعداد واژگان كل متن را حدود 169000 واژه تخمین زده‌اند.<sup>3</sup> ''دینكرد'' را می‌توان حاصل گردآوری و تدوین مطالب مبتنی بر ''اوستا'' و ترجمه‌های آن دانست، كاری كه آذر فرنبغ پسر فرخزاد آغاز و آذرباد ایمیدان آن را كامل كرد.<sup>4</sup> آذرباد ایمیدان بنا به گفتة محققان در سدة 4 ق / 10م می‌زیسته است، از این‌رو تاریخ كتاب را مربوط به سدة 9 یا10م دانسته‌اند.<sup>5</sup>
+'''دینکرد،''' کتابی بزرگ از مجموع اطلاعات راجع به آموزه‌ها، سنن و آداب و تاریخ و ادبیات [[زرتشتی، دین|زرتشتیان]] به زبان پهلوی. معنای تحت اللفظی ''دینکرد'' ”تألیف دینی“ است<ref name=":0">تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 128.</ref>. این اثر شامل 9 کتاب بوده که کتاب اول و دوم و بخش آغازین کتاب سوم از میان رفته است<ref>Gignoux, Ph. «Dēnkard», '''''Encyclopaedia Iranica'''''. 1996, Vol. VII, P. 285;
-كتاب سوم ''دینكرد'' شامل 420 فصل (كه بیش‌تر فصول كوتاه‌اند) و 73000 واژه است. ارتباطی بین فصول متوالی دیده نمی‌شود. مندرجات كتاب در جهت توجیه مسائل یزدان‌شناسی و فلسفی است. مسئلة اصلی كتاب ثنویت است. در فصولی از كتاب به صاحبان ادیان دیگر انتقاد شده است و غالباً عقاید مسلمانان مد نظر بوده است. روش بحث در این كتاب منطقی است و متن آن به دلیل وجود جملات دراز و پر شاخ و برگ و ساختگی دشوار است. <sup>6</sup>
+تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 128؛ عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 521.</ref>. تعداد واژگان کل متن را حدود 169000 واژه تخمین زده‌اند<ref>West, E. W. '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 91</ref>. ''دینکرد'' را می‌توان حاصل گردآوری و تدوین مطالب مبتنی بر ''اوستا'' و ترجمه‌های آن دانست، کاری که آذر فرنبغ پسر فرخزاد آغاز و آذرباد ایمیدان آن را کامل کرد<ref name=":0" />. آذرباد ایمیدان بنا به گفته محققان در سده 4 ق / 10م می‌زیسته است، از این‌رو تاریخ کتاب را مربوط به سده 9 یا10م دانسته‌اند<ref>De Menasce, J. P. «Zoroastrian Pahlavi Writing», '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2). ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, P. 1170.</ref>.
-كتاب چهارم شامل 4000 كلمه و منتخبی از آئین نامة آذر فرنبغ فرخزادان و شبیه به كتاب سوم است. در آغاز كتاب شرح آفرینش امشاسپندان و سپس اشاره به شاهانی كه از دین مزدیسنی پشتیبانی كردند و آن‌گاه از موجودات گیتی سخن رفته است. سبك آن نیز دشوار است. رد پای آثار یونانی و هندی را در این كتاب می‌توان دید.<sup>7</sup>
+کتاب سوم ''دینکرد'' شامل 420 فصل (که بیش‌تر فصول کوتاه‌اند) و 73000 واژه است. ارتباطی بین فصول متوالی دیده نمی‌شود. مندرجات کتاب در جهت توجیه مسائل یزدان‌شناسی و فلسفی است. مسئله اصلی کتاب ثنویت است. در فصولی از کتاب به صاحبان ادیان دیگر انتقاد شده است و غالباً عقاید مسلمانان مد نظر بوده است. روش بحث در این کتاب منطقی است و متن آن به دلیل وجود جملات دراز و پر شاخ و برگ و ساختگی دشوار است<ref>Gignoux. Ibid. Vol. VII, PP. 285-286; West, E. W. '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg:
-كتاب پنجم شامل 6000 واژه است و از دو بخش اصلی تشكیل شده: 1) پاسخ‌های آذر فرنبغ فرخزادان به یعقوب پسر خالد كه سؤالاتی در مورد دین زرتشتی مطرح كرده بود؛ 2) پاسخ به 33 پرسش بخت ماری مسیحی در مورد امور ماوراءالطبیعه، الهام ایزدی پرستش وآئین‌های زرتشتی.<sup>8</sup>
+تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 56-57؛  تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 131-132.</ref>.
-كتاب ششم در واقع اندرزنامه‌ای است دارای 23000 واژه. این كتاب مجموعه‌ای از كلمات قصار اخلاقی و مذهبی با بیان وظایف، سنت‌ها و رسوم است كه از دانایان پیشین، پوریوتكیشان، به جا مانده است. كتاب ششم از نظر موضوع، قالب و طرزبیان دارای ارزشی والاست.<sup>9</sup> كتاب هفتم شامل حدود 16000 واژه و بر اساس متن اصلی و ترجمة سه نسك اوستایی است. این كتاب حاوی داستان كامل زندگی زرتشت و حوادث پس از او تا پایان جهان و نیز سه موعود زرتشتی است.<sup>10</sup>
+کتاب چهارم شامل 4000 کلمه و منتخبی از آئین نامه آذر فرنبغ فرخزادان و شبیه به کتاب سوم است. در آغاز کتاب شرح آفرینش امشاسپندان و سپس اشاره به شاهانی که از دین مزدیسنی پشتیبانی کردند و آن‌گاه از موجودات گیتی سخن رفته است. سبک آن نیز دشوار است. رد پای آثار یونانی و هندی را در این کتاب می‌توان دید<ref>West, E. W. '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 22;
-كتاب هشتم دارای ارزش ویژه‌ای است، زیرا شامل خلاصه‌ای از محتویات '''''اوستا'''''ی ساسانی است كه به 3 بخش 7 فصلی تقسیم می‌شود. بحث مهم دیگر آن مربوط به قوانین جزا و زمین‌های زراعتی است.<sup>11</sup> كتاب نهم دارای 28000 واژه است و شرح و تفسیر سه نسك اوستا از نسك‌های ''گاثاها''ست.<sup>12</sup>
+تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 133؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 62-63.</ref>.
-نسخه از ''دینكرد'' در دست است كه كامل‌ترین آن‌ها در 1659م كتابت شده است.
+کتاب پنجم شامل 6000 واژه است و از دو بخش اصلی تشکیل شده: 1) پاسخ‌های آذر فرنبغ فرخزادان به یعقوب پسر خالد که سؤالاتی در مورد دین زرتشتی مطرح کرده بود؛ 2) پاسخ به 33 پرسش بخت ماری مسیحی در مورد امور ماوراءالطبیعه، الهام ایزدی پرستش وآئین‌های زرتشتی<ref>Gignoux. Ibid. Vol. VII, P. 286; West. P. 93;
+تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 134؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 72-75.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+کتاب ششم در واقع اندرزنامه‌ای است دارای 23000 واژه. این کتاب مجموعه‌ای از کلمات قصار اخلاقی و مذهبی با بیان وظایف، سنت‌ها و رسوم است که از دانایان پیشین، پوریوتکیشان، به جا مانده است. کتاب ششم از نظر موضوع، قالب و طرزبیان دارای ارزشی والاست<ref>West, E. W. '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 94;
--    تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 128.
+تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 75-76.</ref>. کتاب هفتم شامل حدود 16000 واژه و بر اساس متن اصلی و ترجمه سه نسک اوستایی است. این کتاب حاوی داستان کامل زندگی زرتشت و حوادث پس از او تا پایان جهان و نیز سه موعود زرتشتی است<ref>West, E. W. '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 95; De Menasce. Ibid. P. 1172;
--    Gignoux, Ph. «Dēnkard», '''''Encyclopaedia Iranica'''''. 1996, Vol. VII, P. 285;
+تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 135-136.</ref>.
-تفضلی، همانجا؛ عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 521.
+کتاب هشتم دارای ارزش ویژه‌ای است، زیرا شامل خلاصه‌ای از محتویات '''''اوستا'''''ی ساسانی است که به 3 بخش 7 فصلی تقسیم می‌شود. بحث مهم دیگر آن مربوط به قوانین جزا و زمین‌های زراعتی است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 137-138.</ref>. کتاب نهم دارای 28000 واژه است و شرح و تفسیر سه نسک اوستا از نسک‌های ''گاثاها''ست<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 138-139؛
--    West, E. W. '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 91
+West, E. W. '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Phiologic, Strassburg: P. 98</ref>.
--    Ibid;
+نسخه از ''دینکرد'' در دست است که کامل‌ترین آن‌ها در 1659م کتابت شده است.
-تفضلی، همانجا.
+== نیز نگاه کنید به ==
--    De Menasce, J. P. «Zoroastrian Pahlavi Writing», '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2). ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, P. 1170.
+== '''مآخذ''' ==
--    Gignoux. Ibid. Vol. VII, PP. 285-286; West. Ibid;
-تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمة س. نجم آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 56-57؛ تفضلی. همان. ص 131-132.
--    West. Ibid. P. 22;
-تفضلی. همان. ص 133؛ تاوادیا. همان. ص 62-63.
--    Gignoux. Ibid. Vol. VII, P. 286; West. P. 93;
-تفضلی. همان. ص 134؛ تاوادیا. همان. ص 72-75.
--    West. Ibid. P. 94;
-تاوادیا. همان. ص 75-76.
--  West. Ibid. P. 95; De Menasce. Ibid. P. 1172;
-تفضلی. همان. ص 135-136.
--  تفضلی. همان. ص 137-138.
--  تفضلی. همان. ص 138-139؛
-West. Ibid. P. 98