نیشابور: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''نيشابور'''، شهري در استان خراسان رضوي، با "45 '47 ْ58 طول شرقي و "30 '12 ْ36 عرض شمالي و ارتفاع 1210 متر از سطح دريا،<sup>1</sup> در فاصلة 120 كيلومتري از مركز استان (مشهد) و 719 كيلومتري از تهران قرار دارد.<sup>2</sup> اين شهر، مركز شهرستاني است به همين نام كه در همسا...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''نیشابور'''، شهری در [[استان خراسان رضوی]]، با "45 '47 ْ58 طول شرقی و "30 '12 ْ36 عرض شمالی و ارتفاع 1210 متر از سطح دریا،<sup>1</sup> در فاصله 120 کیلومتری از مرکز استان ([[مشهد]]) و 719 کیلومتری از تهران قرار دارد.<sup>2</sup> این شهر، مرکز شهرستانی است به همین نام که در همسایگی شهرستانهای مشهد (از شرق)، چناران و قوچان (از شمال)، سبزوار (از غرب) و تربت حیدریه و کاشمر (از جنوب) و در نزدیکی کوههای بینالود به ارتفاع 3211 متر واقع است.<sup>3</sup> | ||
شهرستان | شهرستان نیشابور برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1384ش، دارای 7 شهر و 5 بخش و 16 دهستان است.<sup>4</sup> آب و هوای آن در مناطق کوهستانی، معتدل مایل به سرد و در جلگه مرکزی معتدل است. کال شور سبزوار، در جنوب آن، ریزآبههای ارتفاعات بینالود را به سوی سبزوار و به مقصد دشت کویر منتقل میسازد.<sup>5</sup> | ||
نیشابور، با نامها و لقبهای مختلف، چون نیوشاهپور، نشابور، نیک شابور و امالبلاد<sup>6</sup> و... شهرت داشته و از شهرهای کهن بنیاد ایران است و پیشینه آن به روزگار هخامنشیان و اشکانیان میرسد. پس از ویرانی آن (در جنگ ایرانیان و تورانیان)، شاپور پسر اردشیر، دوباره به ساختن آن همت کرد.<sup>7</sup> این شهر در سال 31ق / 652م به دست مسلمانان فتح شد و در دوره اسلامی به یکی از چهار شهر بزرگ خراسان بدل گشت. حملات ویرانگر مغول و نیز زلزلههای متعدد، نیشابور را از عظمت فرو افکند.<sup>8</sup> امروز با یادگارهایی چون آرامگاههای عمر خیام، عطار، کمالالملک و زیارتگاههای مذهبی و نیز آثار تاریخی کشف شده، و با داشتن جمعیتی برابر با 158847 تن در سال 1375ش <sup>9</sup> و برآورد 205842 تن برای سال 1384ش،<sup>10</sup> همراه با مراکز صنعتی و آموزشی تاسیس شده در آن، و قرار گرفتن در مسیر راهآهن، از شهرهای مهم خطه خراسان محسوب میشود. | |||
'''مآخذ''' | '''مآخذ''' | ||
1- | 1- جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 1297 و 1298. | ||
2- سازمان حمل و نقل و | 2- سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 3 و 141 و 142. | ||
3- | 3- جعفری. همان. ج 1، ''کوهها و کوهنامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 126. | ||
4- دفتر | 4- دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383. | ||
5- | 5- جعفری. همان. ج 2، ''رودها و رودنامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 372 و 373. | ||
6- | 6- چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 259. | ||
7- | 7- جنیدی، فریدون. '''''شهرهای ایران'''''. ج 2، ''نیشابور و...''، به کوشش یوسف کیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (با همکاری جهاد دانشگاهی)، 1366، ص 367. | ||
8- | 8- بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 178-180. | ||
9- | 9- نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 194. | ||
10- | 10- مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 104. | ||
غلامحسین تکمیل همایون | غلامحسین تکمیل همایون | ||
نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۴۵
نیشابور، شهری در استان خراسان رضوی، با "45 '47 ْ58 طول شرقی و "30 '12 ْ36 عرض شمالی و ارتفاع 1210 متر از سطح دریا،1 در فاصله 120 کیلومتری از مرکز استان (مشهد) و 719 کیلومتری از تهران قرار دارد.2 این شهر، مرکز شهرستانی است به همین نام که در همسایگی شهرستانهای مشهد (از شرق)، چناران و قوچان (از شمال)، سبزوار (از غرب) و تربت حیدریه و کاشمر (از جنوب) و در نزدیکی کوههای بینالود به ارتفاع 3211 متر واقع است.3
شهرستان نیشابور برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1384ش، دارای 7 شهر و 5 بخش و 16 دهستان است.4 آب و هوای آن در مناطق کوهستانی، معتدل مایل به سرد و در جلگه مرکزی معتدل است. کال شور سبزوار، در جنوب آن، ریزآبههای ارتفاعات بینالود را به سوی سبزوار و به مقصد دشت کویر منتقل میسازد.5
نیشابور، با نامها و لقبهای مختلف، چون نیوشاهپور، نشابور، نیک شابور و امالبلاد6 و... شهرت داشته و از شهرهای کهن بنیاد ایران است و پیشینه آن به روزگار هخامنشیان و اشکانیان میرسد. پس از ویرانی آن (در جنگ ایرانیان و تورانیان)، شاپور پسر اردشیر، دوباره به ساختن آن همت کرد.7 این شهر در سال 31ق / 652م به دست مسلمانان فتح شد و در دوره اسلامی به یکی از چهار شهر بزرگ خراسان بدل گشت. حملات ویرانگر مغول و نیز زلزلههای متعدد، نیشابور را از عظمت فرو افکند.8 امروز با یادگارهایی چون آرامگاههای عمر خیام، عطار، کمالالملک و زیارتگاههای مذهبی و نیز آثار تاریخی کشف شده، و با داشتن جمعیتی برابر با 158847 تن در سال 1375ش 9 و برآورد 205842 تن برای سال 1384ش،10 همراه با مراکز صنعتی و آموزشی تاسیس شده در آن، و قرار گرفتن در مسیر راهآهن، از شهرهای مهم خطه خراسان محسوب میشود.
مآخذ
1- جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 1297 و 1298.
2- سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 3 و 141 و 142.
3- جعفری. همان. ج 1، کوهها و کوهنامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 126.
4- دفتر تقسیمات کشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.
5- جعفری. همان. ج 2، رودها و رودنامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 372 و 373.
6- چکنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 259.
7- جنیدی، فریدون. شهرهای ایران. ج 2، نیشابور و...، به کوشش یوسف کیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (با همکاری جهاد دانشگاهی)، 1366، ص 367.
8- بیات، عزیزالله. کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 178-180.
9- نورالهی، طه. توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 194.
10- مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 104.
غلامحسین تکمیل همایون