پرش به محتوا

عربی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۶: خط ۱۶:


قدیمی‌ترین کلمات عربی ثبت شده نزدیک به 40 اسم خاص است که در کتیبه‌های آشوری مربوط به جنگ‌های آشوری‌ها با عرب‌ها در سال‌های 853-626 ق.م آمده است<ref name=":3">Rabin, C. "The Position of Arabic Among Semitic Languages", '''''Encyclopedia of Islam'''''. Leiden: E. J. Brill, 1960, Vol. 1, P. 562</ref><ref name=":2" />. اولین متنی که به عربی نوشته شده سنگ قبری است که در 328م در نَمرا در صحرای سوریه کشف شده است<ref name=":2" />.  
قدیمی‌ترین کلمات عربی ثبت شده نزدیک به 40 اسم خاص است که در کتیبه‌های آشوری مربوط به جنگ‌های آشوری‌ها با عرب‌ها در سال‌های 853-626 ق.م آمده است<ref name=":3">Rabin, C. "The Position of Arabic Among Semitic Languages", '''''Encyclopedia of Islam'''''. Leiden: E. J. Brill, 1960, Vol. 1, P. 562</ref><ref name=":2" />. اولین متنی که به عربی نوشته شده سنگ قبری است که در 328م در نَمرا در صحرای سوریه کشف شده است<ref name=":2" />.  
 
[[پرونده:توزیع تاریخی تقریبی زبان‌های سامی.jpg|بندانگشتی|توزیع تاریخی تقریبی زبان‌های سامی، برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از [https://fa.wikipedia.org/wiki/زبان%E2%80%8Cهای_سامی wiki/زبان%E2%80%8Cهای_سامی/https://fa.wikipedia.org]]]
عربی زبان رسمی 21 کشور در آسیای مرکزی و آفریقا<ref name=":0" /><ref>Fischer, W. "Arabic", '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. (ed.), William Bright, Oxford: Oxford University Press, 1992, Vol. 1, P. 191</ref><ref name=":1" /><ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: امیرکبیر، 1381، ج2، ص 1726.
عربی زبان رسمی 21 کشور در آسیای مرکزی و آفریقا<ref name=":0" /><ref>Fischer, W. "Arabic", '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. (ed.), William Bright, Oxford: Oxford University Press, 1992, Vol. 1, P. 191</ref><ref name=":1" /><ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: امیرکبیر، 1381، ج2، ص 1726.


خط ۴۲: خط ۴۲:


== نیز نگاه کنید به ==
== نیز نگاه کنید به ==
* [[تاتی]]
* [[تالشی]]
* [[ترکمنی]]
* [[ترکی]]
* [[آذربایجانی]]
* [[قشقایی]]
* [[شاهسوند]]
* [[دری]]
* '''[[تاجیکی]]'''


== '''مآخذ''' ==
== '''مآخذ''' ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
== نویسنده مقاله ==
نامعلوم
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:زبان شناسی]]

نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۶

عربی/ æræbi/، از زبان‌های سامی خانواده حامی ـ سامی یا آفریقایی ـ آسیایی.  

عده‌ای آن را عضوی از شاخه شمال غربی و گروهی دیگر آن را عضوی از شاخه جنوب شرقی[۱] و برخی آن را به شاخه سامی مرکزی ـ جنوبی مرتبط می‌دانند[۲][۳][۴][۵]. عربی با زبان‌های گه‌ئز، عبری، آرامی و اکدی رابطه خواهری دارد[۶][۷]. زبان عربی دارای دو گویش اصلی است: 1- گویش شرقی در عربستان سعودی، یمن، کویت، عمان، امارات متحده عربی، عراق، سوریه، لبنان، فلسطین، اردن، مصر، سودان، چاد، نیجریه و نیز در میان عده‌ای در افغانستان و ازبکستان؛ 2- گویش غربی در لیبی، تونس، الجزایر، مراکش و موریتانی[۸][۹][۱۰][۱۱].

قدیمی‌ترین متنی که از [قوم] عرب در آن یاد شده است، یک کتیبه آشوری است از زمان شلمنصر(احمد رمضانی واسو کلایی) III، پادشاه آشور در قرن نهم ق.م[۱۱].

برخی، قوم عرب را به سه طبقه تقسیم کرده‌اند: عرب بائده (bā'ede) [= از میان رفته]، عرب عاربه (arebe) [= خالص]، و عرب مستعربه (mosta'rebe) [= عرب شده][۱۱].

قدیمی‌ترین کلمات عربی ثبت شده نزدیک به 40 اسم خاص است که در کتیبه‌های آشوری مربوط به جنگ‌های آشوری‌ها با عرب‌ها در سال‌های 853-626 ق.م آمده است[۱۲][۱۱]. اولین متنی که به عربی نوشته شده سنگ قبری است که در 328م در نَمرا در صحرای سوریه کشف شده است[۱۱].

توزیع تاریخی تقریبی زبان‌های سامی، برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از wiki/زبان%E2%80%8Cهای_سامی/https://fa.wikipedia.org

عربی زبان رسمی 21 کشور در آسیای مرکزی و آفریقا[۳][۱۳][۵][۱۴]از جمله: الجزیره، مصر، عراق، مراکش، عربستان، سوریه و... است[۱۵][۱۶][۱۷].

تعداد گویندگان گونه استاندارد عربی حدود 202 میلیون نفر و تعداد گویندگان گونه شمالی زبان عربی محاوره‌ای (گونه رایج در ایران) 600000 نفر[۳][۱۶][۵][۱۸]و طبق سرشماری سال 1365 (1986) تعداد گویندگان عربی زبان در ایران حدود 620000 نفر گزارش شده است[۱۹]. عربی به عنوان زبان دوم در بعضی کشورهای اسلامی به کار می‌رود. عربی کلاسیک (ادبی) زبان قرآن و اسلام[۳][۵][۱۵][۱۷][۱۶]و زبان نیایش حدود یک میلیارد نفر مسلمان در بیش از 60 کشور است[۵][۱۶]. عربی گفتاری معیار بر مبنای عربی کلاسیک، که در قرن 3-6م شکل گرفت،[۱۲][۲۰] استوار است و در نوشتار رسمی و به عنوان زبان میانجی بین گویش‌هایی که فهم متقابل ندارند، به کار می‌رود[۱۶].

پیش از ورود اسلام به ایران تیره‌هایی از قبیله بنی تمیم در خوزستان می‌زیستند[۲۱]. اما پس از اسلام تیره‌هایی از قبایل عرب در مناطق مختلف ایران (مانند آذربایجان، کردستان، لرستان و...) ساکن شدند. آنان به تدریج زبان مادری خود را از یاد بردند و اکنون به گونه‌ای از زبان‌های ترکی، فارسی یا کردی سخن می‌گویند[۲۲]. اکثر عرب زبانان ایران اکنون در استان خوزستان و حاشیه سواحل جنوبی ایران سکونت دارند[۲۳]. عربی خوزستانی را باید گونه‌ای از گویش شرقی زبان عربی به شمار آورد[۲۴].

تعداد واژه‌هایی که از زبان فارسی در زمان هخامنشی و اوائل اشکانی به ادبیات تلمودی و در نتیجه به دیگر زبان‌های سامی راه یافته، بسیار فراوان‌تر از کلمات قرضی در دوره‌های دیگر است[۲۵]. برای مثال واژه‌های ابزار[۲۶] (ابزار در عربی)، فرسنگ[۲۷] (فرسخ در عربی)، گنج[۲۸] (کنز در عربی) از فارسی به زبان عربی راه یافته‌اند. از آن‌جا که عربی زبان دینی مسلمانان است،[۵][۲۹] هزاران واژه از این زبان به زبان‌های ایرانی (مانند فارسی، کردی، پشتو)، ترکی و... راه یافته است[۳۰][۳۱]. واژه‌هایی مانند جامع (jamiг)، مدرسه (madrasa)، قاعده (qāгida) در زبان‌های مختلف مسلمانان وجود دارد[۳۲]. وام واژه‌های عربی مانند الجبرا (algebra)، الکل (alcohol) (همراه با حرف تعریف /zal/) به زبان‌های اروپایی نیز راه یافته است[۳۳]. نمونه‌ای از تأثیر زبان فارسی در عربی خوزستان وجود آوای /Č/ (چ) در آن است (مثلاً عساچره به جای عساکره، عچرش به جای عجرش)[۳۴].

مهم‌ترین ویژگی‌های مشترک زبان‌های سامی، از جمله عربی عبارتند از: 1- وجود ریشه‌های صامتی که معمولاً ثلاثیند، 2- تغییر معانی ریشه با بردن آن به باب‌های مختلف و 3- وجود دو جنس مذکر و مؤنث و...[۳۵]

همخوان‌های عربی عبارتند از: / ŧ, đ, s, z, y, j, k, χ, γ, q, ħ, ſ(‘), h, ?(’), b, f, m, w, t, d, n, θ, ð, s, ∫, z, l, r / واکه‌های کوتاه و بلند عبارتند از: / i, a, u /.[۳۶] تکیه اصلی بر هجای ما قبل آخر قرار می‌گیرد و در صورتی که دو هجای آخر کوتاه باشد، تکیه بر هجای پیش از ما قبل آخر قرار می‌گیرد[۳۶]. عربی دو جنس مذکر و مؤنث و سه شمار (مفرد، مثنی، جمع)[۳۷] و سه حالت فاعلی (که با -u نشان داده می‌شود)، مفعولی (-a) و اضافی (-i) دارد. حرف تعریف معرفه در عربی پیشوند (-al) است، مثلاً al-maliku (شاه) معرفه و malikun (شاهی) نکره. صفت قبل از موصوف می‌آید مانند: رجالٌ طوالٌ rijālun tiwālun (مردان قد بلند). صفت از نظر شخص، شمار و معرفه و نکره بودن با موصوف خود مطابقه دارد[۳۸]. فعل می‌تواند از ریشه ثلاثی مجرد مَرَّ (Marra) (عبور کردن) و ثلاثی مزید زخرفَ (ZaxRaFa) (تزیین کردن) باشد[۳۹]. در عربی توالی بی‌نشان کلمات فعل، فاعل، مفعول (VSO) است[۴۰][۴۱]. عربی به خاطر پدیده دو زبان گونگی و صداهایی که در ناحیه حلق تولید می‌شود از سایر زبان‌ها قابل تشخیص است[۳۷].

خط عربی بازمانده گونه نبطی خط آرامی است که تا زمان انقراض سلسله نبطیان به دست رومیان (106م) در شهر پترا (در اردن کنونی) رواج داشت[۴۲]. بعد از پیروزی اسلام، خط عربی با اندکی تغییر جهت نگارش فارسی، ترکی، کردی، اردو، پشتو و... به کار رفت[۴۳].

ادبیات زبان عرب شامل شعر و نثر است؛ قدیمی‌ترین شکل نثر ادبی در «سجعِ» کاهنان دیده می‌شود. قدیمی‌ترین اوزان شعر عربی را رجز دانسته‌اند. از لحاظ شکل معروف‌ترین شکل شعر عرب قصیده است[۴۴]. از لحاظ زبان، کلمات و معانی نیز شعر قدیم عرب با زندگی عربی قدیم ـ یعنی چادرنشینی و بیابان‌گردی، مهمان‌نوازی، آزادمنشی و... مناسبت تمام داشت[۴۵]. اشعار پیش از اسلام و صدر اسلام، قرآن و مکاتبات پیامبر اسلام (ص) از مهم‌ترین منابع عربی کلاسیک است[۱۲][۴۶].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، به نقل از: Faber, A. "Genetic Subgrouping of the Semitic Languages", The Semitic Languages, ed. R. Hetzron, London: 1997, PP.12-13.
  2. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، به نقل از: Lyovin, A.V. An Introduction to the Languages of the world. New York, 1997, P. 186
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ Campbell, George. Concise Compendium of the world's Languages. London: 1995, P. 24
  4. ↑ Rabin, C. "The Position of Arabic Among Semitic Languages", Encyclopedia of Islam. Leiden: E. J. Brill, 1960, Vol. 1, PP. 36-37
  5. ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ Holes, C. "Arabic", The Encyclopedia of Language and Linguistics. (ed.) R. E. Asher, Oxford: Pergamon press, 1994, vol. 1, P. 191
  6. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1381، ج 1، ص 1166.
  7. ↑ آرلاتو، آنتونی. درآمدی بر زبان‌شناسی تاریخی. ترجمه یحیی مدرسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1373، ص 74.
  8. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554؛ به نقل از: Kay. A. S. and J. Rosenhouse. "Arabic Dialects and Maltese", The Semitic Languages. (ed.) R. Hetzron, London: 1997, P. 265
  9. ↑ Fleisch, 1960, Vol. 1, PP. 574-578
  10. ↑ Marçais, Ph. "The Western Dialects", Encyclopedia of Islam. Leiden: E. J. Brill, 1960, Vol. 1, PP. 578-583.
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ ۱۱٫۴ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیر;بیر، 1381، ج2، ص 1702.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ Rabin, C. "The Position of Arabic Among Semitic Languages", Encyclopedia of Islam. Leiden: E. J. Brill, 1960, Vol. 1, P. 562
  13. ↑ Fischer, W. "Arabic", International Encyclopedia of Linguistics. (ed.), William Bright, Oxford: Oxford University Press, 1992, Vol. 1, P. 191
  14. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1381، ج2، ص 1726.
  15. ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ Fischer, W. "Arabic", International Encyclopedia of Linguistics. (ed.), William Bright, Oxford: Oxford University Press, 1992, Vol. 1, PP. 91-92
  16. ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ ۱۶٫۳ ۱۶٫۴ Crystal, David. "Arabic", An Encyclopedia of Language and Languages. Oxford: Black well Publishers, 1992, P. 25
  17. ↑ ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ Ibid. P. 348
  18. ↑ Grimes, Barbara. (ed.) Ethnologue: Languages of the world. Texas: Summer Institiue of Linguistics, 1992, PP. 643 & 733
  19. ↑ Mosely, Christopher & Asher, R.E. Atlas of the World's Languages. New York: Rout ledge, 1994, P. 205
  20. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1381، ج2، ص 1727.
  21. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، ص 554، به نقل از: عزیزی بنی‌طرف، یوسف. قبایل و عشایر عرب خوزستان. تهران: 1372، ص 10.
  22. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، به نقل از: ایرانیکا. ج 2، ص 216-220.
  23. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، به نقل از: ایرانیکا. ج 2، ص 217.
  24. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، به نقل از: Kay. A. S. and J. Rosenhouse. "Arabic Dialects and Maltese", The Semitic Languages. (ed.) R. Hetzron, London: 1997, P. 266.
  25. ↑ آذرنوش، آذرتاش. راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ زبان عرب جاهلی (همراه با واژه‌های فارسی در شعر جاهلی). ویرایش دوم، تهران: توس، 1374، ص 94.
  26. ↑ آذرنوش، آذرتاش. راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ زبان عرب جاهلی (همراه با واژه‌های فارسی در شعر جاهلی). ویرایش دوم، تهران: توس، 1374، ص 96.
  27. ↑ آذرنوش، آذرتاش. راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ زبان عرب جاهلی (همراه با واژه‌های فارسی در شعر جاهلی). ویرایش دوم، تهران: توس، 1374، ص 102.
  28. ↑ آذرنوش، آذرتاش. راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ زبان عرب جاهلی (همراه با واژه‌های فارسی در شعر جاهلی). ویرایش دوم، تهران: توس، 1374، ص 103.
  29. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554.
  30. ↑ Kay. A. S. and J. Rosenhouse. "Arabic Dialects and Maltese", The Semitic Languages. (ed.) R. Hetzron, London: 1997, P. 667
  31. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، به نقل از: Campbell, George. Compendium of the world's Languages, London: 1991, Vol. 1, P. 76
  32. ↑ Holes, C. "Arabic", The Encyclopedia of Language and Linguistics. (ed.) R. E. Asher, Oxford: Pergamon press, 1994, vol. 1, P. 91
  33. ↑ Harvey, L. P. "Arabic and Spanish: Linguistic Contacts", The Encyclopedia of Language & Linguistics. Leiden: Brill, Vol. 1, PP. 204-205
  34. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، ص 554، به نقل از: عزیزی بنی‌طرف، یوسف. قبایل و عشایر عرب خوزستان. تهران: 1372، ص 25، 34، 71.
  35. ↑ رضایی باغ بیدی، حسن. «زبان‌های غیر ایرانی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1380، ج 10، ص 554، ص 554، به نقل از: Hetzron, R. "Semitic Languages", International Encyclopedia of Linguistics. (ed.) W. Bright. New York: 1992, Vol. III, PP. 412-416.
  36. ↑ ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ Campbell, George. Concise Compendium of the world's Languages. London: 1995, P. 25
  37. ↑ ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ Campbell, George. Concise Compendium of the world's Languages. London: 1995, P. 26
  38. ↑ Campbell, George. Concise Compendium of the world's Languages. London: 1995, P. 27
  39. ↑ Campbell, George. Concise Compendium of the world's Languages. London: 1995, P. 28-29
  40. ↑ Campbell, George. Concise Compendium of the world's Languages. London: 1995, P. 31
  41. ↑ Fischer, W. "Arabic", International Encyclopedia of Linguistics. (ed.), William Bright, Oxford: Oxford University Press, 1992, Vol. 1, PP. 92-97
  42. ↑ رضایی باغ‌بیدی. «زبان‌های ایرانی»، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی. زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج 10، ص 553.
  43. ↑ Mattock, J. N. "Arabic Script: Adaptation for Other Languages", The Encyclopedia of Languages and Linguistics. (ed.) R. E. Asher, Vol. 1, PP. 203-204.
  44. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1381، ج2، ص 1722.
  45. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1381، ج1، ص 63-64.
  46. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1381، ج2، ص 1727.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

نامعلوم

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=عربی&oldid=8463»