رضا کمال شهرزاد: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
شهرزاد، رضا کمال (1316ق/ 1898م - 1316ش)، موسیقدان، نمایشنامهنویس، بازیگر، کارگردان و از پایهگذاران تئاتر [[ایران]]. | |||
رضا | رضا کمالی ملقب به کمالالدوله، فرزند میرزا حسن خان منشی باشی<ref name=":0">خلج، منصور. '''''نمایشنامه نویسان ایران''''' (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 121.</ref>، دبیر مخصوص میرزا یوسف صدراعظم بود<ref>'''''فصلنامهی تئاتر'''''، شماره 13، بهار 1370، ص 73.</ref>. در مدرسه سن لوئی، که کشیشان لازاریست فرانسوی آن را بنیاد نهاده بودند، تحصیل کرد<ref>بزرگمهر، شیرین. '''''تأثیر ترجمه متون نمایشی بر تئاتر ایران'''''، نشر تبیان، 1379.</ref>. پس از ورود به جریانات ادبی و نمایشی، نام شهرزاد، قصهگوی [[هزار و یک شب]] را بر خود نهاد. او آواز میخواند و سهتار مینواخت<ref>'''''فصلنامهی تئاتر'''''. شماره 13، بهار 1370، ص 80 .</ref>. در1298ش گروه کمدی موزیکال را تأسیس کرد. دختران ارمنی در این گروه نقش فعالی داشتند<ref name=":0" />. شهرزاد با الهام از اپرت «آرشین مالالان» اثر عزیز بیک حاجی بیکوف که بازیگران قفقازی آن را در تهران نمایش داده بودند اپرت «پریچهر و پریزاد» را نوشت و آهنگهای آن را با همکاری «فکری»، «صادق مقدم» و «حسین لطیفی» تصنیف کرد. | ||
در 1301 هـ. ش «سالومه» اثر | در 1301 هـ. ش «سالومه» اثر اسکار وایلد را به فارسی برگرداند و سپس از زبان ترکی نمایشنامههایی مانند «افسانه عشق» (1306)، «اصلی و کرم»، «کمربند سحرآمیز» (1308) را به فارسی برگرداند<ref>گوران، هیوا. '''''کوششهای نافرجام (سیری در صدر سال تئاتر ایران)،''''' انتشارات آگاه، 1360، ص 163.</ref>. نمایشنامهی «مجسمه مرمر» را در 1308 ش نوشت و آنرا به روی صحنه برد و خودش نقش اول آنرا بازی کرد. سال 1309ش. درخشانترین دوره فعالیت ادبی شهرزاد بود که چندین نمایشنامه را به روی صحنه برد<ref>'''''فصلنامهی تئاتر'''''، شماره 13، بهار 1370، ص 78.</ref>. بعد از آن تا 1316 ش زندگی سختی را گذراند و سرانجام خودکشی کرد. | ||
«خلیفه هارونالرشید» یا «عزیز و عزیزه» و «حرم خلیفه هارونالرشید»<ref>'''''فصلنامهی تئاتر'''''، شماره 13، بهار 1370، ص 77.</ref>. «زرتشت»، «گلهای حرم» از آثار دیگر او هستند<ref>خلج، منصور. '''''نمایشنامه نویسان ایران''''' (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 123.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[هزار و یک شب]] | |||
== مآخذ == | |||
نسخهٔ ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۰
شهرزاد، رضا کمال (1316ق/ 1898م - 1316ش)، موسیقدان، نمایشنامهنویس، بازیگر، کارگردان و از پایهگذاران تئاتر ایران.
رضا کمالی ملقب به کمالالدوله، فرزند میرزا حسن خان منشی باشی[۱]، دبیر مخصوص میرزا یوسف صدراعظم بود[۲]. در مدرسه سن لوئی، که کشیشان لازاریست فرانسوی آن را بنیاد نهاده بودند، تحصیل کرد[۳]. پس از ورود به جریانات ادبی و نمایشی، نام شهرزاد، قصهگوی هزار و یک شب را بر خود نهاد. او آواز میخواند و سهتار مینواخت[۴]. در1298ش گروه کمدی موزیکال را تأسیس کرد. دختران ارمنی در این گروه نقش فعالی داشتند[۱]. شهرزاد با الهام از اپرت «آرشین مالالان» اثر عزیز بیک حاجی بیکوف که بازیگران قفقازی آن را در تهران نمایش داده بودند اپرت «پریچهر و پریزاد» را نوشت و آهنگهای آن را با همکاری «فکری»، «صادق مقدم» و «حسین لطیفی» تصنیف کرد.
در 1301 هـ. ش «سالومه» اثر اسکار وایلد را به فارسی برگرداند و سپس از زبان ترکی نمایشنامههایی مانند «افسانه عشق» (1306)، «اصلی و کرم»، «کمربند سحرآمیز» (1308) را به فارسی برگرداند[۵]. نمایشنامهی «مجسمه مرمر» را در 1308 ش نوشت و آنرا به روی صحنه برد و خودش نقش اول آنرا بازی کرد. سال 1309ش. درخشانترین دوره فعالیت ادبی شهرزاد بود که چندین نمایشنامه را به روی صحنه برد[۶]. بعد از آن تا 1316 ش زندگی سختی را گذراند و سرانجام خودکشی کرد.
«خلیفه هارونالرشید» یا «عزیز و عزیزه» و «حرم خلیفه هارونالرشید»[۷]. «زرتشت»، «گلهای حرم» از آثار دیگر او هستند[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ خلج، منصور. نمایشنامه نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 121.
- ↑ فصلنامهی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 73.
- ↑ بزرگمهر، شیرین. تأثیر ترجمه متون نمایشی بر تئاتر ایران، نشر تبیان، 1379.
- ↑ فصلنامهی تئاتر. شماره 13، بهار 1370، ص 80 .
- ↑ گوران، هیوا. کوششهای نافرجام (سیری در صدر سال تئاتر ایران)، انتشارات آگاه، 1360، ص 163.
- ↑ فصلنامهی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 78.
- ↑ فصلنامهی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 77.
- ↑ خلج، منصور. نمایشنامه نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 123.