امام دوازدهگانه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۹

اِمامانِ دَوازْدَهْگانه، امامان اهل‌بیت(ع) كه در مذهب شیعه اثنا عشری به عنوان امامان منصوص و برگزیده از جانب خداوند شناخته می‌شوند.

این امامان به ترتیب امامت عبارتند از: حضرت علی(ع)، ^*فرزندش امام حسن(ع)، ^*امام حسین(ع)، امام زین‌العابدین(ع)، ^*امام محمد باقر(ع)، ^*امام جعفر صادق(ع)، ^*امام موسی ‌كاظم(ع)، ^*امام رضا(ع)، امام محمد تقی(ع)، ^*امام علی‌النقی(ع)، ^*امام حسن ‌عسگری(ع)، ^*حضرت مهدی، امام زمان(ع) ^*.

طبق اعتقاد شیعه اثنا عشری، دوره امامت امامان دوازدهگانه با رحلت رسول اكرم(ص) و به امامت رسیدن حضرت علی(ع) آغاز شده، و بدون انقطاع تاكنون ادامه یافته است. از 260ق، پس از درگذشت امام حسن عسكری(ع) و انتقال امامت به فرزند ایشان، امام مهدی(ع)، امامت از حالت ظهور به حالت غیبت مبدل شد، و دوره بلند امامت آن حضرت تماماً در حال غیبت بوده است. اعتقاد به امامان دوازده‌گانه اساس باور شیعه اثنا عشری است و در تأیید این باور نصوص متعددی از رسول اكرم(ص) و ائمه(ع) عنوان شده، و حتی به تلویحاتی در قرآن كریم اشاره شده است. ادله اثبات امامت آنان خود موضوع كتاب‌های پرشماری در حوزه امامیه بوده، و آثاری به سبك‌های گوناگون در این باره پرداخته شده است.

امام باره

افزون بر كتب نصوص، باید به آثاری با عنوان عمومی «دلائل الامامه» در باب معجزات ائمه(ع)، یا آثاری با عنوان عمومی «الوصیه» در تبیین انتقال وصیت در سلسله امامان دوازده‌گانه، اشاره كرد. اثبات نقلیِ امامت دوازدهگانه(ع)، نزد متكلمان امامیه نیز مورد توجه بوده، و فصلی از آثار مهم كلامی امامیه را به خود اختصاص می‌داده است. در میان اهل سنت نیز احادیثی مبنی بر وجود 12 نقیب یا امام پس از رسول اكرم(ص)، تداول داشته، امام تفسیر دیگری از این 12 امام ارائه می‌شده است. در طول سده نخست هجری، از برخی از اصحاب رسول اكرم(ص)، احادیثی با مضمون بشارت به 12 امام پس از آن حضرت، در محافل گوناگون نقل می‌شد كه از آن میان به خصوص حدیث جابر بن سمره از بیشترین شهرت برخوردار بوده است؛ در این حدیث بیان شده بود كه امیران (امامان یا خلفا) پس از پیامبر(ص)، 12 تن هستند و همه ایشان از قریشند. افزودن بر آنچه گذشت، از شخصیت ائمه(ع) در محافل اهل سنت نیز همواره با حرمتی شگرف یاد می‌شد و همین حرمت، گاه انگیزه‌ای بود تا كتابی در فضائل آنان فراهم آورده شود. بی‌تردید نمونه‌هایی از كتب تألیف شده در فضائل اهل ‌بیت(ع) نزد اهل سنت، كم شمار نیست. از كتاب‌های تألیف شده در فضایل امامان دوازدهگانه در حوزه اهل سنت، از این نمونه‌ها می‌توان یاد كرد: 1. مطالب السئوول فی مناقب آل الرسول، از كمال‌الدین ابن طلحه شافعی. 2. تذكره خواص الامه فی خصائص الائمه، اثر عالم حنفی یوسف بن قزاوغلی سبط ابن جوزی. 3. الفصول المهمه فی معرفه احوال الائمه، از ابن صباغ مالكی. 4. الشذارت الذهبیه یا الائمه الاثنا عشر، از شمس‌الدین ابن طولون، عالم حنفی دمشقی. 5. الاتحاف بحب الاشراف، از عبدالله بن عامر شبراوی، عالم شافعی مصری. 6. نور الابصار فی مناقب آل بیت النبی المختار، از سید مؤمن شبلنجی. 7. ینابیع الموده، اثر سلیمان بن ابراهیم قُندوزی، (برای آثاری دیگر، نكـ: طباطبایی، شمـ2، ص52، شمـ4، ص101،100، شمـ17، ص100).

نیز نگاه کنید به

ماخذ

ابن بابویه، محمد. الخصال. به كوشش علی‌اكبر غفاری، قم: 1403ق؛ ابن صباغ مالكی، علی. الفصول المهمه. نجف: دارالكتب التجاریه؛ ابن طولون، محمد. الائمه الاثنا عشر. به كوشش صلاح‌الدین منجد، بیروت: 1958م؛ ابن عیاش جوهری، احمد. مقتصب الاثر. قم: 1379ق؛ ابوداوود سجستانی، سلیمان. سنن. به كوشش محمد محیی‌الدین عبدالحمید، قاهره: داراحیاء السنه النبویه؛ احمد بن حنبل. مسند. قاهره: 1313ق؛ بخاری، محمد. صحیح. استانبول: 1315ق؛ ترمذی، محمد. سنن. به كوشش احمد محمدشاكر و دیگران، قاهره: 1357ق/1938م؛ حاكم نیشابوری، محمد. المستدرك. حیدرآباد دكن: 1334ق؛ خزاز قمی، علی. كفایه الاثر. قم: 1402ق؛ سبط ابن جوزی، یوسف. تذكره الخواص. نجف: 1383ق/1964م؛ سید مرتضی، علی. الذخیره. به كوشش احمد حسینی، قم: 1411ق؛ طباطبایی، عبدالعزیز. «اهل البیت(ع) فی المكتبه العربیه». تراثنا، قم: 1405ق؛ علامه حلی، حسن. كشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: مكتبه المصطفوی؛ كتاب سلیم بن قیس. به كوشش علوی حسنی نجفی، بیروت: 1400ق/1980م؛ مسلم بن حجاج نیشابوری. صحیح. به كوشش محمد فؤاد عبدالباقی، قاهره: 1955م؛ نجاشی، احمد. الرجال. به كوشش موسی شبیری زنجانی، قم: 1407ق؛ نعمانی، محمد. الغیبه. بیروت: 1403ق/1983م.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی

نویسنده مقاله

محمد نعمانی

تلخیص از فاطمه اسماعیلی

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''اِمامانِ دَوازْدَهْگانه،''' امامان اهل‌بيت(ع) كه در مذهب شيعة اثنا عشري به عنوان امامان منصوص و برگزيده از جانب خداوند شناخته مي‌شوند.
+'''اِمامانِ دَوازْدَهْگانه،''' امامان اهل‌بیت(ع) كه در مذهب شیعه اثنا عشری به عنوان امامان منصوص و برگزیده از جانب خداوند شناخته می‌شوند.
-اين امامان به ترتيب امامت عبارتند از: حضرت علي(ع)، <sup>*</sup>فرزندش امام حسن(ع)، <sup>*</sup>[[امام حسین بن علی(ع)|امام حسين(ع)]]، امام زين‌العابدين(ع)، <sup>*</sup>امام محمد باقر(ع)، <sup>*</sup>امام جعفر صادق(ع)، <sup>*</sup>امام موسي ‌كاظم(ع)، <sup>*</sup>امام رضا(ع)، امام محمد تقي(ع)، <sup>*</sup>امام علي‌النقي(ع)، <sup>*</sup>امام حسن ‌عسگري(ع)، <sup>*</sup>حضرت مهدي، امام زمان(ع) <sup>*</sup>.
+این امامان به ترتیب امامت عبارتند از: [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|حضرت علی(ع)]]، <sup>*</sup>فرزندش [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن(ع)،]] <sup>*</sup>[[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین(ع)]]، [[امام زین العابدین(ع)|امام زین‌العابدین(ع)]]، [[امام محمد باقر(ع)|<sup>*</sup>امام محمد باقر(ع)]]، <sup>*</sup>[[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق(ع)]]، <sup>*</sup>[[امام موسی بن جعفر کاظم(ع)|امام موسی ‌كاظم(ع)]]، <sup>*</sup>[[علی بن موسی الرضا(ع)|امام رضا(ع)،]] [[امام محمد تقی جواد(ع)|امام محمد تقی(ع)]]، <sup>*</sup>[[امام علی النقی هادی(ع)|امام علی‌النقی(ع)]]، <sup>*</sup>[[امام حسن عسکری(ع)|امام حسن ‌عسگری(ع)]]، <sup>*</sup>حضرت مهدی، امام زمان(ع) <sup>*</sup>.
-طبق اعتقاد شيعة اثنا عشري، دورة امامت امامان دوازدهگانه با رحلت رسول اكرم(ص) و به امامت رسيدن حضرت علي(ع) آغاز شده، و بدون انقطاع تاكنون ادامه يافته است. از 260ق، پس از درگذشت امام حسن عسكري(ع) و انتقال امامت به فرزند ايشان، امام مهدي(ع)، امامت از حالت ظهور به حالت غيبت مبدل شد، و دورة بلند امامت آن حضرت تماماً در حال غيبت بوده است. اعتقاد به امامان دوازده‌گانه اساس باور شيعة اثنا عشري است و در تأييد اين باور نصوص متعددي از رسول اكرم(ص) و ائمه(ع) عنوان شده، و حتي به تلويحاتي در قرآن كريم اشاره شده است. ادلة اثبات امامت آنان خود موضوع كتاب‌هاي پرشماري در حوزة اماميه بوده، و آثاري به سبك‌هاي گوناگون در اين باره پرداخته شده است.
+طبق اعتقاد شیعه اثنا عشری، دوره امامت امامان دوازدهگانه با رحلت رسول اكرم(ص) و به امامت رسیدن حضرت علی(ع) آغاز شده، و بدون انقطاع تاكنون ادامه یافته است. از 260ق، پس از درگذشت امام حسن عسكری(ع) و انتقال امامت به فرزند ایشان، امام مهدی(ع)، امامت از حالت ظهور به حالت غیبت مبدل شد، و دوره بلند امامت آن حضرت تماماً در حال غیبت بوده است. اعتقاد به امامان دوازده‌گانه اساس باور شیعه اثنا عشری است و در تأیید این باور نصوص متعددی از رسول اكرم(ص) و ائمه(ع) عنوان شده، و حتی به تلویحاتی در قرآن كریم اشاره شده است. ادله اثبات امامت آنان خود موضوع كتاب‌های پرشماری در حوزه امامیه بوده، و آثاری به سبك‌های گوناگون در این باره پرداخته شده است.
 '''امام باره'''
-افزون بر كتب نصوص، بايد به آثاري با عنوان عمومي «دلائل الامامة» در باب معجزات ائمه(ع)، يا آثاري با عنوان عمومي «الوصية» در تبيين انتقال وصيت در سلسلة امامان دوازده‌گانه، اشاره كرد. اثبات نقليِ امامت دوازدهگانه(ع)، نزد متكلمان اماميه نيز مورد توجه بوده، و فصلي از آثار مهم كلامي اماميه را به خود اختصاص مي‌داده است. در ميان اهل سنت نيز احاديثي مبني بر وجود 12 نقيب يا امام پس از رسول اكرم(ص)، تداول داشته، امام تفسير ديگري از اين 12 امام ارائه مي‌شده است. در طول سدة نخست هجري، از برخي از اصحاب رسول اكرم(ص)، احاديثي با مضمون بشارت به 12 امام پس از آن حضرت، در محافل گوناگون نقل مي‌شد كه از آن ميان به خصوص حديث جابر بن سمره از بيشترين شهرت برخوردار بوده است؛ در اين حديث بيان شده بود كه اميران (امامان يا خلفا) پس از پيامبر(ص)، 12 تن هستند و همة ايشان از قريشند. افزودن بر آنچه گذشت، از شخصيت ائمه(ع) در محافل اهل سنت نيز همواره با حرمتي شگرف ياد مي‌شد و همين حرمت، گاه انگيزه‌اي بود تا كتابي در فضائل آنان فراهم آورده شود. بي‌ترديد نمونه‌هايي از كتب تأليف شده در فضائل اهل ‌بيت(ع) نزد اهل سنت، كم شمار نيست. از كتاب‌هاي تأليف شده در فضايل امامان دوازدهگانه در حوزة اهل سنت، از اين نمونه‌ها مي‌توان ياد كرد: 1. مطالب السئوول في مناقب آل الرسول، از كمال‌الدين ابن طلحة شافعي. 2. تذكرة خواص الامة في خصائص الائمة، اثر عالم حنفي يوسف بن قزاوغلي سبط ابن جوزي. 3. الفصول المهمة في معرفة احوال الائمة، از ابن صباغ مالكي. 4. الشذارت الذهبية يا الائمة الاثنا عشر، از شمس‌الدين ابن طولون، عالم حنفي دمشقي. 5. الاتحاف بحب الاشراف، از عبدالله بن عامر شبراوي، عالم شافعي مصري.  6. نور الابصار في مناقب آل بيت النبي المختار، از سيد مؤمن شبلنجي. 7. ينابيع المودة، اثر سليمان بن ابراهيم قُندوزي، (براي آثاري ديگر، نكـ: طباطبايي، شمـ2، ص52، شمـ4، ص101،100، شمـ17، ص100).
+افزون بر كتب نصوص، باید به آثاری با عنوان عمومی «دلائل الامامه» در باب معجزات ائمه(ع)، یا آثاری با عنوان عمومی «الوصیه» در تبیین انتقال وصیت در سلسله امامان دوازده‌گانه، اشاره كرد. اثبات نقلیِ امامت دوازدهگانه(ع)، نزد متكلمان امامیه نیز مورد توجه بوده، و فصلی از آثار مهم كلامی امامیه را به خود اختصاص می‌داده است. در میان اهل سنت نیز احادیثی مبنی بر وجود 12 نقیب یا امام پس از رسول اكرم(ص)، تداول داشته، امام تفسیر دیگری از این 12 امام ارائه می‌شده است. در طول سده نخست هجری، از برخی از اصحاب رسول اكرم(ص)، احادیثی با مضمون بشارت به 12 امام پس از آن حضرت، در محافل گوناگون نقل می‌شد كه از آن میان به خصوص حدیث جابر بن سمره از بیشترین شهرت برخوردار بوده است؛ در این حدیث بیان شده بود كه امیران (امامان یا خلفا) پس از پیامبر(ص)، 12 تن هستند و همه ایشان از قریشند. افزودن بر آنچه گذشت، از شخصیت ائمه(ع) در محافل اهل سنت نیز همواره با حرمتی شگرف یاد می‌شد و همین حرمت، گاه انگیزه‌ای بود تا كتابی در فضائل آنان فراهم آورده شود. بی‌تردید نمونه‌هایی از كتب تألیف شده در فضائل اهل ‌بیت(ع) نزد اهل سنت، كم شمار نیست. از كتاب‌های تألیف شده در فضایل امامان دوازدهگانه در حوزه اهل سنت، از این نمونه‌ها می‌توان یاد كرد: 1. مطالب السئوول فی مناقب آل الرسول، از كمال‌الدین ابن طلحه شافعی. 2. تذكره خواص الامه فی خصائص الائمه، اثر عالم حنفی یوسف بن قزاوغلی سبط ابن جوزی. 3. الفصول المهمه فی معرفه احوال الائمه، از ابن صباغ مالكی. 4. الشذارت الذهبیه یا الائمه الاثنا عشر، از شمس‌الدین ابن طولون، عالم حنفی دمشقی. 5. الاتحاف بحب الاشراف، از عبدالله بن عامر شبراوی، عالم شافعی مصری.  6. نور الابصار فی مناقب آل بیت النبی المختار، از سید مؤمن شبلنجی. 7. ینابیع الموده، اثر سلیمان بن ابراهیم قُندوزی، (برای آثاری دیگر، نكـ: طباطبایی، شمـ2، ص52، شمـ4، ص101،100، شمـ17، ص100).
 == نیز نگاه کنید به ==
+* [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)]]
+* [[امام حسن مجتبی(ع)]]
+* [[امام حسین بن علی(ع)]]
+* [[امام زین العابدین(ع)]]
+* [[امام محمد باقر(ع)]]
+* [[امام موسی بن جعفر کاظم(ع)]]
+* [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]]
+* [[علی بن موسی الرضا(ع)]]
+* [[امام محمد تقی جواد(ع)]]
+* [[امام علی النقی هادی(ع)]]
+* [[امام حسن عسکری(ع)]]
 == ماخذ ==
-ابن بابويه، محمد. '''''الخصال'''''. به كوشش علي‌اكبر غفاري، قم: 1403ق؛ ابن صباغ مالكي، علي. '''''الفصول المهمة'''''. نجف: دارالكتب التجاريه؛ ابن طولون، محمد. '''''الائمة الاثنا عشر'''''. به كوشش صلاح‌الدين منجد، بيروت: 1958م؛ ابن عياش جوهري، احمد. '''''مقتصب الاثر'''''. قم: 1379ق؛ ابوداوود سجستاني، سليمان'''''. سنن'''''. به كوشش محمد محيي‌الدين عبدالحميد، قاهره: داراحياء السنة النبويه؛ احمد بن حنبل. '''''مسند'''''. قاهره: 1313ق؛ بخاري، محمد. '''''صحيح'''''. استانبول: 1315ق؛ ترمذي، محمد'''''. سنن'''''. به كوشش احمد محمدشاكر و ديگران، قاهره: 1357ق/1938م؛ حاكم نيشابوري، محمد. '''''المستدرك'''''. حيدرآباد دكن: 1334ق؛ خزاز قمي، علي'''''. كفاية الاثر'''''. قم: 1402ق؛ سبط ابن جوزي، يوسف. '''''تذكرة الخواص'''''. نجف: 1383ق/1964م؛ سيد مرتضي، علي. '''''الذخيرة'''''. به كوشش احمد حسيني، قم: 1411ق؛ طباطبايي، عبدالعزيز. '''''«اهل البيت(ع) في المكتبة العربية»'''''. تراثنا، قم: 1405ق؛ علامة حلي، حسن. '''''كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد'''''. قم: مكتبة المصطفوي؛ '''''كتاب سليم بن قيس'''''. به كوشش علوي حسني نجفي، بيروت: 1400ق/1980م؛ مسلم بن حجاج نيشابوري. '''''صحيح'''''. به كوشش محمد فؤاد عبدالباقي، قاهره: 1955م؛ نجاشي، احمد. '''''الرجال'''''. به كوشش موسي شبيري زنجاني، قم: 1407ق؛ نعماني، محمد. '''''الغيبة'''''. بيروت: 1403ق/1983م.
+ابن بابویه، محمد. '''''الخصال'''''. به كوشش علی‌اكبر غفاری، قم: 1403ق؛ ابن صباغ مالكی، علی. '''''الفصول المهمه'''''. نجف: دارالكتب التجاریه؛ ابن طولون، محمد. '''''الائمه الاثنا عشر'''''. به كوشش صلاح‌الدین منجد، بیروت: 1958م؛ ابن عیاش جوهری، احمد. '''''مقتصب الاثر'''''. قم: 1379ق؛ ابوداوود سجستانی، سلیمان'''''. سنن'''''. به كوشش محمد محیی‌الدین عبدالحمید، قاهره: داراحیاء السنه النبویه؛ احمد بن حنبل. '''''مسند'''''. قاهره: 1313ق؛ بخاری، محمد. '''''صحیح'''''. استانبول: 1315ق؛ ترمذی، محمد'''''. سنن'''''. به كوشش احمد محمدشاكر و دیگران، قاهره: 1357ق/1938م؛ حاكم نیشابوری، محمد. '''''المستدرك'''''. حیدرآباد دكن: 1334ق؛ خزاز قمی، علی'''''. كفایه الاثر'''''. قم: 1402ق؛ سبط ابن جوزی، یوسف. '''''تذكره الخواص'''''. نجف: 1383ق/1964م؛ سید مرتضی، علی. '''''الذخیره'''''. به كوشش احمد حسینی، قم: 1411ق؛ طباطبایی، عبدالعزیز. '''''«اهل البیت(ع) فی المكتبه العربیه»'''''. تراثنا، قم: 1405ق؛ علامه حلی، حسن. '''''كشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد'''''. قم: مكتبه المصطفوی؛ '''''كتاب سلیم بن قیس'''''. به كوشش علوی حسنی نجفی، بیروت: 1400ق/1980م؛ مسلم بن حجاج نیشابوری. '''''صحیح'''''. به كوشش محمد فؤاد عبدالباقی، قاهره: 1955م؛ نجاشی، احمد. '''''الرجال'''''. به كوشش موسی شبیری زنجانی، قم: 1407ق؛ نعمانی، محمد. '''''الغیبه'''''. بیروت: 1403ق/1983م.
 == منبع اصلی ==
@@ خط ۲۰: / خط ۳۲: @@
 محمد نعمانی
-تلخيص از فاطمه اسماعيلي
+تلخیص از فاطمه اسماعیلی