سدیدالدین محمد عوفی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۴

عوفی، ‌سدیدالدین محمد ‌بخاری (د پس از 630ق / 1233م)، تذکره‌نویس، شاعر.

سدیدالدین یا نورالدین محمد بن محمد از اعقاب عبدالرحمان بن عوف، صحابه مشهور پیامبر (ص) بود و به همین سبب خاندانش به عوفی شهرت یافتند^[۱]. جدّش امام ابوطاهر یحیی نیز از دانشمندان بود و در علم حدیث و معرفت انساب عرب و اسامی رجال تبحّر داشت. عوفی در بخارا زاده شد^[۲]، و در آنجا به تحصیل علوم ادبی، عربی و حدیث پرداخت. پس از آن در 597ق / 1201م به سمرقند رفت و دیوان انشای قلج ارسلان ابن قلج طمغاج خان (د 609ق / 1212م) را به عهده گرفت^[۳]. حدود 600ق / 1204م از فرارود به شهرهای خوارزم، مرو، نیشابور، ‌هرات، ‌اسفزار، اسفراین و شهر نو در خراسان و به سیستان، ‌فره و غزنین سفر کرد. در 603ش / 1207م در نیشابور به وعظ و تذکیر مشغول بود^[۴]. تا 612ق / 1215م در سجستان (سیستان) سکنا داشت. سپس ظاهراً به بخارا بازگشت و بعد از طریق خراسان، غزنین، سند و گجرات به لاهور رفت و به خدمت عین الملک فخرالدین حسین اشعری، وزیر ناصرالدین قُباجَه پیوست^[۵]. تذکره مشهور خود لباب الالباب را نیز به نام عین الملک تألیف کرد. پس از 625ق / 1227م به خدمت شمس‌الدین اِلْتَتْمِش درآمد و کتاب جوامع الحکایات و لوامع الروایات خود را به نام وزیر وی نوشت^[۶]. عوفی شاعر نیز بود، اما بیشتر در نثر مهارت داشت. کتاب منظوم مدایح السلطان و ترجمه الفرج بعد الشده، نوشته قاضی محسن تنوخی از عربی به فارسی از دیگر آثار وی هستند^[۷].

مآخذ

قزوینی، محمد. مقدمه بر لباب الالباب عوفی. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ‌ج 1، ص یج (مقدمه).
قزوینی، محمد. مقدمه بر جوامع الحکایات و لوامع الروایات عوفی. به کوشش محمد معین، تهران: ابن سینا، 1340، بخش اول، ‌ص 6و8 (مقدمه).
دانشنامه ادب فارسی در آسیای مرکزی. به کوشش حسن انوشه، تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی دانشنامه، 1375، ص 625.
عوفی، ‌محمد. جوامع الحکایات و لوامع الروایات. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ص 12.
مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. ج 2، ص 1785.
براون، ادوارد. از سنایی تا سعدی. ترجمه ‌غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ص 165.
بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک‌شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، 1355، ‌ج 3، ص 37.
ابوالقاسم رادفر

↑ قزوینی، محمد. مقدمه بر لباب الالباب عوفی. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ‌ج 1، ص یج (مقدمه).
↑ قزوینی، محمد. مقدمه بر جوامع الحکایات و لوامع الروایات عوفی. به کوشش محمد معین، تهران: ابن سینا، 1340، بخش اول، ‌ص 6و8 (مقدمه).
↑ دانشنامه ادب فارسی در آسیای مرکزی. به کوشش حسن انوشه، تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی دانشنامه، 1375، ص 625.
↑ عوفی، ‌محمد. جوامع الحکایات و لوامع الروایات. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ص 12.
↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 2، ص 1785.
↑ براون، ادوارد. از سنایی تا سعدی. ترجمه ‌غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ص 165.
↑ بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک‌شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، 1355، ‌ج 3، ص 37.

[1] قزوینی، محمد. مقدمه بر لباب الالباب عوفی. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ‌ج 1، ص یج (مقدمه).

[2] قزوینی، محمد. مقدمه بر جوامع الحکایات و لوامع الروایات عوفی. به کوشش محمد معین، تهران: ابن سینا، 1340، بخش اول، ‌ص 6و8 (مقدمه).

[3] دانشنامه ادب فارسی در آسیای مرکزی. به کوشش حسن انوشه، تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی دانشنامه، 1375، ص 625.

[4] عوفی، ‌محمد. جوامع الحکایات و لوامع الروایات. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ص 12.

[5] مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 2، ص 1785.

[6] براون، ادوارد. از سنایی تا سعدی. ترجمه ‌غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ص 165.

[7] بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک‌شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، 1355، ‌ج 3، ص 37.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''عوفي، ‌سديدالدين محمد ‌بخاري''' (د پس از 630ق / 1233م)، تذكره‌نويس، شاعر'''.'''
+'''عوفی، ‌سدیدالدین محمد ‌بخاری''' (د پس از 630ق / 1233م)، تذکره‌نویس، شاعر'''.'''
-سديدالدين يا نورالدين محمد بن محمد از اعقاب عبدالرحمان بن عوف، صحابة مشهور پيامبر (ص) بود و به همين سبب خاندانش به عوفي شهرت يافتند.<sup>1</sup> جدّش امام ابوطاهر يحيي نيز از دانشمندان بود و در علم حديث و معرفت انساب عرب و اسامي رجال تبحّر داشت. عوفي در بخارا زاده شد،<sup>2</sup> و در آنجا به تحصيل علوم ادبي، عربي و حديث پرداخت. پس از آن در 597ق / 1201م به سمرقند رفت و ديوان انشاي قلج ارسلان ابن قلج طمغاج خان (د 609ق / 1212م) را به عهده گرفت.<sup>3</sup> حدود 600ق / 1204م از فرارود به شهرهاي خوارزم، مرو، نيشابور، ‌هرات، ‌اسفزار، اسفراين و شهر نو در خراسان و به سيستان، ‌فره و غزنين سفر كرد. در 603ش / 1207م در نيشابور به وعظ و تذكير مشغول بود.<sup>4</sup> تا 612ق / 1215م در سجستان (سيستان) سكنا داشت. سپس ظاهراً به بخارا بازگشت و بعد از طريق خراسان، غزنين، سند و گجرات به لاهور رفت و به خدمت عين الملك فخرالدين حسين اشعري، وزير ناصرالدين قُباجَه پيوست.<sup>5</sup> تذكرة مشهور خود ''لباب الالباب'' را نيز به نام عين الملك تأليف كرد. پس از 625ق / 1227م به خدمت شمس‌الدين اِلْتَتْمِش درآمد و كتاب ''جوامع الحكايات و لوامع الروايات'' خود را به نام وزير وي نوشت.<sup>6</sup> عوفي شاعر نيز بود، اما بيشتر در نثر مهارت داشت. كتاب منظوم ''مدايح السلطان'' و ترجمة ''الفرج بعد الشده''، نوشتة قاضي محسن تنوخي از عربي به فارسي از ديگر آثار وي هستند.<sup>7</sup>
+سدیدالدین یا نورالدین محمد بن محمد از اعقاب عبدالرحمان بن عوف، صحابه مشهور پیامبر (ص) بود و به همین سبب خاندانش به عوفی شهرت یافتند<ref>قزوینی، محمد. مقدمه بر '''''لباب''''' '''''الالباب''''' عوفی. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ‌ج 1، ص یج (مقدمه).</ref>. جدّش امام ابوطاهر یحیی نیز از دانشمندان بود و در علم حدیث و معرفت انساب عرب و اسامی رجال تبحّر داشت. عوفی در بخارا زاده شد<ref>قزوینی، محمد. مقدمه بر '''''جوامع الحکایات و لوامع الروایات''''' عوفی. به کوشش محمد معین، تهران: ابن سینا، 1340، بخش اول، ‌ص 6و8 (مقدمه).</ref>، و در آنجا به تحصیل علوم ادبی، [[عربی]] و حدیث پرداخت. پس از آن در 597ق / 1201م به سمرقند رفت و دیوان انشای قلج ارسلان ابن قلج طمغاج خان (د 609ق / 1212م) را به عهده گرفت<ref>'''''دانشنامه ادب فارسی در آسیای مرکزی'''''. به کوشش حسن انوشه، تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی دانشنامه، 1375، ص 625.</ref>. حدود 600ق / 1204م از فرارود به شهرهای خوارزم، مرو، [[نیشابور]]، ‌هرات، ‌اسفزار، اسفراین و شهر نو در خراسان و به [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]]، ‌فره و غزنین سفر کرد. در 603ش / 1207م در [[نیشابور]] به وعظ و تذکیر مشغول بود<ref>عوفی، ‌محمد. '''''جوامع الحکایات و لوامع الروایات'''''. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ص 12.</ref>. تا 612ق / 1215م در سجستان (سیستان) سکنا داشت. سپس ظاهراً به بخارا بازگشت و بعد از طریق خراسان، غزنین، سند و گجرات به لاهور رفت و به خدمت عین الملک فخرالدین حسین اشعری، وزیر ناصرالدین قُباجَه پیوست<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1785.</ref>. تذکره مشهور خود ''لباب الالباب'' را نیز به نام عین الملک تألیف کرد. پس از 625ق / 1227م به خدمت شمس‌الدین اِلْتَتْمِش درآمد و کتاب ''جوامع الحکایات و لوامع الروایات'' خود را به نام وزیر وی نوشت<ref>براون، ادوارد. '''''از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه ‌غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ص 165.</ref>. عوفی شاعر نیز بود، اما بیشتر در نثر مهارت داشت. کتاب منظوم ''مدایح السلطان'' و ترجمه ''الفرج بعد الشده''، نوشته قاضی محسن تنوخی از [[عربی]] به [[فارسی]] از دیگر آثار وی هستند<ref>بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبک‌شناسی'''''. تهران: کتاب‌های پرستو، 1355، ‌ج 3، ص 37. </ref>.
-'''مآخذ:'''
+== مآخذ ==
+# قزوینی، محمد. مقدمه بر '''''لباب''''' '''''الالباب''''' عوفی. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ‌ج 1، ص یج (مقدمه).
-# قزويني، محمد. مقدمه بر '''''لباب''''' '''''الالباب''''' عوفي. به كوشش ادوارد براون، ‌ليدن: بريل، 1324ق / 1906م، ‌ج 1، ص يج (مقدمه).
+# قزوینی، محمد. مقدمه بر '''''جوامع الحکایات و لوامع الروایات''''' عوفی. به کوشش محمد معین، تهران: ابن سینا، 1340، بخش اول، ‌ص 6و8 (مقدمه).
-# همو. مقدمه بر '''''جوامع الحكايات و لوامع الروايات''''' عوفي. به كوشش محمد معين، تهران: ابن سينا، 1340، بخش اول، ‌ص 6و8 (مقدمه).
+# '''''دانشنامه ادب فارسی در آسیای مرکزی'''''. به کوشش حسن انوشه، تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی دانشنامه، 1375، ص 625.
-# '''''دانشنامة ادب فارسي در آسياي مركزي'''''. به كوشش حسن انوشه، تهران: مؤسسه فرهنگي و انتشاراتي دانشنامه، 1375، ص 625.
+# عوفی، ‌محمد. '''''جوامع الحکایات و لوامع الروایات'''''. به کوشش ادوارد براون، ‌لیدن: بریل، 1324ق / 1906م، ص 12.
-# عوفي، ‌محمد. '''''جوامع الحكايات و لوامع الروايات'''''. همان، ص 12.
+# مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1785.
-# مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. ج 2، ص 1785.
+# براون، ادوارد. '''''از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه ‌غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ص 165.
-# براون، ادوارد. '''''از سنايي تا سعدي'''''. ترجمة ‌غلامحسين صدري افشار، تهران: مرواريد، 1351، ص 165.
+# بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبک‌شناسی'''''. تهران: کتاب‌های پرستو، 1355، ‌ج 3، ص 37. <br />ابوالقاسم رادفر
-# بهار (ملك الشعرا)، محمدتقي. '''''سبك‌شناسي'''''. تهران: كتاب‌هاي پرستو، 1355، ‌ج 3، ص 37. <br />ابوالقاسم رادفر