حاجعلی رزم آرا
رزمآرا، حاجعلی (1319ق / 1901م-1329ش)، رجل سیاسی و نظامی و نخستوزیر دوره پهلوی دوم.
در خانوادهای نظامی در تهران به دنیا آمد و تحصیلات خود را در ایران و در مدرسه نظام مشیرالدوله (حسن پیرنیا) به پایان برد. سپس به دانشکده افسری سن سیر در فرانسه رفت[۱] و پس از بازگشت، مناصب مهمی را در ارتش عهدهدار گردید[۲]. او در 1316ش «اداره جغرافیایی ارتش» را بنیان نهاد[۳].
رزم آرا از 1321 تا 1329ش 3 بار ریاست «ستاد مشترک ارتش» را بر عهده داشت[۴] و در 5 تیر همان سال به مقام نخستوزیری رسید[۵]. برنامه کابینه رزمآرا عبارت بود از: تشکیل انجمنهای ایالتی و ولایتی، بهبود وضعیت اقتصادی و پایین آوردن هزینه زندگی و برنامه تمرکززدایی دولت[۶]. اما دولت او با مخالفتهای گوناگون، از جمله از سوی دربار مواجه شد[۷] و سرانجام در 16 اسفند ماه همان سال به ضرب گلوله خلیل طهماسبی عضو گروه فداییان اسلام،* به قتل رسید[۸]. سپهبد رزمآرا چند جلد کتاب در زمینه جغرافیای نظامی ایران تألیف کرده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدمهدی موسی خان
- ↑ خاطرات و اسناد سپهبد حاجعلی رزم آرا. به کوشش کامبیز رزم آرا و کاوه بیات، تهران: شیرازه، 1382، ص 17-47.
- ↑ عظیمی، فخرالدین. بحران دموکراسی در ایران. ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی و بیژن نوذری، تهران: البرز، 1374، ص 307.
- ↑ قدس، محمودرضا. «ظهور و سقوط سپهبد رزم آرا». ترجمه علی میرزایی، نگاه نو. فروردین ـ اردیبهشت 1372، ش 13، ص 31.
- ↑ قدس، محمودرضا. «ظهور و سقوط سپهبد رزم آرا». ترجمه علی میرزایی، نگاه نو. فروردین ـ اردیبهشت 1372، ش 13، ص 31. .
- ↑ عاقلی، باقر. نخستوزیران ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی. تهران: جاویدان، 1374، ص 692.
- ↑ عظیمی.فخرالدین. بحران دموکراسی در ایران. ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی و بیژن نوذری، تهران: البرز، 1374. ص 309؛ عاقلی.باقر. نخستوزیران ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی. تهران: جاویدان، 1374 . ص 694-695.
- ↑ برای اطلاع از نحوه اجرا و نتایج برنامههای دولت رزمآرا و مخالفتهای بر ضد او، نک: آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه محمدابراهیم فتاحی و احمد گلمحمدی، تهران: نشر نی، 1377، ص 324-327؛ عظیمی. همان. ص 312-332؛ قدس. همان. ص 36-46؛ رزمآرا در دوران نخستوزیری مخفیانه مشغول مذاکره با مقامات شرکت نفتی ایران و انگلیس برای انعقاد قرارداد جدید نفتی بود. برای اطلاع از این ماجرا، نیز نک: علم، مصطفی. نفت، قدرت و اصول. ترجمه غلامحسین صالحیار، تهران: چاپخش، 1377، ص 115-138.
- ↑ عراقی، مهدی. ناگفتهها، خاطرات شهید حاج مهدی عراقی. به کوشش محمود مقدسی، مسعود دهشور، حمیدرضا شیرازی، تهران: رسا، 1370، ص 79-80؛ عدهای بر این عقیدهاند که در ترور رزم آرا دربار نیز شرکت داشته است. برای آگاهی بیشتر، نک: ترکمان، محمد. اسرار قتل رزم آرا. تهران: رسا، 1370؛ مصور رحمانی، غلامرضا. کهنه سرباز، خاطرات سیاسی و نظامی. تهران: رسا، 1365، ص 353-358.