یشت ها
یشتها (yašt-hā)، یكی از بخشهای پنجگانة اوستای كنونی و از مهمترین آنها.
یشتها چهاردهمین «نسك» از بیست و یك نسك اوستای ساسانیاست. بخشی از این كتاب، از جمله «وهومن یشت» (بهمن یشت) كه نسخة موجود زند وهومن یشت در تفسیر آن نگاشته شده، و چند یشت دیگر در دست نیست و امروز تنها بیست و یك یشت از میان همة آنها باقی مانده است.1
هر «یشت» شامل بخشهایی است كه «كَرده» نام دارد و هر كرده به بندهایی تقسیم شده است.«یشت» از نظر لغت به معنی پرستش و نیایش و هم ریشه با واژة كهن «یسن» است كه واژههای جشن و ایزد در فارسی جدید از آن مشتق شده است. «یشتها» سرودهایی در ستایش خدایان كهن ایرانی مانند ناهید و مهر و تیشتر و جز آنان هستند.2
یشتها منظوم به شعر 8 و 10 و 11 هجایی (سیلابی) است، اما بر اثر دخول برخی كلمات با هدف تفسیر و توضیح بیشتر، صورت شعری بسیاری از قطعات آن برهم خورده است. با این حال، محققان جدید توانستهاند با تشخیص كلمات زائد و بیرون راندن آنها، صورت منظوم اولیة بسیاری از یشتها را پیدا كنند.3
باید دانست كه یشتها در زمانهای مختلف سروده شده، چنانكه تاریخ نظم آنها از پیش از عهد هخامنشی آغاز و به اواسط عهد اشكانی كشیده میشود.
از میان یشتها برخی كوچك و شامل ادعیه و اوراد است. برخی دیگر به سبب برخورداری از اساطیرو داستانها و روایات ملی و ذكر اسامی شاهان و پهلوانان، اهمیت حماسی و ملی فراوانی دارد.4
مآخذ:
- صفا، ذبیحالله. حماسهسرایی در ایران. تهران: امیركبیر، 1363، ص 112.
- تفضّلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 44 و 45.
- صفا. همانجا.
- ابوالقاسمی، محسن. راهنمای زبانهای باستانی ایران. تهران: سمت، 1375، ج1، ص 6ـ 7.
ابوالقاسم رادفر