پرش به محتوا

یشت ها

از ویکی ایران

یشت‌ها (yašt-hā)، یکی از بخش‌های پنج‌گانه اوستای کنونی و از مهم‌ترین‌ آن‌ها.

یشت‌ها چهاردهمین‌ «نسک‌» از بیست‌ و یک‌ نسک‌ اوستای‌ ساسانی‌است‌. بخشی‌ از این‌ کتاب،‌ از جمله‌ «وهومن‌ یشت‌» (بهمن‌ یشت‌) که‌ نسخه موجود زند وهومن‌ یشت در تفسیر آن‌ نگاشته‌ شده‌، و چند یشت‌ دیگر در دست‌ نیست‌ و امروز تنها بیست‌ و یک‌ یشت‌ از میان‌ همه آنها باقی‌ مانده‌ است‌[۱].

هر «یشت‌» شامل‌ بخش‌هایی‌ است‌ که‌ «کَرده‌» نام‌ دارد و هر کرده‌ به‌ بندهایی‌ تقسیم‌ شده‌ است‌.«یشت‌» از نظر لغت‌ به‌ معنی‌ پرستش‌ و نیایش‌ و هم‌ ریشه‌ با واژه کهن‌ «یسن‌» است‌ که‌ واژه‌های‌ جشن و ایزد در فارسی‌ جدید از آن‌ مشتق‌ شده‌ است‌. «یشت‌ها» سرودهایی‌ در ستایش‌ خدایان‌ کهن ایرانی مانند ناهید و مهر و تیشتر و جز آنان‌ هستند[۲].

یشت‌ها منظوم‌ به‌ شعر 8 و 10 و 11 هجایی‌ (سیلابی‌) است‌، اما بر اثر دخول‌ برخی‌ کلمات‌ با هدف تفسیر و توضیح‌ بیشتر، صورت‌ شعری‌ بسیاری‌ از قطعات‌ آن‌ برهم‌ خورده‌ است‌. با این‌ حال‌، محققان جدید توانسته‌اند با تشخیص‌ کلمات‌ زائد و بیرون‌ راندن‌ آنها، صورت‌ منظوم‌ اولیه بسیاری‌ از یشتها را پیدا کنند[۱].

باید دانست‌ که‌ یشتها در زمان‌های‌ مختلف‌ سروده‌ شده‌، چنانکه‌ تاریخ‌ نظم‌ آنها از پیش‌ از عهد هخامنشی‌ آغاز و به‌ اواسط‌ عهد اشکانی‌ کشیده‌ می‌شود.

از میان‌ یشتها برخی‌ کوچک‌ و شامل‌ ادعیه‌ و اوراد است‌. برخی‌ دیگر به‌ سبب‌ برخورداری‌ از اساطیرو داستان‌ها و روایات‌ ملی‌ و ذکر اسامی‌ شاهان‌ و پهلوانان‌، اهمیت‌ حماسی‌ و ملی‌ فراوانی‌ دارد[۳].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ صفا، ذبیح‌الله‌. حماسه‌سرایی‌ در ایران‌. تهران‌: امیرکبیر، 1363، ص‌ 112.
  2. تفضّلی‌، احمد. تاریخ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 44 و 45.
  3. ابوالقاسمی‌، محسن‌. راهنمای‌ زبان‌های‌ باستانی‌ ایران. تهران‌: سمت‌، 1375، ج‌1، ص‌ 6ـ 7.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر