موسیقی بختیاری
ساكنان سرزمین بختیاری از اصیلترین و قدیمیترین اقوام ایرانی و بزرگترین جامعه عشایری ایران هستند. در تقسیمبندی متداول كشوری، سرزمین بختیاری بخشهایی از شش استان چهارمحال و بختیاری، كهكیلویه و بویراحمد، اصفهان، فارس، لرستان و خوزستان را در برمیگیرد. در این پهنه وسیع نمونههای مختلفی از موسیقی را میتوان شنید كه برحسب مجاورت با نواحی دیگر هر كدام ویژگی منحصر به خود دارند.
چنین است كه موسیقی بختیاری از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب سرزمین بختیاری در عین پیوند در بنیادها تفاوتهای قابل ملاحظهای را نیز دارا میباشند. اجرا كنندگان موسیقی بختیاری را «توشمال» مینامند. بخش عمدهای از فرهنگ و موسیقی بختیاری توسط توشمالها حفظ شده و نسل به نسل تداوم یافته است. توشمالها نوازندگان كرنا*، سُرنا* و دهل* هستند و گاه به نواختن نی* و كمانچه* یا خواندن آواز نیز مبادرت میورزند.
موسیقی بختیاری را میتوان به چهار گروه تقسیم كرد: گروه اول موسیقی مجالس عروسی، شامل انواع ترانهها، برخی آوازها و مقامهای رقص و بازی است. گروه دوم موسیقی سوگ است كه شامل گاگریو و مراسم كُتَل است. گاگریو نوعی آواز غمناك است كه میان تكخوان و گروه به طور متناوب مبادله میشود. موسیقی مراسم كُتَل، آهنگ چپی (وارونه) است كه با كرنا* و دهل* نواخته میشود. گروه سوم موسیقیِ كار است كه معروفترین آوازهای آن شامل مَشكِ دوغ، برزگری، هُلَههِی، سركوهی، ... است. گروه چهارم موسیقی حماسی است كه شاهنامهخوانی یكی از نمونههای آن است.
سازهای متداول دو سرزمین بختیاری شال كرنا*، سُرنا*، نی*، دهل*، دایره* و كمانچه* است[۱][۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
دانشنامه ایران
نویسنده مقاله
محمدرضا درویشی